Nina Berberowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nina Berberowa
Hodasevich Berberova.jpg
Nina Berberova z Władysławem Chodasiewiczem w Sorrento, 1925 rok.
Imiona i nazwisko Nina Nikołajewna Berberowa
(ros. 'Ни́на Никола́евна Бербе́рова)
Data i miejsce urodzenia 26 lipca (8 sierpnia) 1901, Petersburg
Rosja
Data i miejsce śmierci 26 września 1993, Filadelfia
Stany Zjednoczone
Dziedzina sztuki Literatura
Cytaty w Wikicytatach Cytaty w Wikicytatach

Nina Nikołajewna Berberowa, Нина Николаевна Берберова (ur. 6 lipca (8 sierpnia) 1901 w Petersburgu, zm. 26 września 1993 w Filadelfii) – rosyjska pisarka, historyk rosyjskiej masonerii.

Spis treści

Życiorys[edytuj]

Była jedyną córką Nikołaja Iwanowicza Berberowa, urzędnika w Ministerstwie Finansów oraz Natalii Iwanownej Berberowej, z domu Karaulowej, pochodzącej z rodziny ormiańskiej. Ukończyła gimnazjum w Petersburgu. W roku 1919 rodzina przeniosła się do Rostowa nad Donem, gdzie Berberowa kontynuowała naukę na wydziale historyczno-filologicznym Uniwersytetu Dońskiego. W roku 1920 powróciła do Petersburga i dzięki swoim pierwszym wierszom w 1921 roku wkroczyła w tamtejsze środowisko poetyckie, skupione wokół Nikołaja Gumilowa. Wstąpiła do piotrogrodzkiego oddziału Wszechrosyjskiego Związku Poetów.

W czerwcu 1922 roku, razem z Władysławem Chodasiewiczem, z którym wzięła ślub, wyjechała z Rosji. Przez następne trzy lata Berberowa i Chodasiewicz mieszkali w czterdziestu dwóch mieszaniach, w różnych miastach Europy, wliczając w to jedno lato w Belfaście, przed zamieszkaniem w Paryżu w 1925 roku. W okresie tułaczki, znacznej pomocy udzielił im Maksim Gorki mieszkający w tym czasie w Sorento i wspomagający rosyjskich pisarzy-emigrantów[1]. W roku 1932 rozwiodła się z Chodasiewiczem, ale aż do jego śmierci w 1939 roku zostali przyjaciółmi. W 1938 wyszła za mąż za Nikołaja Makiejewa i przeniosła się z nim do podparyskiej wsi Longchêne. W czasie wojny żyła w okupowanej przez Niemców części Francji, w 1947 rozeszła się z drugim mężem.

W roku 1950 wyemigrowała do USA, gdzie w 1959 roku uzyskała obywatelstwo amerykańskie. Trudności w uzyskaniu stałej wizy skłoniły ją do poślubienia muzyka Jerzego Koczewitskiego w 1954, para oficjalnie rozwiodła się w 1983. Od 1958 uczyła języka rosyjskiego na Uniwersytecie Yale, a następnie od roku 1963 do emerytury w 1971, na Uniwersytecie Princeton, gdzie wykładała literaturę rosyjską. W latach 1958-1968 była członkiem redakcji almanachu „Mosty”[2] wydawanego w Monachium. Na emeryturze pracowała dalej, prowadząc wykłady z literatury rosyjskiej na uniwersytetach Cornell, Columbia, Bryn Mawr i Uniwersytecie Pensylwanii, ucząc w okresie wakacji w rosyjskiej szkole przy Middlebury College i pisząc. Podczas tych lat nagrodzono ją doktoratami honoris causa z Glasboro State College (1980), Middlebury College (1983) i Uniwersytetu Yale (1992). Przyjaciele i koledzy z Yale uczcili jej 90. urodziny obiadem w Bibliotece Beinecke w 1991 roku.

