Nowa Chronologia (Davida Rohla)

Nowa Chronologia (Davida Rohla) – system chronologiczny stworzony przez Davida Rohla (brytyjskiego egiptologa i historyka starożytności) rewidujący dotychczas uznawaną chronologię starożytnego Bliskiego Wschodu (Egiptu, Syropalestyny i Mezopotamii) przed r. 664 p.n.e.. Obecnie najpopularniejszy z kilkudziesięciu systemów rewizji chronologii Starożytności spod znaku organizacji SIS i ISIS, jednak odrzucany przez przeważającą większość badaczy.

Jeśli chodzi o chronologię Syropalestyny, to władcy izraelscy - Saul i Dawid zostali umieszczeni w późnej epoce brązu IIA i powiązani z listami z Amarna. Na polskim rynku księgarskim ukazały się dotychczas dwie książki Rohla: "Faraonowie i królowie. Biblia - od mitu do historii" oraz "Legenda o powstaniu cywilizacji. Próba czasu". Najnowsza książka (jak dotąd tylko w wersji angielskiej) "Lords of Avaris" dotyczy chronologii minojskiej, mykeńskiej i greckiej.

Nowa Chronologia Mezopotamii

ok. 6000 p.n.e. Plemię patriarchy Adama (amor. Dudiya-Adamu) żyje w dolinie Tabriz, w Górach Zagros (kraj Eden)

ok. 5500 p.n.e. Początek wędrówki plemienia Adama (Protosumerów) na południe; potomkowie patriarchy Kaina (amor. Kyiana) opracowują technologię wypalania ceramiki w Tepe Guran

ok. 5000 p.n.e. Plemię Adama (Sumerowie) przybywa do południowej Mezopotamii pod przywództwem patriarchy Henocha (amor. Hanu): Henoch wraz z synem Iradem (amor. Arada) zakładają pierwsze miasto świata - Eridu, a następnie Uruk (sumer. Nuk) i Ur (sumer. Unuki); początek budowli z cegły mułowej

ok. 4500 p.n.e. Miasto Badtibira - ośrodek wytopu miedzi, założony przez patriarchę Tubal-Kaina (amor. Zuabu) - przejmuje przewodnictwo w Sumerze; Sumerowie zakładają na Bahrajnie (sumer. Tilmun) faktorię handlową; początek archeologicznego okresu Ubajd

ok. 3100 p.n.e. Wielki Potop w Mezopotamii za czasów patriarchy Noego z Szuruppak (sumer. Ziusudra, amor. Nuabu); koniec archeologicznego okresu Ubajd; arka osiada na szczycie Judi Dagh w Kurdystanie (3113 p.n.e Potop według kalendarza Majów)

ok. 3100 p.n.e.-ok.3050 p.n.e. Ponowne zasiedlenie Mezopotamii przez Sumerów; odbudowa miast; początek archeologicznego okresu Uruk

ok. 3100 p.n.e. Początek panowania I dynastii z Kisz

ok. 3100 p.n.e. - ok. 2221 p.n.e. Panowanie I dynastii z Uruk

ok. 2900 p.n.e. Panowanie patriarchy Nimroda (sumer. Enmenkar) jako króla z I dynastii z Uruk; budowa "Wieży Babel" w Eridu; rozproszenie budowniczych wieży - początek przerwy osadniczej w Eridu

ok. 2800 p.n.e. Panowanie Lugalbandy jako króla z I dynastii z Uruk; koniec archeologicznego okresu Uruk; początek okresu Dżemdet Nasr

ok. 2700 p.n.e. Koniec archeologicznego okresu Dżemdet Nasr; początek I okresu wczesnodynastycznego

ok. 2588 p.n.e. Panowanie Dumuziego jako króla z I dynastii z Uruk

ok. 2500 p.n.e. Koniec I okresu wczesnodynastycznego; początek II okresu wczesnodynastycznego

ok. 2487 p.n.e. Panowanie Gilgamesza jako króla z I dynastii z Uruk

ok. 2348 p.n.e. Najwcześniejsza data historyczna w Nowej Chronologii Mezopotamii; koniec II okresu wczesnodynastycznego; początek III okresu wczesnodynastycznego

ok. 2348-2172 p.n.e. Panowanie I dynastii z Ur

ok. 2341-2112 p.n.e Panowanie dynastii z Lagasz

ok. 2221-2113 p.n.e. Panowanie II dynastii z Uruk

2171 p.n.e. Początek panowania II dynastii z Ur,

2163 p.n.e. Początek panowania IV dynastii z Kisz

2112-2087 p.n.e. Panowanie Lugalzagesiego, jedynego władcy z III dynastii z Uruk

2100-1920 p.n.e. Panowanie dynastii z Akadu

ok. 1922-ok. 1892 p.n.e. Panowanie IV dynastii z Uruk

1982-1889 p.n.e. Panowanie dynastii gutejskiej

1889-1883 p.n.e. Panowanie Utuhengala, jedynego władcy z V dynastii z Uruk

1900-1793 p.n.e. Panowanie III dynastii z Ur

1805-1559 p.n.e. Panowanie dynastii z Isin

1798-1536 p.n.e. Panowanie dynastii z Larsy

1667-1362 p.n.e. Panowanie I dynastii babilońskiej (dynastii starobabilońskiej)

