Notariusz
 |
Ten artykuł od 2012-11 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Pomóż Wikipedii i dodaj przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Notariusz (dawniej rejent - od słowa regent czyli uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków) – mianowany przez ministra sprawiedliwości prawnik notariatu upoważniony do sporządzania aktów notarialnych i dokonywania innych czynności notarialnych.
Po raz pierwszy za pontyfikatu Juliusza I wspomina się o urzędzie primicerius notariorum, czyli starszego notariusza Kościoła.
Spis treści |
Wybrane zadania notariusza (czynności notarialne) [edytuj]
- sporządzanie aktów notarialnych
- sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia
- sporządzanie poświadczeń:
- własnoręczności podpisu
- zgodności odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem
- daty okazania dokumentu
- pozostawania osoby przy życiu lub w określonym miejscu
- doręczanie oświadczeń
- spisywanie protokołów (np. walnych zgromadzeń organizacji społecznych, spółek),
- sporządzanie protestów weksli i czeków,
- przyjmowanie na przechowanie dokumentów, pieniędzy i papierów wartościowych,
- sporządzanie wypisów, odpisów i wyciągów dokumentów,
- sporządzanie projektów aktów, oświadczeń i innych dokumentów.
Uprawnienia [edytuj]
Notariusz w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Czynności dokonane przez notariusza mają charakter dokumentu urzędowego. Przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne. Rolą notariuszy w systemie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej jest zapobieganie sporom sądowym poprzez zapewnienie pewności i bezpieczeństwa obrotu. Dlatego, z formalnego punktu widzenia, notariusze nie wykonują usług jak adwokaci czy radcowie prawni lecz dokonują czynności notarialnych, podobnie jak sądy.
Taksa notarialna i podatki [edytuj]
Notariusz za swoje czynności pobiera taksę notarialną, opłatę ustalaną rozporządzeniem ministra, która jest uzależniona od typu czynności i wartości przedmiotu czynności notarialnej. Poza tym notariusz jest płatnikiem (czyli poborcą) podatku od czynności cywilnoprawnych i podatku od spadków i darowizn oraz pobiera i odprowadza do sądu opłaty sądowe.
Regulacja prawna w Polsce [edytuj]
Działalność notariuszy reguluje ustawa z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie[1]. Ustrój notariatu w Polsce jest podobny do ustroju notariatu w innych krajach prawa łacińskiego, czyli wywodzących swoje prawo cywilne z prawa rzymskiego. Nie należy mylić notariuszy Europy kontynentalnej (ang. "notary of civil law") z notary public funkcjonującymi w krajach anglosaskich (głównie USA, Wielka Brytania i Irlandia).
Rejestry Notarialne [edytuj]
W 2009 roku Krajowa Rada Notarialna utworzyła system informatyczny do prowadzenia Rejestru Aktów Poświadczenia Dziedziczenia, a obecnie zapewnia nadzór nad prawidłowym jego funkcjonowaniem oraz zapewnia całemu społeczeństwu możliwość korzystania z zasobów tego Rejestru.
Utworzenie Rejestru Aktów Poświadczenia Dziedziczenia związane było z powierzeniem polskim notariuszom nowych kompetencji z zakresu prawa spadkowego. W szczególności notariusze mogą dokonywać alternatywnie wobec postępowań sądowych - notarialnych poświadczeń dziedziczenia. Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia zarejestrowany w wyżej wymienionym Rejestrze ma skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.
W 2011 roku utworzony został kolejny rejestr elektroniczny - Notarialny Rejestr Testamentów, którego celem jest, z jednej strony, zmniejszenie ryzyka, że testament pozostanie nieznany lub będzie ujawniony z opóźnieniem, a z drugiej strony - ułatwienie ujawnienia tegoż testamentu po śmierci testatora. Dokonano również unowocześnienia zaplecza informatycznego i połączenia obu rejestrów w jeden spójny system o nazwie REJESTRY NOTARIALNE.
W 2012 roku Notarialny Rejestr Testamentów został przyłączony do Europejskiej Sieci Rejestrów Testamentów. Od tej chwili obywatele polscy za pośrednictwem notariusza mogą przeszukiwać zagraniczne rejestry testamentów, a obywatele innych państw - zadawać zapytania do rejestru polskiego.
