Nina Bierbierowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Nina Berberowa)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nina Bierbierowa
Nina Bierbierowa
Imiona i nazwisko Nina Nikołajewna Bierbierowa
(ros. Нина Николаевна Берберова)
Data i miejsce urodzenia 8 sierpnia 1901
Imperium Rosyjskie Petersburg
Data i miejsce śmierci 26 września 1993
Stany Zjednoczone Filadelfia
Zawód pisarz, wykładowca
Narodowość rosyjska, ormiańska
Język rosyjski, francuski, angielski
Obywatelstwo rosyjskie, amerykańskie
Edukacja Uniwersytet Doński
Okres 1921–1993
Gatunki liryka, proza, publicystyka, biografie, pamiętniki, prace naukowe
Ważne dzieła Podkreślenia moje
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Nina Bierbierowa w Wikiźródłach
Wikicytaty Nina Bierbierowa w Wikicytatach

Nina Nikołajewna Bierbierowa (ros. Нина Николаевна Берберова; ur. 26 lipca?/8 sierpnia 1901 w Petersburgu, Imperium Rosyjskie - zm. 26 września 1993 w Filadelfii, USA) – rosyjska pisarka, historyk rosyjskiej masonerii. Autorka zbeletryzowanych kronik rosyjskiej emigracji. Występowała przeciwko prostalinowskiej postawie zachodnich intelektualistów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i nauka[edytuj | edytuj kod]

Była jedyną córką Nikołaja Iwanowicza Bierbierowa, Ormianina, urzędnika w Ministerstwie Finansów oraz Natalii Iwanownej Bierbierowej, z domu Karaułowej. Ukończyła gimnazjum w Petersburgu. W roku 1919 rodzina przeniosła się do Rostowa nad Donem, gdzie Bierbierowa kontynuowała naukę na wydziale historyczno-filologicznym Uniwersytetu Dońskiego. W roku 1920 powróciła do Petersburga i dzięki swoim pierwszym wierszom w 1921 roku wkroczyła w tamtejsze środowisko poetyckie, skupione wokół Nikołaja Gumilowa. Wstąpiła do piotrogrodzkiego oddziału Wszechrosyjskiego Związku Poetów.

Emigracja do Europy Zachodniej[edytuj | edytuj kod]

Nina Bierbierowa z pierwszym mężem W. Chodasiewiczem
Sorrento, 1925

W czerwcu 1922 roku, razem z Władysławem Chodasiewiczem, z którym wzięła ślub, wyjechała z Rosji. Przez następne trzy lata Bierbierowa i Chodasiewicz mieszkali w czterdziestu dwóch mieszaniach, w różnych miastach Europy, wliczając w to jedno lato w Belfaście, przed zamieszkaniem w Paryżu w 1925 roku. W okresie tułaczki, znacznej pomocy udzielił im Maksim Gorki mieszkający w tym czasie w Sorento i wspomagający rosyjskich pisarzy-emigrantów[1]. W roku 1932 rozwiodła się z Chodasiewiczem, ale aż do jego śmierci w 1939 roku zostali przyjaciółmi. W 1938 wyszła za mąż za Nikołaja Makiejewa i przeniosła się z nim do podparyskiej wsi Longchêne. W czasie wojny żyła w okupowanej przez Niemców części Francji, w 1947 rozeszła się z drugim mężem.

Życie w USA[edytuj | edytuj kod]

W roku 1950 wyemigrowała do USA, gdzie w 1959 roku uzyskała obywatelstwo amerykańskie. Trudności w uzyskaniu stałej wizy skłoniły ją do poślubienia muzyka George'a Kochevitsky'ego w 1954, para oficjalnie rozwiodła się w 1983. Od 1958 uczyła języka rosyjskiego na Uniwersytecie Yale, a następnie od roku 1963 do emerytury w 1971, na Uniwersytecie Princeton, gdzie wykładała literaturę rosyjską. W latach 1958-1968 była członkiem redakcji almanachu „Mosty”[2] wydawanego w Monachium. Na emeryturze pracowała dalej, prowadząc wykłady z literatury rosyjskiej na uniwersytetach Cornell, Columbia, Bryn Mawr i Uniwersytecie Pensylwanii, ucząc w okresie wakacji w rosyjskiej szkole przy Middlebury College i pisząc. Podczas tych lat nagrodzono ją doktoratami honoris causa z Glasboro State College (1980), Middlebury College (1983) i Uniwersytetu Yale (1992). Przyjaciele i koledzy z Yale uczcili jej 90. urodziny obiadem w Bibliotece Beinecke w 1991 roku.