Nowa Chronologia Egiptu

ok. 4500 p.n.e.-ok. 3250 p.n.e. Archeologiczny okres Badarian (kultura neolityczna)

ok. 3250 p.n.e.-ok. 3050 p.n.e. Archeologiczny okres Nagada I (inaczej okres amracki)

ok. 3050 p.n.e. Patriarcha Kusz (sumer. Meskiaggaszer), pierwszy król z I dynastii z Uruk wraz z młodszymi braćmi - Misraimem, Putem i Kanaanem kolonizuje wybrzeża Erytrei i Jemenu, zakładając kraj Punt (eg. Pun/Poen); lud Poen w późniejszym okresie daje początek Kananejczykom i Fenicjanom (ok. 3000 p.n.e.)

ok. 3050 p.n.e.-ok. 2850 p.n.e. Archeologiczny okres Nagada II (inaczej okres gerzeński)

ok. 3000 p.n.e. Patriarcha Misraim, młodszy "brat" Kusza, jako król-Horus (dowodząc 12 statkami i 400 wojownikami) podbija południową część Górnego Egiptu, zakładając swą stolicę w Hierakonpolis (eg. Nekhen). (Pierwszy król-Horus został pochowany w Grobowcu 100 w Hierakonpolis). Wojownicy Misraima dają początek elitarnej kaście rządzącej zwanej Patu.

ok. 2900 p.n.e. Inna grupa ludu Poen, pod wodzą króla-Seta, podbija północną część Górnego Egiptu i zakłada stolicę w Nubt (koło Nagady)

ok. 2850 p.n.e. Zwycięstwo króla-Horusa z Nekhen nad królem-Setem z Nubt; zjednoczenie Górnego Egiptu i założenie nowej stolicy w Tinis (eg. Tjenu); początek panowania dynastii zerowej; początek okresu Nagada III

ok. 2789 p.n.e./2781 p.n.e. Zjednoczenie Egiptu przez Menesa (inaczej Horusa Ahę); początek panowania I dynastii; najwcześniejsza data historyczna w Nowej Chronologii Egiptu; koniec okresu Nagada III

ok. 2669 p.n.e. Początek panowania II dynastii

ok. 2514 p.n.e. Początek panowania III dynastii

ok. 2459 Początek panowania IV dynastii

ok. 2350 p.n.e. Początek panowania V dynastii

ok. 2224 p.n.e. Początek panowania VI dynastii

ok. 2043 p.n.e. Początek panowania VIII dynastii

1943-1800 p.n.e. Panowanie XI dynastii

1800-1633 p.n.e. Panowanie XII dynastii

XVII wiek p.n.e.-1662 p.n.e. Przybycie Izraelitów do Egiptu za panowania Amenemhata III

1632-1447 p.n.e. Panowanie XIII dynastii (do Dedmesa, faraona Exodusu)

1447 p.n.e. Wyjście Izraelitów z Egiptu (Exodus)

1290-1183 p.n.e. Panowanie XV dynastii (Wielkich Hyksosów)

1194-950 p.n.e. Panowanie XVIII dynastii

948-850 p.n.e. Panowanie XIX dynastii

933-892 p.n.e. Panowanie Ramzesa II Wielkiego jako króla z XIX dynastii i biblijnego faraona Szyszaka (eg. Szisza)

823-664 p.n.e. Panowanie XXII dynastii (libijskiej)

Bibliografia

David Rohl: Faraonowie i królowie. Próba czasu. Wyd. 1. Warszawa: Amber, 1996. ISBN 8371691750. 

David Rohl: Legenda o powstaniu cywilizacji. Próba czasu. Wyd. 1. Wrocław: PANTEON, 2004. ISBN 83-88925-27-X. 

Zobacz też

• Egipt faraonów
• datowanie sotisowe

Linki zewnętrzne

• ISIS Journal of the Ancient Chronology Forum (ang.)
• Spis książek D. Rohla dotyczących Nowej Chronologii (ang.)