Niklas Luhmann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Niklas Luhmann (ur. 8 grudnia 1927 w Lüneburg, zm. 6 listopada 1998 w Oerlinghausen) – niemiecki socjolog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował na Uniwersytecie w Harvardzie (pobyt na rocznym stypendium 1960-61, studia m.in. u Talcotta Parsonsa) i w Spirze (studia z zakresu prawa, socjologii i zarządzania). W 1968 krótko był profesorem we Frankfurcie nad Menem. Od 1968 do 1993 roku pracował jako profesor socjologii w Bielefeld.

Koncepcje i publikacje[edytuj | edytuj kod]

Źródła inspiracji dla Niklasa Luhmanna to:

Niklas Luhmann poszerzył i rozbudował teorię systemów autopoietycznych opierając ją o pojęcie komunikacji w społeczeństwie. Najważniejsze tezy teorii systemów autopoietycznych:

Warunkiem istnienia systemów, w tym systemów społecznych, jest różnica pomiędzy systemem i otoczeniem. Trwanie systemu zależy od wykonywanych przez niego operacji. Serie operacji składają się na proces autopoesis tj. proces samowytwarzania się systemów. Systemy trwają, ale także zmieniają się i znikają w procesie ewolucji.

Procesy autopoesis to procesy komunikacji i analiza życia społecznego musi zaczynać się od refleksji nad ich warunkami możliwości. Komunikacja jest procesem odtwarzania się systemu poprzez produkcję operacji.

Systemy autopoietyczne istnieją w czasie i dążą do przetrwania. Ewolucja to proces, w którym systemy podlegają selekcji ze względu na możliwość przetrwania. Luhmann wskazuje na trzy podstawowe formy zróżnicowania systemów społecznych, jakie pojawiły się w procesie ewolucji:

1. Społeczeństwa segmentarne – system operuje przez wyróżnianie części w oparciu o taką samą zasadę (np. klany kruków i wilków).

2. Społeczeństwa stratyfikacyjne – system operuje przez wyróżnianie części traktowanych jako elementy zhierarchizowane (np. szlachta, duchowieństwo, chłopi).

3. Społeczeństwo funkcjonalnie zróżnicowane – system operuje przez wyróżnicowanie się podsystemów pozostających ze sobą w specyficznych relacjach.

Poszczególne formy zróżnicowania związane są z przemianami technologii komunikacji. Wyłonienie się społeczeństw stratyfikacyjnych związane było z pojawieniem się pisma, a powstanie społeczeństw funkcjonalnie zróżnicowanych z wynalazkiem i upowszechnieniem się druku.

Najważniejsze prace[edytuj | edytuj kod]

  • Soziologische Aufklärung 1-6 (Opladen 1967-1995)
  • Funktion der Religion (Frankfurt/M. 1977)
  • Liebe als Passion. Zur Codierung von Intimitat (Frankfurt/M. 1982)
  • Soziale Systeme. Grundriss einer allgemeinen Theorie (Frankfurt/M. 1984)
  • Die Wirtschaft der Gesellschaft (Frankfurt/M. 1988)
  • Das Recht der Gesellschaft (Frankfurt/M. 1993)
  • Die Realität der Massenmedien (Opladen 1996)
  • Die Gesellschaft der Gesellschaft (Frankfurt/M. 1997)

Tłumaczenia prac na język polski[edytuj | edytuj kod]

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

  • Cezary Kostro Funkcjonalna Teoria Moralności Niklasa Luhmanna

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maturana, Humberto & Varela, Francisco ([1st edition 1973] 1980). Autopoiesis and Cognition: the Realization of the Living. Robert S. Cohen and Marx W. Wartofsky (Eds.), Boston Studies in the Philosophy of Science 42. Dordecht: D. Reidel Publishing Co. ISBN 90-277-1015-5 (hardback), ISBN 90-277-1016-3 (paper) — podstawowy publikowany odnośnik do autopoiesis

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Niklasa Luhmanna