Nikolaus von Amsdorf

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nikolaus von Amsdorf
biskup
Nikolaus von Amsdorf
Data i miejsce urodzenia 3 grudnia 1483
Torgau
Data i miejsce śmierci 14 maja 1565
Eisenach
superintendent Magdeburga
Okres sprawowania 1524-1542
biskup Naumburga
Okres sprawowania 1542-1546
Wyznanie luteranizm
Kościół Kościół Saksonii
Sakra biskupia 1542[1]

Nikolaus von Amsdorf (ur. 3 grudnia 1483 w Torgau, zm. 14 maja 1565 w Eisenach) – niemiecki duchowny i teolog luterański, jeden z czołowych przedstawicieli ruchu reformacji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1500 Nikolaus von Amsdorf podjął studia na Uniwersytecie w Lipsku. Dwa lata później przeniósł się na nowo utworzony Uniwersytet w Wittenberdze. Tam stał się zwolennikiem i przyjacielem Marcina Lutra. Wraz nim brał udział w dyspucie lipskiej, towarzyszył mu na sejmie w Wormacji i wiedział o jego sekretnym pobycie na zamku w Wartburgu.

W 1524 został pastorem i superintendentem Magdeburga. Aktywnie działał na rzecz wprowadzenia reformacji w tym mieście. Początkowo trzymał się ortodoksji luterańskiej, od której później miał odstąpić. Krytykował Filipa Melanchtona i Martina Bucera za ich ugodowość w stosunku do innych protestantów i książąt katolickich.

W 1541, pomimo sprzeciwu kapituły, elektor Saksonii Jan Fryderyk uczynił go biskupem Naumburga w miejsce Filipa Wittelsbacha. W 1542 Marcin Luter udzielił von Amsdorfowi mu sakry biskupiej.

Klęska ewangelików w bitwie pod Mühlbergiem zmusiła Nikolausa von Amsdorfa do schronienia się w Weimarze. Podczas pobytu w księstwie Saksonia-Weimar założył Uniwersytet w Jenie, stojący w opozycji do nauk Melanchtona głoszonych na uniwersytecie w Wittenberdze. W tym samym duchu wydał zebrane dzieła Lutra, uzasadniając to koniecznością poprawy błędów i ominięć w wydaniu wittenberskim.

W 1552 Amsdorf został superintendentem Eisenach, skąd, wraz z Flaciusem, który za jego sprawą objął urząd w Jenie, prowadził polemikę przeciwko tzw. filipistom i adiaforytom. Formalne zerwanie pomiędzy stronnictwem luterańskim a zwolennikami Melanchtona nastąpiło w Wormacji w 1557, w znacznym stopniu za sprawą Amsdorfa. W latach 1554–1559 toczył spór z Justusem Meniusem na temat roli uczynków w usprawiedliwieniu. W czasie tego sporu Amsdorf doszedł do radykalnego przekonania, że dobre uczynki są w istocie szkodliwe dla zbawienia. W wyniku tego sporu w 1561 Flaciusa wygnano z Jeny; Amsdorfa oszczędzono ze względu na jego podeszły wiek i zasługi dla sprawy reformacji w jej wczesnych latach.

Przypisy

  1. Sakra biskupia z punktu widzenia Kościoła katolickiego nieważna.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • G. Kawerau: Amsdorf, Nikolaus von. W: New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, t. I. Grand Rapids: Baker Book House, 1951, s. 159.