Nowe Skalmierzyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowe Skalmierzyce
Dworzec kolejowy, elewacja zachodnia
Dworzec kolejowy, elewacja zachodnia
Herb Flaga
Herb Nowych Skalmierzyc Flaga Nowych Skalmierzyc
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat ostrowski
Gmina Nowe Skalmierzyce
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja kalisko-ostrowska
Data założenia 1815
Prawa miejskie 1962
Burmistrz Bożena Budzik
Powierzchnia 1,58 km²
Wysokość 130-140 m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

4854
3057 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 62
Kod pocztowy 63-460
Tablice rejestracyjne POS
Położenie na mapie gminy Nowe Skalmierzyce
Mapa lokalizacyjna gminy Nowe Skalmierzyce
Nowe Skalmierzyce
Nowe Skalmierzyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowe Skalmierzyce
Nowe Skalmierzyce
Ziemia 51°42′37″N 17°59′33″E/51,710278 17,992500
TERC
(TERYT)
4304017024
SIMC 0937089
Urząd miejski
Skalmierzyce
ul. Ostrowska 8
63-460 Nowe Skalmierzyce
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Nowe Skalmierzyce w Wikisłowniku
Strona internetowa
Kościół Najświętszej Marii Panny Nieustającej Pomocy

Nowe Skalmierzyce (niem. Neu Skalmierschütz) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Nowe Skalmierzyce, na Wysoczyźnie Kaliskiej, w aglomeracji kalisko-ostrowskiej, w Kaliskiem, graniczy z Kaliszem, ok. 15 km na wschód od Ostrowa Wielkopolskiego.

Według danych z 30 czerwca 2014 roku, w mieście mieszka 4854 mieszkańców[1].

Nowe Skalmierzyce są niewielkim ośrodkiem przemysłowym w Kalisko-Ostrowskim Okręgu Przemysłowym. W mieście znajduje się podstrefa Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Przy północnej granicy miasta z Kaliszem płynie struga Lipówka. Nowe Skalmierzyce są położone na Wysoczyźnie Kaliskiej. Miasto jest częścią aglomeracji kalisko-ostrowskiej.

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia miasta wynosiła 1,58 km²[2].

Nowe Skalmierzyce w latach 1945–1975 należały do województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nowe Skalmierzyce powstały w 1815 w wyniku wyodrębnienia administracyjnego przez administrację pruską jednej z kolonii wsi Skalmierzyce (z komorą celną) przy granicy Królestwa Polskiego[3].

W 1895 we wsi wybudowano graniczną stację linii kolejowej z Ostrowa, w 1906 połączonej z Koleją Warszawsko-Kaliską. Przyczyniło się to do gwałtownego rozwoju miejscowości, która nabrała cech miejskich. Wzniesiono tu także monumentalny dworzec kolejowy, na którym w 1913 spotkali się cesarz Wilhelm II i car Mikołaj II. Od 1908 do użycia wprowadzono zgermanizowaną formę nazwy miejscowości - Neu Skalmierschütz.

27 grudnia 1918 wielu polskich mieszkańców Skalmierzyc przystąpiło do Powstania wielkopolskiego. 29 grudnia 1918 siły polskie ostatecznie przejęły kontrolę nad osadą. Formalnie Nowe Skalmierzyce zostały włączone do Polski wraz z większością historycznej Wielkopolski na mocy Traktatu Wersalskiego z 1919 r. W rezultacie miejscowość utraciła graniczną lokalizację, co wpłynęło na spowolnienie tempa życia i rozwoju gospodarczego. W kolejnych latach okresu międzywojennego rozwój ten powoli zaczął się odnawiać[3].

W 1939 miejscowość została zajęta przez wojska niemieckie, a następnie ponownie wcielona do Rzeszy. Administracja nazistowska stworzyła dla niej nowe nazwy: w l. 1940–43 Neu Skalden, 1943–45 Kalmen. Umieszczono tu hitlerowski obóz przejściowy i obóz pracy dla ludności polskiej (tablica pamiątkowa znajduje się na gimnazjum im. Polskich Noblistów). W 1943 dokonano tam akcji sabotażowej - spalono 40 wagonów z paszą, a w 1944 wykolejono transport wojskowy.

Miejscowość przynależała administracyjnie przed rokiem 1887 do powiatu odolanowskiego, a w latach 1887–1975 i od 1999 do powiatu ostrowskiego.

Skalmierzyce Nowe miały status osiedla przemysłowego w latach 1956–1962[3][4]. W 1962 r. Skalmierzyce Nowe uzyskały status miasta, a także zmieniono nazwę na Nowe Skalmierzyce[5].

Nowe Skalmierzyce są jedynym miastem w Polsce, na którego terenie nie znajduje się siedziba gminy (siedzibą gminy Nowe Skalmierzyce jest wieś Skalmierzyce). Do 31 grudnia 2009 drugim miastem tego typu były Siechnice, które jednak w przeciwieństwie do Nowych Skalmierzyc wchodziły w skład gminy o nazwie pochodzącej od nazwy wsi gminnej (w przypadku Nowych Skalmierzyc nazwa gminy pochodzi od nazwy miasta). Nowe Skalmierzyce były siedzibą gminy do 30 grudnia 1999.