Bierbierowa pozostała stosunkowo nieznana jako pisarka na zachodzie, do czasu, gdy w 1985 roku Hubert Nyssen, dyrektor francuskiego wydawnictwa Actes Sud[3], nabył międzynarodowe prawa do jej twórczości. Jej prace zostały wydane po francusku i stały się bestselerami. W efekcie Actes Sud doprowadziło do wydania książek Bierbierowej w co najmniej dwudziestu dwóch językach. Po polsku ukazała się jej autobiografia zatytułowana Podkreślenia moje. Jednym ze skutków tej popularności, połączonej z początkami pieriestrojki, było zaproszenie Bierbierowej przez rosyjski Związek Pisarzy w 1989 do odwiedzenia ojczyzny, po sześćdziesięciu siedmiu latach nieobecności w niej. Wizyta zakończyła się ogromnym sukcesem. Również film[4] zrealizowany na podstawie jej krótkiej powieści Akompaniatorka na rok przed śmiercią autorki, przyczynił się do dalszej popularyzacji jej twórczości.

Przypisy

  1. Zbeletryzowana wersja tej historii zawarta jest w książce Józef Hen: Bruliony Profesora T.. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2006. ISBN 83-06-03006-0., bogato udokumentowanej źródłami.
  2. Мосты (альманах) (ros.)
  3. Éditions Actes Sud (fr.)
  4. L'accompagnatrice w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Nina Nikolaevna. Berberova: Les francs-maçons russes du XXe siècle : des hommes et des loge. [Paris]: Les Editions Noir sur blanc, 1990, s. (fr.). ISBN 2-88250-016-5.
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Rasskazy v izgnani. Moskva: Izd-vo im. Sabashnikovykh, 1994, s. (ros.). ISBN 5-8242-0032-7.
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Kursiv moĭ : avtobiografii͡. Moskva: Soglasie, 1996, s. (ros.). ISBN 5-86884-034-8.
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Li͡udi i lozhi : russkie masony XX stoletii͡. Kharʹkov: „Kaleĭdoskop”, 1997, s. (ros.). ISBN 5-89493-008-1.
  • Nina Nikolaevna Berberova: Podkreślenia moje. Warszawa: "Noir sur Blanc", 1998. ISBN 83-86743-52-2.
  • Nina Berberowa. Walka. „Literatura na Świecie”. 10(327), s. 117-193, październik 1998. 
  • Grzegorz Przebinda. Strażniczka wyobraźni na przekór czasowi. „Tygodnik Powszechny”. 43 (2624), s. 12, 24 października 1999. 
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Aleksandr Blok i ego vremi͡a : biografii͡. Moskva: Izd-vo Nezavisimai͡a gazeta, 1999, s. (ros.). ISBN 5-86712-043-0.
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Bez zakata ; Malenʹkai͡a devochka ; Rasskazy ; Stikh. Moskva: Izdatelʹstvo im. Sabashnikovykh, 1999, s. (ros.). ISBN 5-8242-0068-8.
  • Krzysztof Masłoń. Niewidzialnie oświeceni. „Rzeczpospolita”, 13 lutego 1999. 
  • Nina Nikolaevna. Berberova: Poslednie i pervye ; Delo Kravchenk. Moskva: Izd-vo imeni Sabashnikovykh, 2000, s. (ros.). ISBN 5-8242-0080-7.
  • Nina Berberowa. Władysław Chodasiewicz. „Zeszyty Literackie”. 89, październik 2005. 
  • Elżbieta Banasiuk. Autobiografia Niny Berberowej „Podkreślenia moje” – historia i struktura formalna dzieła. „Przegląd Rusycystyczny”. 1 (125), s. 37-51, 2009. 
  • Elżbieta Banasiuk. Studium zawiści w takt Bacha, Czajkowskiego, Mozarta i Ravela (Akompaniatorka Niny Berberowej w wymiarze literackim, filmowym i scenicznym). „Przegląd Humanistyczny”. 125, 2009. 
  • René Śliwowski: Nina Berberowa – niezwykły świadek przełomu wieków. W: Literatura rosyjska na emigracji. Współcześni pisarze rosyjscy w Polsce. Frazeologia i frazeografia. Materiały konferencji naukowej (9-10 listopada 1995 r.) pod redakcją Wiktora Skrundy i Wandy Zmarzer. Warszawa: Instytut Rusycystyki Uniwersytetu Warszawskiego, 1996.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]