Notos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Notos (Notus, Auster), jedna z rzeźb ogrodzenia pałacu Teppera-Dückerta (Pod Czterema Wiatrami) w Warszawie

Notos (także Notus; gr. Νότος Nótos ‘południe’ (strona świata), łac. Notus ‘wiatr południowy’, Auster ‘wiatr południowy’, ‘południe’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie wiatru południowego, utożsamiany z rzymskim Austerem[a][1][2][3].

Uosabiał gorący, wilgotny, silny wiatr, wiejący z południa, niosący deszcze i mgły[2][4][5][6][7]. W starożytnej Grecji jego imieniem oznaczano jedną ze stron świata – południe[2].

Uchodził za syna tytana Astrajosa i i tytanidy Eos oraz za brata Fosforosa (Hesperosa; personifikacji planety Wenus)[b], niektórych gwiazd (personifikacji gwiazd)[c], Boreasza, Eurosa, Zefira, przypuszczalnie także Apeliotesa, Kajkiasa, Lipsa, Skirona (personifikacji wiatrów)[8][9].

Kult jego był rozpowszechniony wśród żeglarzy i rolników[10]. Składano mu w ofierze czarnego barana i koguta[10].

W sztuce przedstawiany jest jako młody mężczyzna z wielkimi skrzydłami u ramion, z naczyniem na wodę.

Wyobrażenie o bogu przejawia się w rzeźbie (fryz z I wieku p.n.e. z wizerunkami ośmiu skrzydlatych bogów wiatrów zdobiący Wieżę Wiatrów w Atenach)[d][e][2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Według Wieży Wiatrów w Atenach, która w starożytności służyła jako wiatrowskaz i zegar miejski. Na każdym boku budowli znajduje się relief z wyobrażeniem jednej z ośmiu greckich personifikacji wiatrów.
  2. Autorzy hellenistyczni identyfikowali Hesperosa z gwiazdą Fosforos.
  3. Z pominięciem gwiazd, w które zostali przemienieni niektórzy bohaterowie, stworzenia, istoty, artefakty np. Kastor i Polideukes (Polluks), Plejady, Hiady
  4. «Południowa ściana Wieży Wiatrów ozdobiona wizerunkiem Notosa». Roman Agora and Tower of the Winds (ang.). stoa.org. [dostęp 2010-08-15].
  5. «Znaczek pocztowy z wizerunkiem Notosa». Notos (niem.). hellenica.de. [dostęp 2010-08-16].

Przypisy

  1. Arystoteles: Meteorologika. O świecie, Księga druga, Rozdział VI, ss. 70–74: Róża wiatrów (pol.). pbi.edu.pl. [dostęp 2011-03-12].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 306. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  3. Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 794–795. ISBN 83-01-03529-3.
  4. Słownik imion, nazw i rzeczy. W: Homer: Odyseja. Warszawa: Biblioteka Klasyki Polskiej i Obcej. Czytelnik, 1972, s. 372.
  5. Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 253. ISBN 83-04-04673-3.
  6. Homer: Iliada. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968, s. 35. Cytat: „Kiedy z rozgniewanego Zeusa chmury wzleci Not z Eurem i na morzu nawałnicę wznieci”.
  7. Mity o bogach. W: Michał Pietrzykowski: Mitologia starożytnej Grecji. Warszawa: Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, 1979, s. 172–173. ISBN 83-221-0111-2.
  8. Vojtech Zamarovský, op.cit., s. 72, 261, 306. ISBN 80-8046-098-1.
  9. Pierre Grimal, op.cit., s. 94. ISBN 83-04-04673-3.
  10. 10,0 10,1 Wiatry. W: Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 79. ISBN 83-210-0677-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Aaron J. Atsma: Notos (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-08-16].
  2. Notus (ang.). mythindex.com. [dostęp 2010-08-16].
  3. Jane E. Harrison, Margaret de G. Verrall, ss. 201–203: Mythology and Monuments of Ancient Athens Being a Translatorium of a Portion of the Attica of Pausanias (ang.). books.google.com. [dostęp 2011-04-12].
  4. Hezjod: Teogonia. Sandomierz: Armoryka, 2010. ISBN 83-62173-44-0.
  5. Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003, s. 1414. ISBN 83-7399-022-4.
  6. Henry George Liddell, Robert Scott: A Greek-English Lexicon, 1940: νότος (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2011-08-09].
  7. Carlos Parada: Winds (ang.). maicar.com. [dostęp 2010-08-16].
  8. Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Notus (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-03].
  9. Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Ventus (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2011-04-11].
  10. Οι Αέρηδες (gr.). sundials.gr. [dostęp 2010-11-29].