Nowa Biała (województwo małopolskie)
 |
Ten artykuł od 2009-12 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Nowa Biała | |
| Państwo |  Polska |
| Województwo | małopolskie |
| Powiat | nowotarski |
| Gmina | Nowy Targ |
| Wysokość | 600-620 m n.p.m. |
| Liczba ludności (2004) | 1337 |
| Strefa numeracyjna | (+48) 18 |
| Kod pocztowy | 34-433 |
| Tablice rejestracyjne | KNT |
|
Położenie na mapie Polski
  Nowa Biała
|
|
| Na mapach: | |
| Strona internetowa miejscowości | |
Nowa Biała – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Nowy Targ.
W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim.
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Nowa Biała to wieś znajdująca się na Spiszu, blisko Białki Tatrzańskiej. Geograficznie jest to wschodnia część Kotliny Nowotarskiej. Położona jest na lewym brzegu rzeki Białki, na wysokości ok. 600-620 m n.p.m. Leży na równinie pokrytej żwirami i otoczakami granitowymi, częściowo gliną; lekko wzniesionej w kierunku podhalańskich wsi: Białki Tatrzańskiej, Gronia i Gronkowa.
Wieś tworzą dwie ulice równoległe do siebie, do których z obu stron przylegają budynki gospodarcze. Domy mieszkalne ułożone są obok siebie, frontem do ulicy, za nimi spichlerze, wozownie, chlewy, a dalej stajnie dla bydła z przejazdem ku stodołom, które są usytuowane w pewnej odległości od tych zabudowań ze względów przeciwpożarowych. Stodoły tworzą dwa zwarte rzędy okalające od wschodu i zachodu. Ten unikalny układ przestrzenny wsi i zagród z niewielkimi modyfikacjami dotrwał do dzisiaj.== Zobacz też ==
[edytuj] Historia
Nowa Biała jest jedyną wsią spiską położoną na obecnym lewym brzegu Białki należącą do Węgier do 1918 r. (nazwa węg. Ujbela, słow. Nová Belá). W dokumentach pojawia się w XIV wieku. Wtedy to węgierski ród Berzewiczych rozpoczął na tych terenach kolonizację. W XVII i XVIII wieku wieś była ważnym punktem na trakcie handlowym pomiędzy Polską a Węgrami, który miał znaczenie dla importu do Polski wina i tytoniu. Oprócz cotygodniowych targów odbywały się w niej na mocy przywileju cesarskiego 3 doroczne jarmarki. W okresie II wojny światowej miejscowość należała do marionetkowego państwa słowackiego.
[edytuj] Zabytki
Powstanie parafii katolickiej w Nowej Białej określa się na rok 1387. W 1725 r. rozpoczęto budowę kościoła murowanego (w miejscu drewnianego, datowanego na 1632 r.) pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, który konsekrowano w 1748 r. Kościół jest jednonawowy z półkolistym prezbiterium.
Drugim budynkiem sakralnym jest mała kaplica św. Marii Magdaleny, położona przy dawnym szlaku handlowym z Nowego Targu na Spisz. Kaplica ta położona jest przy drodze zwanej furmaniec. Droga ta była częścią dawnego szlaku handlowego który prowadził ze Spisza w stronę Cisowej Skały do Gronkowa i dalej do Nowego Targu. W chwili obecnej, prowadzi tu zielony szlak turystyczny ciągnący się od Szaflar po Dursztyn. Brak jest materiałów źródłowych, które by mówiły o dacie zbudowania zabytkowego kościółka św. Marii Magdaleny. Wiadomo , że wybudowany został z kamienia z bielskiego kamieniołomu. Ogrodzenie kościółka to wał usypany z ziemi i kamienia tzw. otoczaków. Wewnątrz znajduje się skromny ołtarz św. Marii Magdaleny oraz mały drewniany chór. Podczas kolejnych epidemii chorób zmarli chowani byli na cmentarzu przy kościółku. W roku 1873 w czasie trwania epidemii cholery, cmentarz ten był poszerzony o kilka sąsiadujących działek.
Na uwagę zasługuje fakt, że do roku 1919 Urząd Biskupi Spiskiej Kapituły przy przyznawaniu rocznej dotacji na utrzymanie obiektów sakralnych dla Nowej Białej, przeznaczał na utrzymanie tego kościółka 90% całego funduszu. Do roku 1944 odpust św. Marii Magdaleny był bardziej uroczysty, aniżeli odpust św. Katarzyny. Obecnie raz w roku w święto Marii Magdaleny tj. 22 lipca odbywa się tam uroczysty odpust parafialny.
[edytuj] Turystyka
Wieś jest bardzo atrakcyjnym terenem dla turystów ze względu na bardzo dogodne warunki do wypoczynku (nad Białką). Na południe od Nowej Białej, między wapiennymi skałkami: Obłazową i Kramnicą , przeciska się rzeka Białka tworząc malowniczy przełom chroniony przez rezerwat przyrody Przełom Białki pod Krempachami, gdzie można zobaczyć m.in. reliktową roślinność naskalną. Bardzo atrakcyjne są również Skałki Dursztyńskie, które występują od Kramnicy w przełomie Białki do Czerwonej Skały.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Tablice informacyjne
- Opowiadania mieszkańców
|
|||||||||||