Ludzie związani z Nowymi Skalmierzycami[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest niewielkim ośrodkiem przemysłowo-handlowym. Największe firmy na terenie Nowych Skalmierzyc:

  • Spółdzielnia Mleczarska Lazur - krajowy producent szlachetnych serów pleśniowych,
  • Comforty - polska produkcja mebli tapicerowanych,
  • P. P. H. Admat - producent lodów i mrożonek,
  • Pupil Foods Sp. z o.o. - producent karmy dla psów i kotów,
  • Vossloh Skamo Sp. z o.o. - produkcja elementów nawierzchni kolejowej,
  • HALFEN Produkcja Sp. z o.o. - produkcja wyrobów budowlanych,
  • Piano Fiks - remonty, ekspertyzy, sprzedaż fortepianów.

Podstrefa Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

14 września 2009 oddano do użytku obwodnicę dla drogi krajowej nr 25: Bobolice-Bydgoszcz-Kalisz-Nowe Skalmierzyce-Ostrów-Oleśnica[7].

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków województwa wielkopolskiego[9]:

  • Budynek szkoły przy ul. Kaliskiej z 1909 roku, rozbudowany w latach 1929-1930 (obecnie Gimnazjum im. Polskich Noblistów), od 1994 roku w rejestrze zabytków.
  • Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy (niem. Maria-Hilf-Kirche) poewangelicki, neobarokowy z 1911 roku wraz z plebanią (pastorówką) z pocz. XX wieku, od 1996 roku w rejestrze zabytków.

Pozostałe zabytki:

  • Dworzec kolejowy z 1896 roku.
  • Dworzec kolejowy, monumentalny obiekt z lat 1904-1909, neogotycki, obecnie częściowo niewykorzystany, w części fabryka instrumentów muzycznych.
  • Kościół Bożego Ciała z lat 1931-1932, zespół zabytkowych witraży z 1937 roku.
  • Pomnik Powstańców Wielkopolskich z 1978 roku.
  • Hotel Sperling, budynek powstały na początku XX wieku, znajduje się na Placu Wolności.
  • Wieża ciśnień z początku XX wieku.
  • Pomnik Lotników upamiętniający katastrofę samolotu Handley Page Halifax, o numerze seryjnym JD154, w nocy 14/15 września 1943 roku.
  • Zabudowa miasta pochodząca z przełomu XIX i XX wieku[potrzebne źródło].
  • Kamieniczki z końca XIX wieku.
  • Cmentarz ewangelicki z początku XX w. przy ul. Generała Józefa Hallera (zrewitalizowany w 2014)[10].

Części miasta[edytuj | edytuj kod]

  • Śródmieście,
  • Osiedle Montex,
  • Osiedle Błonie,
  • Podkoce, położone po wschodniej stronie linii kolejowej.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczne Przedszkole nr 1 "Jarzębinka" (ul. Generała Józefa Hallera)
  • Publiczne Przedszkole nr 2 "Pod Kasztanami" (ul. Kolejowa)
  • Szkoła Podstawowa z Odziałami Integracyjnymi im. Powstańców Wielkopolskich (ul. Okólna)
  • Gimnazjum im. Polskich Noblistów (ul. Kaliska)

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Została ustanowiona jednostka pomocnicza gminy obejmująca całe miasto o nazwie Samorząd Mieszkańców Miasta Nowe Skalmierzyce. Organem uchwałodawczym jest ogólne zebranie stałych mieszkańców. Organem wykonawczym jest przewodniczący zarządu, którego wspomaga organ pomocniczy – zarząd składający się z 3 do 7 członków[11].

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2014 r. (Stanu w dniu 30 VI 2014 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-10-28, s. 103. ISSN 1734-6118.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  3. 3,0 3,1 3,2 Historia miasta Urząd Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1955 r. ws. utworzenia osiedli (Dz. U. z 1955 r. Nr 45, poz. 299)
  5. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1962 r. ws. utworzenia niektórych miast (Dz. U. z 1962 r. Nr 41, poz. 188)
  6. Złoty Krzyż Zasługi na 20-lecie. noweskalmierzyce.pl. [dostęp 2014-11-22].
  7. Obwodnica Nowych Skalmierzyc otwarta
  8. Uchwała nr XLVIII/355/2014 z dnia 27 sierpnia 2014 r.. Biuletyn Informacji Publicznej. [dostęp 2014-11-22].
  9. Rejestr zabytków województwa wielkopolskiego. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu. [dostęp 2014-11-28].
  10. Nabożeństwo ekumeniczne na cmentarzu ewangelickim. noweskalmierzyce.pl. [dostęp 2014-11-13].
  11. Uchwała Nr VIII/52/03 Rady Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce z dnia 28 kwietnia 2003 roku ws. uchwalenia Statutów Sołectw oraz Statutu Samorządu Mieszkańców Miasta Nowe Skalmierzyce (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2003 r. Nr 116 poz. 2139)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]