Notocitellus adocetus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Notocitellus adocetus[1]
Merriam, 1903
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina wiewiórkowate
Podrodzina Xerinae
Plemię susły i świszcze
Rodzaj Notocitellus
Gatunek Notocitellus adocetus
Synonimy
Podgatunki
  • N. adocetus adocetus
  • N. adocetus infernatus
  • N. adocetus arceliae
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies

Notocitellus adocetus – gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych występujący endemicznie w południowo-zachodnim Meksyku: od wschodnich części stanów Jalisco i Michoacán, poprzez Wyżynę Meksykańską po północną część stanu Guerrero[4][2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Suseł[5] Notocitellus adocetus został po raz pierwszy opisany przez Clinton Hart Merriam w 1903 roku, jako Spermophilus adocetus. W 2009 roku, na podstawie badań filogenetycznych z wykorzystaniem mitochondrialnego genu cytochromu b gatunek został wyodrębniony z rodzaju Spermophilus i umieszczony w rodzaju Notocitellus, którego utworzenie proponował Arthur H. Howell już w 1943 roku[4].

Aktualny podział gatunku:

  • N. adocetus adocetus Merriam, 1903 – typowa lokalizacja: La Salada, 64 km na południe od Uruapan, Michoacán, Meksyk[6]
  • N. adocetus infernatus Alvarez i Ramirez-Pulido, 1968 – typowa lokalizacja: 14 km na północ od El Infiernillo, Michoacán, Meksyk[2]

Niektórzy zoolodzy wskazują jednak także na trzeci podgatunek:

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa Notocitellus pochodzi od dwóch słów: nōton (gr. νῶτον) – oznaczającego „grzbiet”[8], oraz (łac.) citellus, które pochodzi od łacińskiego określenia susła[9][4]. Niektórzy autorzy wywodzą ten człon od łacińskiego „citus”, czyli słowa podkreślającego szybkość zwierzęcia[5]. Epitet gatunkowy adocetus pochodzi z greki i oznacza „niespodziewany”[2].

Genetyka[edytuj | edytuj kod]

Garnitur chromosomowy N. adocetus wynosi 32 chromosomy[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Futro na części grzbietowej jest szorstkie, co stanowi różnicę w stosunku do futer innych susłów. Umaszczenie siwo-czarne, podpalane[4]. Tułów smukły, długie i wąskie stopy. Ogon bywa niemal tak długi jak łączny wymiar tułowia z głową – w badanych populacjach jego długość stanowiła 78–113% (średnio 90%) długości tułowia i głowy zwierzęcia. Nie odnotowano dymorfizmu płciowego w wymiarach, ale pomiędzy poszczególnymi populacjami zauważalne jest wyraźne zróżnicowanie[2].

Wymiary – porównanie
(Troy L. Best, 1995)[2]
Notocitellus adocetus adocetus
kolonia: 4 km od Arceila
Notocitellus adocetus adocetus
kolonia: 2 km od Apatzingan
Notocitellus adocetus infernatus
kolonia: 14 km od El Infiernillo
długość ciała – od głowy do ogona (mm) 332 (286–366) 325 (244–355) 299 (288–318)
ogon (mm) 154 (145–163) 146 (120–160) 130 (112–145)
kończyny tylne (mm) 45 (41–50) 44 (40–47) 41 (38–42)
uszy (mm) 17 (16–18) 15 (14–16) 16 (14–20)
maks. wymiar czaszki (mm) 45,5 (43,2–47,7) 45,9 (44,1–48,0) 42,4 (40,0–44,0)

Uzębienie o charakterze brachiodontycznym, co oznacza zęby o szerokiej i niskiej koronie. Wzór zębowy: \tfrac{1 0 2 3}{1 0 1 3}[2].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Żyje w grupach 2–4 osobników. Prowadzi dzienny tryb życia, z kulminacją aktywności 9.00–11.00. Aktywność jest większa w miesiącach zimowych, bowiem w lokalizacjach, gdzie mieszkają, łatwiej jest wówczas o pożywienie[2].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

N. adocetus występuje w południowo-zachodnim Meksyku: od wschodnich części stanów Jalisco i Michoacán, poprzez Wyżynę Meksykańską po północną część stanu Guerrero[4][2].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

N. adocetus mieszka w rejonach porośniętych przez rośliny sucholubne kaktusy Cephalocereus hoppenstedtii, jadłoszyn baziowaty z rodziny mimozowatych, Accacia cochlyacanta, Crescentia alata, akację Farnesa, oraz gatunki z rodzaju Pithecellobium. Prawdopodobnie ich owoce, części zielone, nasiona i kiełki stanowią dla N. adocetus podstawę wyżywienia. Jest jednak wszystkożercą, więc nie jest to jego jedyny pokarm[2]. W poszukiwaniu pożywienia potrafi się wspinać na drzewa i krzewy[4].

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

N. adocetus prowadzi życie między skałami, budując nory, których forma i lokalizacja może być zróżnicowana. Nora może być zbudowana w formie otwartej pod drzewami lub krzewami, w skalistych jarach, wyschniętych korytach rzek, lub nawet na otwartej przestrzeni. Najczęściej wejście do nory jest budowane w płaszczyźnie poziomej, ale zdarzają się przypadki kopania nor z pionowymi wejściami. Po 40 cm pionowym tunelu dalsze części nory są jednak prowadzone poziomo, z wieloma rozgałęzieniami. System nory kończy się zapasowym wyjściem[2].

Przypisy

  1. Notocitellus adocetus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Troy L. Best. Spermophilus adocetus. „Mammalian Species”. 504, s. 1-4, 1995-10-20. American Society of Mammologists (ang.). 
  3. Notocitellus adocetus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Kristofer M. Helgen, F. Russell Cole, Lauren E. Helgen, Don E. Wilson. Generic Revision in the Holarctic Ground Squirrel Genus Spermophilus. „Journal of Mammalogy”. 90 (2), s. 270-305, 2009. doi:10.1644/07-MAMM-A-309.1 (ang.). 
  5. 5,0 5,1 Krzysztof Próchnicki, Piotr Duda, Tadeusz Grądziel, Stefan Męczyński, Ryszard Styka, Jan Smiełowski: Suseł perełkowany. Świebodzin: Wydawnictwo Klubu Przyrodników, 2008, s. 140, seria: Monografie przyrodnicze. ISBN 978-83-87846-56-5.
  6. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Spermophilus adocetus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 3 listopada 2011]
  7. Collections Database (ang.). MUSEUM OF VERTEBRATE ZOOLOGY. [dostęp 2011-11-04].
  8. noto- (ang.). W: Webster's New World College Dictionary [on-line]. Wiley Publishing, Inc., Cleveland, Ohio, 2010. [dostęp 2011-11-04].
  9. Edmund Carrol Jaeger: A source-book of biological names and terms. Springfield, Illinois: Charles C. Thomas, 1955. ISBN 0-398-06179-3.