Norweska Partia Komunistyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Norweska Partia Komunistyczna
NKUlogotrykk.png
Lider Svend Haakon Jacobsen
Data założenia 1923
Adres siedziby Oslo
Deklarowana
ideologia polityczna
Marksizm-leninizm
Komunizm
Deklarowane
poglądy gospodarcze
Socjalizm
Młodzieżówka UngKommunistene i Norge
[1]

Norweska Partia Komunistyczna (Norges Kommunistiske Parti) – norweska lewicowa partia polityczna. Założona w 1923 po rozłamie w Norweskiej Partii Pracy (DNA). Partia odgrywała znaczącą rolę w norweskim ruchu oporu przeciwko niemieckiemu okupantowi w czasie II wojny światowej oraz w okresie powojennym. Obecnie odgrywa marginalną rolę w polityce.

Początki[edytuj | edytuj kod]

Norweska Partia Pracy stała się członkiem Międzynarodówki Komunistycznej w 1919 pod kierownictwem Martina Tranmæl. Tranmæl początkowo poparł ruch przystępując do Kominternu, jednak stał się bardziej sceptyczny po ogłoszeniu dwudziestu jeden warunków, w których stwierdzono, że członek musiał egzekwować demokratyczny centralizm i dyscypline partyjną. Mimo to, Tranmæl nadal wspierał członkostwo Partii Pracy w Międzynarodówce. W 1921 nastąpił rozłam który doprowadził do powstania Socjaldemokratycznej Partii Pracy. Walka o władzę wkrótce wybuchła między Tranmælists i sympatykami Olav Scheflo.

Po 4. Światowym Kongresie Kominternu, w którym polityka ingerencji wewnątrz sprawy partii została zwiększona, Tranmæl postanowił opuścić Komintern. Udało mu się uzyskać większość w Centralnej Komisji w sprawie wycofania z członkostwa Komintern. Na nadzwyczajnej konferencji partyjnej listopada 1923 przegłosowano wycofanie Partii Pracy z Kominternu. W reakcji, Scheflo i lewe skrzydło partii utworzyło Norweską Partie Komunistyczną. Organizacyjnie Partia Komunistyczna była reprezentacją Norwegii w Kominternie.

13 posłów Partii Pracy wstąpił do partii komunistycznej. Przewodniczącym partii został Sverre Støstad jako przewodniczącego, Halvard Olsen został zastępca przewodniczącego a Peder Furubotn jako sekretarz generalny. Partia zdołała zdobyć 6,1 procent głosów w wyborach parlamentarnych 1924, poparcie dla ugrupowania spadło do 4 w 1927 roku a w 1930 roku do 1,7 procent głosów.

Komintern zażądał w lecie 1927 roku, żeby Partia Komunistyczna przesunęła się bardziej na lewo, forsując politykę socjalfaszyzmu. Socjaldemokraci mieli zostać uznani za głównego wroga komunizmu. Na 9. Plenum Komitetu Centralnego w 1928 roku, partia potępiła prawicową frakcję za wspieranie pracy rządu Christopher Hornsrud. Doprowadziło to do ​​dalszej redukcji członków partii. Polityka ta doprowadziła do dalszej marginalizacji partii komunistycznej. W 1933 roku partia podjęła inicjatywę zaproponować współpracę z Partią Pracy w ramach lasowanego przez Kominternu Frontu Ludowego. Propozycja została odrzucona, ale partia komunistyczna nadal proponowała współpracę Partii Pracy w 1935, 1936 i 1937 roku[1].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Peder Furubotn długoletni sekretarz generalny partii

Na początku II wojny światowej, w czasie Wojny zimowej doszło do silnych tarć na linii socjaldemokratów i komunistów. Komuniści wspierali w działaniach wojennych Związek Radziecki a socjaldemokraci Finlandię.

Po inwazji niemieckiej na Norwegię 9 kwietnia 1940. NKP ogłosiło, że wojna była wojną imperialistyczną i że Niemcy i mocarstwa zachodnie są tak samo odpowiedzialne za jej wybuch. Według kierownictwa partia powinna być opozycyjna nie tylko wobec nazistów ale także wobec rządu na wygnaniu. Jednak lokalnie NKP komórki w północnej Norwegii rozpoczęły (bez zgody kierownictwa partii), działalność zbrojną przeciw okupantowi. W sierpniu 1940 NKP była pierwszą norweską partią polityczną zakazaną przez niemieckie władze okupacyjne. Publikacja organu prasowego Arbeideren ustała. Partia zeszła do podziemia. W dniu 31 grudnia 1941, odbyła się tajna konferencja partii, która przyjęła plan walki zbrojnej. NKP zaczęła odgrywać wiodącą rolę w ruchu oporu, organizować sabotaż i działania partyzanckie. Wydawała również podziemne gazety i publikacje.

Po wojnie[edytuj | edytuj kod]

Stanowisko partii w kampanii wyborczej w 2009

W rządzie jedności narodowej utworzonym po wojnie, komuniści uczestniczyli dzięki udziałowi dwóch ministrów Johan Strand Johansen i Kirsten Hansteen. Hansteen była pierwszą kobietą ministrem Norwegii. Toczyły się wówczas rozmowy na temat ewentualnego połączenia NKP i DNA. W wyborach parlamentarnych 1945 roku NKP dostała 176 535 głosów (11,89%) i jedenaście mandatów w Stortingu. W 1946 Furubotn został ponownie wybrany sekretarzem generalnym. W 1949 roku NKP straciła wielu wyborców. Partia dostała 102 722 głosów (5,83%). W połowie 1960 roku Departament Stanu USA szacuje członków partii na około 4500[2]. W 1968 partia potępiła sowiecką inwazje na Czechosłowację. W 1975 duża liczba członków dołączyła do Sosialistisk Venstreparti.

NKP zdobył trzy mandaty w wyborach komunalnych w 2003, dwa fotele w radzie miejskiej w Åsnes i jeden w Vadsø. Oddział Åsnes zdecydowanie najsilniejszy tej partii w tym czasie postanowił jednak opuścić partię w 2004 roku, tworząc nowe ugrupowanie Radikale Sosialister[3]. Ponadto członek NPK został radnym Porsgrunn. W późniejszych wyborach NKP otrzymał około 1000 głosów. W 2005 roku wyborach parlamentarnych, zdobył 1070 głosów - 0,04% sumy krajowej.

Partia nadal publikuje tygodnik o nazwie Friheten ("Wolność"), założone jako podziemne wydawnictwo w 1941 roku.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy