North American A-36 Apache
| North American A-36 | |
 |
|
| Dane podstawowe | |
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
| Producent | North American Aviation |
| Konstruktor | Edgar Schmued |
| Typ | samolot myśliwsko-szturmowy |
| Załoga | 1 |
| Historia | |
| Data oblotu | 21 września 1942 |
| Lata produkcji | 1942−1943 |
| Wycofanie ze służby | 1945 |
| Egzemplarze | 500 |
| Dane techniczne | |
| Napęd | Allison V-1710-87 |
| Moc | 1325 KM |
| Wymiary | |
| Rozpiętość | 11,28 m |
| Długość | 9,83 m |
| Wysokość | 3,70 m |
| Powierzchnia nośna | 21,67 m² |
| Masa | |
| Własna | 3280 kg |
| Startowa | 4550 kg |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. | 589 km/h |
| Pułap praktyczny | 7650 m |
| Zasięg | 1750 (maks. 2500) km |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 6 wkm 12,7 mm do 454 kg bomb |
|
North American A-36 Apache (używano również nazw Invader i Mustang) − amerykański jednosilnikowy samolot myśliwsko-szturmowy, wersja myśliwca P-51 Mustang. Wyprodukowany w ilości 500 egzemplarzy, był używany przez United States Army Air Forces podczas II wojny światowej w Afryce Północnej, Włoszech i na Dalekim Wschodzie. Do zakończenia wojny został wycofany z jednostek.
Historia [edytuj]
W początkach 1942 roku, po zapoznaniu się z właściwościami pierwszych seryjnych wersji samolotu myśliwskiego P-51 (oznaczenie fabryczne NA-91), amerykańskie lotnictwo zleciło rozpoczęcie prac również nad jego wariantem szturmowym, dostosowanych do atakowania z lotu nurkowego. Zwolennikiem takiego rozwiązania był między innymi popierający rozwój konstrukcji Mustanga generał Henry H. Arnold.
Projekt samolotu pod oznaczeniem fabrycznym NA-97 i armijnym XA-36 został opracowany w połowie 1942 roku, zaś oblotu prototypu dokonano 21 września tegoż roku. Pilotem był Bob Chilton. Po pomyślnym zakończeniu prób w locie w październiku rozpoczęto produkcję zamówionych 500 egzemplarzy. Otrzymały one numery seryjne 42-83663 do 42-84162, zaś ostatni z nich opuścił fabrykę w marcu 1943 roku. Wobec samolotu używano nazw Apache, przypisaną również do rozpoznawczego wariantu F-6, Invader oraz po prostu Mustang.
Pierwszymi jednostkami wyposażonymi w A-36 były 27. Grupa Myśliwsko-Bombowa (27th Fighter Bomber Group) oraz 86. Grupa Myśliwsko-Bombowa, obie wchodzące w skład 12th Air Force w Afryce Północnej. Pierwszym zadaniem bojowym 27. Grupy na nowych maszynach było rozpoznanie włoskich pozycji nad wyspą Pantelleria 6 czerwca 1943 roku. Poniesiono wówczas również pierwszą stratę bojową. Z kolei pierwsze zwycięstwo powietrzne na A-36 odniósł 12 lipca 1943 roku Lt. Tom A. Thomas, którego samolot w tym samym locie również został zestrzelony a on sam dostał się do niewoli niemieckiej. Piloci amerykańscy brali udział w walkach nad Morzem Śródziemnym i Sycylią podczas operacji Husky, wspierając atak 7. Armii amerykańskiej. Później operowali nad Włochami podczas operacji Avalanche, w rejonie Rzymu i Neapolu. Od połowy 1944 roku A-36 w obydwu jednostkach były zastępowane samolotami Republic P-47 Thunderbolt.
Trzecią jednostką, która operowała na A-36, była 311. Grupa Myśliwsko-Bombowa, działająca w Indiach, Birmie i Chinach. Również one były stopniowo zastępowane przez P-47. Ogółem na obydwu teatrach działań wojennych A-36 odbyły 23 373 loty bojowe, zrzucając 8014 ton bomb i niszcząc na ziemi i w powietrzu 101 samolotów przeciwnika. Straty bojowe wyniosły 177 maszyn. Jedynym pilotem, który zdobył tytuł asa myśliwskiego na A-36, zestrzeliwując pięć maszyn przeciwnika, był Lt. Michael T. Russo.
A-36 były używane operacyjnie jedynie przez USAAF, Brytyjczycy otrzymali kilka egzemplarzy dla przeprowadzenia prób porównawczych w RAF.
Opis konstrukcji [edytuj]
A-36 był jednomiejscowym samolotem myśliwsko-szturmowym o konstrukcji całkowicie metalowej. Napęd stanowił 12-cylindrowy silnik rzędowy Allison V-1710-87, chłodzony cieczą, o mocy maksymalnej 1325 KM na wysokości 900 m, poruszający trójłopatowe śmigło Hamilton Standard o stałym skoku.
Uzbrojenie składało się z sześciu wielkokalibrowych karabinów maszynowych kal. 12,7 mm, z których dwa były zainstalowane w nosie kadłuba i zsynchronizowane z obrotami śmigła, a pozostałe cztery w skrzydłach, oraz maksymalnie do 454 kg bomb (lub dwie wyrzutnie rakiet M8) na podwieszeniach podskrzydłowych.
Dla umożliwienia ataku z lotu nurkowego, w skrzydłach zainstalowano poruszane hydraulicznie hamulce aerodynamiczne, zmniejszające prędkość nurkowania do 400 km/h.
Bibliografia [edytuj]
- E. R. Johnson: American Attack Aircraft since 1926. Jefferson, NC and London: 2008. ISBN 978-0-7864-3464-0.
- Przemysław Skulski: Czas Apacza (1). "Nowa Technika Wojskowa: Historia" nr 1/2010. ISSN 2080-9743.
