Nikołaj Bierdiajew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nikołaj Bierdiajew
Nikołaj Bierdiajew
Data i miejsce urodzenia 18 marca 1874
Obuchów
Data i miejsce śmierci 23 marca 1948
Clamart
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Nikołaj Bierdiajew w Wikicytatach

Nikołaj Aleksandrowicz Bierdiajew, ros. Николай Александрович Бердяев (ur. 6 marca?/18 marca 1874 w Obuchowie, zm. 23 marca 1948 w Clamart) – rosyjski filozof, zaliczany do największych myślicieli prawosławnych XX wieku[1], zwolennik nadziei powszechnego zbawienia.

Początkowo zajmował się marksizmem, później nawrócił się na chrześcijaństwo, któremu pozostał wierny do końca życia. Znany stał się dzięki myśli egzystencjalnej wychodzącej od człowieka do Boga, głęboko religijnej z jednej strony, z drugiej zaś otwartej na dialog z krytyką wiary i Kościoła. Zajmował go problem zła i absurd nienawiści świata do dobra; mękę Chrystusa interpretował jako wejście Boga w najgłębszą warstwę człowieczeństwa, co pozwoliło mu sparafrazować kartezjańską figurę: „Cierpię, więc jestem”.

Życie[edytuj | edytuj kod]

W Rosji działał w ruchu socjalistycznym, za co został zesłany do Wołogdy, następnie w 1922 r. wydalony już po rewolucji październikowej. Po wydaleniu mieszkał w Berlinie, potem w Paryżu. Brał udział we francuskim życiu intelektualnym, a w latach 1926–1939 redagował pismo Put′. Spotkanie z Lwem Szestowem i Sergiuszem Bułhakowem całkowicie zmieniło jego światopogląd – od tej pory stał się człowiekiem głęboko religijnym, choć dalekim od fanatyzmu. Pozostał temu wierny do końca życia.

Jest autorem ponad 40 książek i kilkuset artykułów napisanych bardzo dobrym pod względem literackim stylem. W jego myśli wiara chrześcijańska łączy się z wnikliwą, głęboką, jasno przedstawioną, rozumiejącą i tolerancyjną krytyką wszystkich właściwie ustrojów społecznych. Od wielu innych myślicieli rosyjskich odróżnia go zupełny brak rosyjskiego nacjonalizmu, odważny krytycyzm wobec Rosji i Cerkwi prawosławnej oraz ciepły, uniwersalistyczno-chrześcijański stosunek do przedstawicieli wszystkich narodów i warstw społecznych.

Jako religijny filozof, Bierdiajew nie mógł zaakceptować likwidacji wolności osobistej oraz zasady dominacji społeczeństwa nad jednostką głoszonej przez rewolucję bolszewicką.

Z uwagi na jego związki z marksizmem, w 1920 roku mianowano go dziekanem na wydziale filozofii uniwersytetu moskiewskiego. Jednak, już w 1921 roku został aresztowany i oskarżony o szpiegostwo. Po przesłuchaniu przez Dzierżyńskiego został zwolniony. Wkrótce potem został znowu aresztowany, po czym polecono mu opuścić miasto.

W 1922 roku aresztowano go ponownie i otrzymał nakaz wyjazdu z państwa sowieckiego – z groźbą, że wyjedzie, albo zostanie rozstrzelany. Wyjechał w zorganizowanej przez bolszewików grupie około siedemdziesięciu intelektualistów, przymusowych emigrantów do Berlina. Temat wolności jest podstawowym zagadnieniem w twórczości Bierdiajewa.

Bierdiajew pisał o komunizmie nie będącym systemem socjalnym, lecz religią – dlatego fanatycznie oponującą innym religiom, zwłaszcza chrześcijaństwu. Stąd, wysuwał logiczny wniosek o nieuchronnej kolizji komunizmu z innymi religiami. Napisał też, że ponieważ komunizm jest bardzo nietolerancyjny i fanatyczny, dlatego nie może być naukową lub intelektualną teorią.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Sens Twórczości (1915)
  • Los Rosji (1918)
  • Nowe średniowiecze (1924 – wyd. pol. 1936) wersja cyfrowa w Elbląskiej Bibliotece Cyfrowej
  • Sens historii
  • Autobiografia filozoficzna
  • Egzystencjalna dialektyka Boga i człowieka
  • Filozofia nierówności
  • Królestwo Ducha i królestwo cezara
  • Światopogląd Dostojewskiego
  • Źródła i sens rosyjskiego komunizmu
  • Niewola i wolność człowieka. Zarys filozofii personalistycznej
  • O przeznaczeniu człowieka. H. Paprocki, W. Polanowski (przekł. i oprac.). Kęty: Wydawnictwo Antyk, 2006, s. 308, seria: Biblioteka Europejska. ISBN 83-89637-006..
  • Rozważania o egzystencji
  • Zarys metafizyki eschatologicznej

Przypisy

  1. Mikołaj Bierdiajew. W: Mikołaj Łosski: Historia filozofii rosyjskiej. Kęty: Wydawnictwo Antyk, 2000, s. 278. ISBN 83-88524-00-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]