Nikołaj Burdenko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nikołaj Burdenko

Nikołaj Nilowicz Burdenko (ros. Николай Нилович Бурденко, ur. 22 maja?/3 czerwca 1876 w Kamience, zm. 11 listopada 1946 w Moskwie) – rosyjski lekarz, chirurg, twórca rosyjskiej szkoły neurochirurgicznej. Naczelny Chirurg Armii Czerwonej (1937–1946), członek Akademii Nauk ZSRR (od 1939), członek i pierwszym prezes Akademii Nauk Medycznych ZSRR (1944–1946), Bohater Pracy Socjalistycznej (1943), laureat Nagrody Stalinowskiej (1941). Uczestnik wojny rosyjsko-japońskiej, I i II wojny światowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Nikołaj Burdenko urodził się 3 czerwca 1876 w miejscowości Kamienka w guberni penzeńskiej. W 1891 wstąpił do seminarium teologicznego, a po ukończeniu studiów w 1897 roku wyjechał do Tomska, gdzie założono uniwersytet. Po ukończeniu dwóch kursów Burdenko został wydalony z uczelni za udział w studenckiej organizacji rewolucyjnej i zmuszony do opuszczenia Tomska. Studia kontynuował na Uniwersytecie w Dorpacie i ukończył je z wyróżnieniem w 1906. Od stycznia do grudnia 1904 roku służył jako wolontariusz w służbach medycznych na wojnie rosyjsko-japońskiej w Mandżurii, w bitwie pod Delisi został raniony w rękę. W czerwcu 1910 roku został Privatdozentem, a w listopadzie profesorem nadzwyczajnym tej uczelni. W 1918 roku został profesorem na Uniwersytecie w Woroneżu, od 1923 był profesorem na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Moskiewskiego, od 1930 roku przekształconego w 1. Moskiewski Uniwersytet Medyczny. Szefował tamtejszej klinice chirurgicznej, obecnie noszącej jego imię. Od 1929 roku był dyrektorem kliniki neurochirurgicznej Instytutu Radiologicznego, przekształconej w 1934 roku w pierwszy na świecie instytut neurochirurgiczny. Był członkiem honorowym Międzynarodowego Towarzystwa Chirurgów. Pełnił funkcję osobistego lekarza Józefa Stalina, leczył także Wiaczesława Mołotowa oraz inne osobistości[1]. W 1939 został członkiem Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego.

W 1944 roku został przewodniczącym komisji powołanej przez władze radzieckie do zbadania zbrodni katyńskiej, znanej jako tzw. Komisja Burdenki, która obarczyła Niemców odpowiedzialnością za rozstrzelanie polskich oficerów. Po zakończeniu wojny, po przebyciu dwóch zawałów serca, wycofał się z życia publicznego i zawodowego, zamieszkiwał przy ulicy Twerskiej w Moskwie[2].

Pod koniec życia Burdenko przyznał, że rozstrzelania polskich oficerów dokonało radzieckie NKWD uznając to za wielki błąd tych służb, stwierdził także, iż śmierć polskich oficerów nastąpiła w 1940 roku i że była to sprawa bezdyskusyjna dla niego jako lekarza[3]. Wyznanie swoje służył swojemu przyjacielowi, prof. uniwersytetu w Woroneżu, Olszańskiemu, który przebywając na emigracji opisał to w czerwcu 1950 w liście do rosyjskiej gazety wydawanej w Ameryce[4].

W latach 1990–1994, w trakcie śledztwa w sprawie zbrodni katyńskiej prowadzonego przez rosyjską Główną Prokuraturę Wojskową, ustalono, że Komisja Burdenki dopuszczała się fałszerstw i fabrykowała dowody[5].

Dorobek naukowy[edytuj | edytuj kod]

Nikołaj Burdenko jako jeden z pierwszych wprowadził do praktyki klinicznej chirurgię ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego; badał przyczyny, obraz kliniczny i metody leczenia wstrząsu, wprowadził bulbotomię – zabieg przecięcia dróg nerwowych czerwienno-rdzeniowych na poziomie opuszki rdzenia przedłużonego, wykonywany u pacjentów z neuralgią trójdzielną[6].

Uznanie[edytuj | edytuj kod]

Nikołaj Burdenko na znaczku wydanym przez pocztę ZSRR z okazji stulecia urodzin

Imię Burdenki nosi instytut neurochirurgiczny w Moskwie, tamtejszy główny szpital wojskowy, wydział chirurgii Akademii Medycznej im. Seczenowa, szpital kliniczny w Penzy, ulice w Moskwie i Woroneżu. Asteroida (6754) Burdenko także została nazwana na jego cześć. Z okazji setnej rocznicy urodzin poczta ZSRR wydała okolicznościowy znaczek[7].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 130. ISBN 2-86914-043-6.
  2. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 131. ISBN 2-86914-043-6.
  3. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 131. ISBN 2-86914-043-6.
  4. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 131. ISBN 2-86914-043-6.
  5. Władimir Abarinow, Oprawcy z Katynia, Kraków 2007 (ISBN 978-83-240-0792-9), s. 272–276.
  6. Lichterman B. Emergence and early development of Russian neurosurgery (1890s-1930s). „Journal of the History of the Neurosciences”. 16 (1-2), s. 123-37, 2007. doi:10.1080/09647040600700245. PMID 17365558. 
  7. Haas LF. Nikolai Nilovich Burdenko (1876-1946). „J Neurol Neurosurg Psychiatry”. 73 (4), s. 438, 2002. PMID 12235315.