Berberowa pozostała stosunkowo nieznana jako pisarka na zachodzie, do czasu, gdy w 1985 roku Hubert Nyssen, dyrektor francuskiego wydawnictwa Actes Sud[3], nabył międzynarodowe prawa do jej twórczości. Jej prace zostały wydane po francusku i stały się bestselerami. W efekcie Actes Sud doprowadziło do wydania książek Berberowej w co najmniej dwudziestu dwóch językach. Po polsku ukazała się jej autobiografia zatytułowana Podkreślenia moje. Jednym ze skutków tej popularności, połączonej z początkami pieriestrojki, było zaproszenie Berberowej przez rosyjski Związek Pisarzy w 1989 do odwiedzenia ojczyzny, po sześćdziesięciu siedmiu latach nieobecności w niej. Wizyta zakończyła się ogromnym sukcesem. Również film[4] zrealizowany na podstawie jej krótkiej powieści Akompaniatorka na rok przed śmiercią autorki, przyczynił się do dalszej popularyzacji jej twórczości.

Przypisy

  1. ↑ Zbeletryzowana wersja tej historii zawarta jest w książce Józef Hen: Bruliony Profesora T.. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2006. ISBN 83-06-03006-0., bogato udokumentowanej źródłami.
  2. ↑ Мосты (альманах) (ros.)
  3. ↑ Éditions Actes Sud (fr.)
  4. ↑ L'accompagnatrice w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)

Literatura[edytuj]

  • Nina Nikolaevna. Berberova: Les francs-maçons russes du XXe siècle : des hommes et des loge. [Paris]: Les Editions Noir sur blanc, 1990, s. (fr.). ISBN 2-88250-016-5.
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Rasskazy v izgnani. Moskva: Izd-vo im. Sabashnikovykh, 1994, s. (ros.). ISBN 5-8242-0032-7.
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Kursiv moĭ : avtobiografii͡. Moskva: Soglasie, 1996, s. (ros.). ISBN 5-86884-034-8.
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Li͡udi i lozhi : russkie masony XX stoletii͡. Kharʹkov: „Kaleĭdoskop”, 1997, s. (ros.). ISBN 5-89493-008-1.
  • Nina Nikolaevna Berberova: Podkreślenia moje. Warszawa: "Noir sur Blanc", 1998. ISBN 83-86743-52-2.
  • Nina Berberowa. Walka. „Literatura na Świecie”. 10(327), s. 117-193, październik 1998. 
  • Grzegorz Przebinda. Strażniczka wyobraźni na przekór czasowi. „Tygodnik Powszechny”. 43 (2624), s. 12, 24 października 1999. 
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Aleksandr Blok i ego vremi͡a : biografii͡. Moskva: Izd-vo Nezavisimai͡a gazeta, 1999, s. (ros.). ISBN 5-86712-043-0.
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Bez zakata ; Malenʹkai͡a devochka ; Rasskazy ; Stikh. Moskva: Izdatelʹstvo im. Sabashnikovykh, 1999, s. (ros.). ISBN 5-8242-0068-8.
  • Krzysztof Masłoń. Niewidzialnie oświeceni. „Rzeczpospolita”, 13 lutego 1999. 
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Poslednie i pervye ; Delo Kravchenk. Moskva: Izd-vo imeni Sabashnikovykh, 2000, s. (ros.). ISBN 5-8242-0080-7.
  • Nina Berberowa. Władysław Chodasiewicz. „Zeszyty Literackie”. 89, październik 2005. 
  • Elżbieta Banasiuk. Autobiografia Niny Berberowej „Podkreślenia moje” – historia i struktura formalna dzieła. „Przegląd Rusycystyczny”. 1 (125), s. 37-51, 2009. 
  • Elżbieta Banasiuk. Studium zawiści w takt Bacha, Czajkowskiego, Mozarta i Ravela (Akompaniatorka Niny Berberowej w wymiarze literackim, filmowym i scenicznym). „Przegląd Humanistyczny”. 125, 2009. 
  • René Śliwowski: Nina Berberowa – niezwykły świadek przełomu wieków. W: Literatura rosyjska na emigracji. Współcześni pisarze rosyjscy w Polsce. Frazeologia i frazeografia. Materiały konferencji naukowej (9-10 listopada 1995 r.) pod redakcją Wiktora Skrundy i Wandy Zmarzer. Warszawa: Instytut Rusycystyki Uniwersytetu Warszawskiego, 1996.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Nina_Berberowa&oldid=36155122”