Nina Andrycz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nina Andrycz
Nina Andrycz
Nina Andrycz
Data
i miejsce urodzenia
11 listopada 1912
Brześć Litewski
Data
i miejsce śmierci
31 stycznia 2014
Warszawa
Zawód aktorka
Współmałżonek Józef Cyrankiewicz (1947-1968; rozwód)
Lata aktywności 1934 - 2014
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia PolskiOrder Sztandaru Pracy I klasyOrder Sztandaru Pracy II klasyZłoty Krzyż ZasługiMedal 10-lecia Polski LudowejMedal 40-lecia Polski LudowejZłoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Nina Andrycz w Wikicytatach
Grób Niny Andrycz na Cmentarzu Powązkowskim

Nina Andrycz (ur. 11 listopada 1912[1] w Brześciu Litewskim; zm. 31 stycznia 2014 w Warszawie[2]) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, recytatorka oraz poetka i pisarka.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Studiowała prawo na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie i historię na Uniwersytecie Warszawskim. Studiów tych nie ukończyła. Absolwentka warszawskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej (1934).

W teatrze zadebiutowała 16 listopada 1934. W latach 1934–1935 pracowała w Teatrze na Pohulance w Wilnie. Aktorka warszawskiego Teatru Polskiego (od 1935 do 2004[3] – z przerwą w latach 1939–1945). W czasie II wojny światowej nie pracowała jako aktorka. Była wówczas kelnerką.

W dramatach klasycznych i romantycznych odtwórczyni głównych ról, m.in.: Solange w Lecie w Nohant (1935), Lukrecji Borgii w sztuce Cezar i człowiek (1937), Szimeny w Cydzie Corneille'a (1948), tytułowej w Marii Stuart w dramacie Słowackiego (1958), Elżbiety w Don Carlosie Schillera (1960), Królowej Małgorzaty w Ryszardzie III Shakespeare'a (1993), Starej w Krzesłach Ionesco (1995), Klary Zachanassian w spektaklu Wizyta starszej pani Dürrenmatta (1998).

Jej nazwisko kojarzone jest głównie z rolami królowych (Maria Stuart u Słowackiego, Elżbieta w Marii Stuart Schillera, Królowa w Don Carlosie) lub arystokratek i heroin (Szimena w Cydzie, Lady Milford w Intrydze i miłości, Izabela Łęcka w Lalce). Decyduje o tym sposób jej gry, pełen patosu i arystokratycznej maniery.

Od 1947 do 1968 roku była żoną Józefa Cyrankiewicza, jednego z premierów PRL. Była bezdzietna z wyboru[4]. Otwarcie przyznawała, że poddała się aborcji[5].

W okresie powojennym była uczennicą polskiego antropozofa i mistyka, Roberta Waltera z Komorowa, pod którego kierunkiem zgłębiała ezoterykę.

Wydała tomiki poezji To teatr (1983), Róża dla nikogo (1989) oraz kryptobiograficznej powieści My rozdwojeni (1992), w której opisała drastyczne początki swojej kariery.

Poświęcony był jej film dokumentalny Już nie mogę przestać być damą (1996). 8 marca 2009 został wyemitowany reportaż o Ninie Andrycz w programie Uwaga – Kulisy sławy.

W 2011 roku wystąpiła w pierwszej dotąd produkcji teatralnej realizowanej w technologii 3D, musicalu opowiadającym losy Poli Negri pod tytułem Polita, w reżyserii Janusza Józefowicza. Nina Andrycz wcieliła się w postać Sarah Bernhardt[6].

W 2013 roku ukazała się jej książka pt. Patrzę i wspominam.

Zmarła nad ranem po trzytygodniowym pobycie w szpitalu na warszawskim Powiślu z powodu niewydolności krążeniowo-oddechowej w piątek 31 stycznia 2014 roku w wieku 101 lat. Pogrzeb Niny Andrycz odbył się 10 lutego 2014 na Starych Powązkach. W ostatniej drodze aktorki uczestniczyli m.in. prezes Związku Artystów Scen Polskich Olgierd Łukaszewicz, dyrektor Teatru Polskiego w Warszawie Andrzej Seweryn, Ignacy Gogolewski oraz Janusz Józefowicz, a w imieniu ministra kultury i dziedzictwa narodowego Bogdana Zdrojewskiego odczytano list kondolencyjny[7]. Pogrzeb miał charakter katolicki zgodnie z życzeniem aktorki[8][9].

Spektakle (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Przed II wojną światową

Spektakle powojenne

Teatr Telewizji[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Nina Andrycz w "Warszawskiej Premierze" (1950)

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 101 lat Niny Andrycz.. polityka.pl. [dostęp 2013-11-12].
  2. TVP Info, IAR, Jedynka, bk: Nie żyje aktorka Nina Andrycz. Zmarła w wieku 101 lat. W: Polskie Radio [on-line]. 2013-01-31. [dostęp 2014-01-31].
  3. Katarzyna Bielas, Wielki comeback
  4. Nina Andrycz.
  5. Wielka aktorka poddała się aborcji. Dwukrotnie. 2011-09-02.
  6. Natasza Urbańska zagra Polę Negri.
  7. W Warszawie pożegnano Ninę Andrycz. wp.pl. [dostęp 2014-02-10].
  8. Pogrzeb Niny Andrycz. Artystkę pochowano na Starych Powązkach. polskatimes.pl. [dostęp 2014-02-10].
  9. Katolicki pogrzeb Andrycz. wsumie.pl. [dostęp 2014-02-10].
  10. M.P. z 1996 r. Nr 11, poz. 117 – pkt 1.
  11. 22 lipca 1949 M.P. z 1950 r. Nr 6, poz. 58
  12. M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400
  13. Jubileusz 90-lecia ZASP. mkidn.gov.pl, 22 grudnia 2008.
  14. Rejestr Nagrodzonych Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy 1996-2010. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy. [dostęp 2011-03-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nina Andrycz [w:] Filler Witold, Piotrowski Lech, Poczet aktorów polskich. Od Solskiego do Lindy, Warszawa 1998, ISBN 83-87571-54-7, s. 8-11.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]