Northrop YA-13

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Northrop YA-13
Northrop YA-13 – na zdjęciu widoczne są karabiny maszynowe w skrzydłach i dwie bomby przenoszone pod skrzydłami
Northrop YA-13 – na zdjęciu widoczne są karabiny maszynowe w skrzydłach i dwie bomby przenoszone pod skrzydłami
Dane podstawowe
Państwo Stany Zjednoczone
Producent Northrop Corporation
Konstruktor Jack Northrop
Typ samolot szturmowy
Konstrukcja całkowicie metalowy dolnopłat
Załoga 2
Historia
Data oblotu 1933
Lata produkcji 1933
Wycofanie ze służby  ?
Egzemplarze 1
Dane techniczne
Napęd Wright R-1820
Moc 690-735 KM
Wymiary
Rozpiętość 14,63 m
Długość 8,89 m
Wysokość 2,79 m
Powierzchnia nośna 33,72 m2
Masa
Własna 1633 kg
Użyteczna 2932 kg
Startowa 2982 kg
Osiągi
Prędkość maks. 333 km/h
Prędkość przelotowa 309 km/h
Prędkość wznoszenia 396 m/min
Pułap 6630 m
Zasięg 1770 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
5 km 7,62 mm, do 500 kg bomb
Użytkownicy
United States Army Air Corps

Northrop YA-13 – amerykański samolot szturmowy zaprojektowany w 1933 w zakładach Northrop Corporation jako prywatna inicjatywa tej firmy, była to wersja rozwojowa bardzo udanego samolotu cywilnego Northrop Gamma. Zbudowany w 1933 samolot Gamma 2C został przekazany United States Army Air Corps (USAAC), gdzie, po pewnych zmianach, otrzymał oznaczenie YA-13, a po następnych zmianach znany był jako XA-16. Zbudowano tylko jeden egzemplarz samolotu w tej wersji i 50 w podobnej wersji eksportowej, na jego podstawie postał udany Gamma 2F, który służył w USAAC jako Northrop A-17/33.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Jack Northrop rozpoczął karierę jako projektant samolotów w 1916 pracując dla braci Loughhead (późniejsza Lockheed Corporation), następnie w latach 1923-26 pracując w Douglas Corporation i w 1926-27 ponownie w zakładach Lockheed[1]. W 1927 Northrop założył własną firmę Aviation Corporation, która z powodu braku kapitału pracującego została przejęta w 1929 przez United Aircraft & Transport Corporation i do 1931 znajdująca się pod kontrolą UA&T firma działała pod nazwą Northrop Aircraft Corporation[1]. W 1931 UA&T chciała skonsolidować prace należących do niej przedsiębiorstw filialnych Northrop i Stearman Aircraft łącząc je i przenosząc je do Kansas[1]. John Northrop wolał jednak pozostać w Kalifornii i wykorzystując klauzulę w umowie z UA&T rozwiązał współpracę i z pomocą poprzedniego pracodawcy Donalda Douglasa w styczniu 1932 założył Northrop Corporation[1].

Pierwszymi samolotami zaprojektowanymi w nowopowstałych zakładach były całkowicie metalowe samoloty cywilne (transportowe i pocztowe) o bardzo czystych, aerodynamicznych kształtach[2]; Gamma[3] i Delta[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym samolotem zaprojektowanym przez Jacka Northropa w nowej firmie był jednosilnikowy dolnopłat o konstrukcji całkowicie metalowej znany jako Northrop Gamma[3]. Pierwszy egzemplarz samolotu, Gamma 2A, został zbudowany dla bardzo znanego wówczas pilota Franka Hawsa[3]. Drugi egzemplarz, Gamma 2B, powstał na zamówienie Lincolna Ellswortha na potrzeby jego ekspedycji arktycznej[3]. Trzeci egzemplarz, znacznie różniący się od poprzedników, Gamma 2C, znany także jako Gamma Attack[5] (numer seryjny 5, rejestracja cywilna X12291), powstał jako prywatna inicjatywa firmy w maju 1933 i został przekazany USAAC jako dwumiejscowy lekki bombowiec/samolot szturmowy[5][6].

Samolot różnił się od jego poprzedników inną konstrukcją kadłuba, przeniesiono także kabinę pilota, która oryginalnie znajdowała się za krawędzią spływu skrzydła tuż za krawędzią natarcia skrzydła i została ona powiększona, aby mieścić pilota i obserwatora/strzelca[5][6]. W tej wersji samolot był napędzany dziewięciocylindrowym silnikiem gwiazdowym typu Wright SGR-1820[6][5].

