Nowe Zamki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowe Zamki
Herb
Herb Nowych Zamków
Państwo  Słowacja
Kraj Nitriansky vlajka.svg nitrzański
Burmistrz Gejza Pischinger
Powierzchnia 72,565 km²
Wysokość 119 m n.p.m.
Populacja (2005)
• liczba ludności
• gęstość

41 320
569 os./km²
Nr kierunkowy 0 35
Kod pocztowy 940 01
Tablice rejestracyjne NZ
Położenie na mapie kraju nitrzańskiego
Mapa lokalizacyjna kraju nitrzańskiego
Nowe Zamki
Nowe Zamki
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Nowe Zamki
Nowe Zamki
Ziemia 47°59′08″N 18°09′28″E/47,985556 18,157778
Strona internetowa

Nowe Zamki (słow. Nové Zámky, niem. Neuhäus[e]l, węg. Érsekújvár, tur. Uyvar, łac. Novum Castrum) – miasto na Słowacji; 41 tys. mieszkańców (2005).

NZ namestie.jpg

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest na obszarze Niziny Naddunajskiej, nad rzeką Nitra, na wysokości 119 m n.p.m. Leży w odległości około 100 km od Bratysławy i około 25 km od granicy z Węgrami. Jest ważnym węzłem komunikacyjnym południowej Słowacji.

Miasto znajduje się w strefie umiarkowanej klimatu kontynentalnego. Średnia temperatura roczna wynosi około 10 °C, przy czym najcieplejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą 20 °C, a najzimniejszym styczeń: –2 °C. Średni opad roczny wynosi 556 mm[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plan „Idealnie ufortyfikowanego miasta Neuhäusel” z ok. 1680 roku

Miasto posiada wyjątkową historię. Od drugiej połowy X wieku aż do roku 1918 należało (z niewielkimi przerwami) do Królestwa Węgier. W latach 1573-1581 zbudowano tu, na miejscu starszej osady, twierdzę mającą bronić przed najazdami Turków Osmańskich. Wokół twierdzy powstało miasto. W początkach XVII wieku zbudowano nową, potężną fortecę na planie gwiazdy, która była w owym czasie najnowocześniejszą budowlą w Europie.

Turcy próbowali zdobywać ją sześciokrotnie, a udało im się to dopiero w 1663 roku. Była ośrodkiem administracyjnym tureckiego wilajetu – z podległymi sandżakami jak Litra, Leve, Novigrad, Holok, Bukabak i Şefradi (prawdopodobnie Šahy).

Słowackie powiedzenie „Stać jak Turek pod Nowymi Zamkami”, znaczy robić coś z poświęceniem i cierpliwością, co przypomina z jaką determinacją Turcy próbowali zdobyć twierdzę.

W roku 1685 odbiły ją siły cesarskie dowodzone przez Karola V, księcia Lotaryngii. W sześć lat później arcybiskup Ostrzyhomia nadał osadzie pod zamkiem prawa miejskie.

Miasto odgrywało ważną rolę w licznych antyhabsburskich powstaniach XVII wieku. Chcąc na przyszłość zapobiec temu, by forteca stawała się punktem oparcia dla kolejnych zrywów, cesarz Karol VI w roku 1724 kazał ją zburzyć.

Po upadku Austro-Węgry w roku 1918, miasto weszło w skład nowo powstałej Czechosłowacji. W rezultacie tzw. pierwszego arbitrażu wiedeńskiego należało od 1938 do 1945 roku do Węgier. W czasie II wojny światowej (w listopadzie 1944 i w marcu 1945[2]), miasto zostało poważnie zniszczone alianckimi bombardowaniami. W ich wyniku zginęło blisko 6500 osób, czyli około 40% populacji.

W 1935 w miejscowości powstał jeden z zakładów Baty.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Synagoga[edytuj | edytuj kod]

Synagoga Česká Bašta wzniesiona została w połowie XIX wieku. Po renowacji w roku 1992 została zarejestrowana jako obiekt zabytkowy. Jest jedną z zaledwie czterech czynnych synagog na Słowacji (w miastach Bratysława, Koszyce, Bardiów i Nowe Zamki) i służy celom religijnym miejscowej społeczności żydowskiej.

Kościół i klasztor franciszkanów[edytuj | edytuj kod]

Jest to wczesnobarokowa budowla z połowy XVII wieku, modernizowana i przebudowywana w XVIII i pod koniec XIX wieku.

Dane demograficzne[edytuj | edytuj kod]

Według spisu z roku 2001 miasto zamieszkiwało 42 262 osób, w tym 69,67% Słowaków, 27,52% Węgrów i innych. Jeśli chodzi o podział według wyznania najwięcej jest katolików (71,72%), a ewangelicy stanowią 3,36% społeczności.

Rok
Populacja
Rok
Populacja
1694
1200
1880
10 584
1713
1525
1890
11 299
1731
2970
1900
13 204
1755
3873
1910
16 228
1779
4671
1940
23 306
1787
5167
1945
13 400
1811
5493
1946
18 710
1821
5957
1950
20 031
1830
6904
1961
22 041
1851
6936
1965
23 457
1857
7622
1991
42 923
1869
9483
2001
42 262

Porównanie wielkości grup etnicznych:

Rok
1700
1720
1890
1910
1930
1938
1991
2001
Węgrzy
61%
46%
71%
91,43%
45%
88%
31,10%
27,50%
Słowacy
25%
36%
8%
5,94%
42%
9,5%
66,82%
69,70%
Niemcy
13%
17%
4%
2%
<0,1%
Romowie
3%
0,80%
Żydzi
13%
8,48%
8%
0,4%

Znane osobistości[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://www.novezamky.sk/O_meste/poloha/index_p.shtml (Slovak).
  2. Na dwa tygodnie przed wyzwoleniem.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]