Nowa Brzeźnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowa Brzeźnica
Herb
Herb Nowej Brzeźnicy
Nowa Brzeźnica
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat pajęczański
Gmina Nowa Brzeźnica
Liczba ludności (2006) 750
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 98-331
Tablice rejestracyjne EPJ
SIMC 0139643
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Nowa Brzeźnica
Nowa Brzeźnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowa Brzeźnica
Nowa Brzeźnica
Ziemia 51°04′37″N 19°10′38″E/51,076944 19,177222Na mapach: 51°04′37″N 19°10′38″E/51,076944 19,177222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Nowa Brzeźnicawieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pajęczańskim, w gminie Nowa Brzeźnica, nad Pisią.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Nowa Brzeźnica.

Przez wieś przebiega droga krajowa nr 42 Kluczbork – Nowa Brzeźnica – Starachowice oraz droga wojewódzka nr 483 Łask – Nowa Brzeźnica – Częstochowa.

Znajduje się tutaj również stacja kolejowa Brzeźnica nad Wartą (linia kolejowa nr 146} WyczerpyChorzew Siemkowice).

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1265 Leszek Czarny zezwala zasadźcom Marcinowi i Przybysławowi na wykarczowanie 42 łanów brzeziny pod nową osadę obok starszej na trakcie handlowym z Rusi na Śląsk. W 1287 osada uzyskuje prawa miejskie jako miasto królewskie przeniesione ze Starej Brzeźnicy.

Od 1717 r. własność klasztoru oo. Paulinów z Jasnej Góry. Rozwój miasteczka zahamowały w XVII i w pocz. XVIII w. liczne pożary, epidemie oraz przemarsze wrogich wojsk. Pożar w 1727 r. pochłonął 70 domów, następny w 1790 r. strawił większą część zabudowań miejskich. W 1870 w ramach reformy administracyjnej Królestwa Polskiego Nowa Brzeźnica utraciła prawa miejskie.

W 1904 r. przy rynku wystawiono kościół neogotycki, a w jego mury wkomponowano wieżę z dawnego kościoła. W 500. rocznicę śmierci Jana Długosza wmurowano na kościele pamiątkową tablicę. Do drugiej wojny światowej znaczny odsetek mieszkańców stanowili Żydzi (w 1921 r. 406 osób – 21%).

We wrześniu 1939 r. dowódca Wołyńskiej Brygady Kawalerii płk dypl. Julian Filipowicz po bitwie pod Mokrą wyznaczył Brzeźnicę na miejsce koncentracji swoich oddziałów.

W 1939 r. Niemcy wcielili miejscowość w granice Rzeszy; jej nazwę zmieniono potem na Berntal. W 1942 r. brzeźniccy Żydzi wywiezieni zostali do getta w Pajęcznie, a następnie wymordowani. Wojska radzieckie zajęły Nową Brzeźnicę wieczorem 18 stycznia 1945 r.

Na cmentarzu (przy drodze do Łasku) groby 12 ułanów wymienionych z nazwiska i 14 n.n. oraz dwa duże groby żołnierskie z I wojny św. Sprzed bramy rozciąga się widok na rozległe obniżenie o ciekawej genezie – tzw. Błota Kruplińskie. Jest to forma wytopiskowa związana ze zlodowaceniem środkowopolskim. Zagłębienie to wypełniało jezioro, które osuszyła wypływająca z niego rzeczka Pisia.

Związani z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

Miejsce urodzin Jana Długosza w 1415, syna starosty brzeźnickiego. Przebywał tu też król Jan Kazimierz w czasie rokoszu Lubomirskiego.

W Nowej Brzeźnicy urodził się również Juliusz Łuciuk – polski kompozytor.

Starostowie brzeźniccy[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • neogotycki kościół pw. św. Jana Chrzciciela w miejscu gotyckiego ufundowanego w 1417 r. przez króla Władysława Jagiełłę, z zachowaną w bryle gotycką dzwonnicą i plebanią z 1884,
  • miejsce po zamku (przed 1535) i późniejszych dworach starostów,
  • pomnik Jana Długosza przed Urzędem Gminy (1987).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]