W lipcu 1933 samolot został przekazany armii amerykańskiej i przeszedł szereg testów w bazie Wright Field[5][6]. W tym czasie, czekając na decyzję USAAC, Northrop sprzedał 49 bardzo zbliżonych samolotów Gamma 2E Siłom Powietrznym Republiki Chińskiej, przynajmniej jeden samolot tej wersji został zakupiony przez Wielką Brytanię[5].

Na początku 1934 X12291 został zwrócony do zakładów Northropa z listą wymaganych przez armię modyfikacji, do najważniejszych z nich należały: zmiana kształtu usterzenia[7], statecznik pionowy został zmieniony z trapezoidalnego na bardziej trójkątny, a statecznik poziomy został bardziej zaokrąglony[8].

Zmodyfikowany X12291 został ponownie przekazany armii w czerwcu 1934 i 28 czerwca został zakupiony pod oznaczeniem YA-13 (numer seryjny USAAC 34-27)[9][8]. W czasie dalszych testów YA-13, w październiku 1934, Northrop dostarczył armii następną wersję tego samolotu, Gamma 2F, która w późniejszym czasie weszła do służby jako A-17[10].

Samolot w zmodyfikowanej wersji XA-16

W późniejszym czasie, już w trakcie produkcji A-17, postanowiono poprawić osiągi YA-13 i widoczność z kabiny pilota instalując w nim silnik czternastocylindrowy silnik gwiazdowy Pratt & Whitney R-1830-7 o mniejszej średnicy i mocy 950 KM[11]. W tej wersji śmigło samolotu zostało zmienione z dwupłatowego na trójpłatowe[11].

Zmodyfikowany samolot został przekazany armii na początku 1935 i otrzymał oznaczenie XA-16[11][12]. Testy przeprowadzone w marcu 1935 wykazały zbytnią moc silnika i że samoloty produkcyjne powinny mieć silnik o mniejszej mocy lub powiększone powierzchnie sterowe[11]. W tym czasie powstał już prototyp Gamma 2F (późniejszy A-17) i postanowiono nie kontynuować dalszych prac nad XA-16, niemniej w późniejszym czasie silnik został raz jeszcze zmieniony, tym razem na 950-konny R-1830-9[11].

W tej ostatniej wersji samolot był przez pewien czas używany w szkole mechaników lotniczych na lotnisku Roosevelt Field położonym na Long Island[11][12].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Northrop YA-13/XA-16 (Gamma 2C) był dwumiejscowym, jednosilnikowym dolnopłatem o konstrukcji całkowicie metalowej[5]. Samolot napędzany był silnikiem gwiazdowym. W wersji YA-13 jego napęd stanowił dziewięciocylindrowy Wright R-1820[a], a w wersji XA-17 był to Pratt & Whitney R-1830 w wersjach -7 i -9 o mocy 950 KM[11]. W wersji YA-13 samolot miał śmigło dwupłatowe[5], a w wersji XA-15 – trójpłatowe[11].

Samolot miał podwozie stałe o układzie klasycznym z kółkiem ogonowym[13]. Koła podwozia głównego były osłonięte bardzo dużymi, aerodynamicznymi owiewkami[13].

Załogę stanowiły dwie osoby – pilot i obserwator/strzelec siedzący w układzie tandem (jeden za drugim) w całkowicie osłoniętym kokpicie[5].

Uzbrojenie samolotu stanowiły cztery nieruchome karabiny maszynowe kalibru 7,62 mm (po dwa w każdym skrzydle) i jeden ruchomy karabin maszynowy kalibru 7,62 obsługiwany przez strzelca pokładowego[5]. Samolot mógł przenosić do 600[5] lub 1100[9] funtów bomb (272 – 500 kg) na zewnętrznych zaczepach pod skrzydłami samolotu.

Prędkość maksymalna samolotu wynosiła do 333 km/h, a prędkość przelotowa do 319 km/h[5].

Uwagi

  1. W źródłach nie ma zgodności co do dokładnego modelu i mocy silnika, spotykane są następujące informacje; Wright R-1820-37 - 710 KM[9], Wright SR-1820-37 - 690 KM[5], Wright SR-1820-F2 - 735 KM[6]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920. s. 21.
  2. R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920. s. 22.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920. s. 127.
  4. R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920. s. 141.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 23.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920. s. 132.
  7. E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 23-24.
  8. 8,0 8,1 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920. s. 195.
  9. 9,0 9,1 9,2 Northrop YA-13 (ang.). nationalmuseum.af.mil. [dostęp 2013-09-30].
  10. E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 24-25.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920. s. 196.
  12. 12,0 12,1 E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 25.
  13. 13,0 13,1 E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 24.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • René J. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920, vol. 1. Annapolis: Naval Institute Press, 1988. ISBN 0-87021-428-4.
  • E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. Jefferson, N.C.: McFarland, 2008. ISBN 0-7864-3464-3.