Nowy Sącz

	Nowy Sącz
Herb Nowego Sącza	Flaga Nowego Sącza
Województwo	małopolskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina; • rodzaj	Nowy Sącz; miejska
Założono	8 listopada 1292
Prawa miejskie	1292
Prezydent miasta	Ryszard Nowak
Powierzchnia	57,58 km²
Położenie (punkt)	49° 37' 30 '' N; 20° 41' 27 '' E
Wysokość	272-387 m n.p.m.
Ludność (2008); • liczba; • gęstość	; 84 475; 1 467,1 os./km²
Strefa numeracyjna;	(+48) 18
Kod pocztowy	33-300 do 33-308, 33-310, 33-320
Tablice rejestracyjne	KN
	Położenie na mapie Polski; ; Nowy Sącz
TERC10; (TERYT)	1262011
SIMC10	0959435
Miasta partnerskie	Columbia County; Elbląg; Kiskunhalas; Narwik; Natanja; Preszów; Schwerte; Stara Lubowla; Stryj; Tarnów; Troki
	Urząd miejski 3 Rynek 1 33-300 Nowy Sącz; tel. 443-53-08; faks 443-78-63
	Strona internetowa miasta

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 49°37'30″N 20°41'27″E / 49.625, 20.69083

Nowy Sącz – miasto powiatowe i na prawach powiatu grodzkiego, w województwie małopolskim. Przed reformą administracyjną w 1998 r. stolica województwa nowosądeckiego. W latach 1973-1977 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Nowy Sącz. Trzecie co do liczby mieszkańców i szóste co do powierzchni miasto w województwie małopolskim. Liczba ludności: 84 475 (GUS, grudzień 2008). Ważny węzeł komunikacyjny, główny ośrodek turystyczny Ziemi Sądeckiej. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 r.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie geograficzne

Nowy Sącz położony jest w płaskim dnie Kotliny Sądeckiej, w widłach rzek Dunajca i Kamienicy Nawojowskiej na zróżnicowanej wysokości od 272 n.p.m.(Wielopole) do 387 n.p.m. (wzgórze Majdan). Najstarsza część miasta leży na płaskim wyniesieniu pomiędzy korytami obu rzek, które posiada naturalne walory obronne, co zadecydowało o lokowaniu miasta przez króla Wacława II właśnie w tym miejscu. Położenie w Kotlinie Sądeckiej powoduje pewną izolację Nowego Sącza od innych ośrodków osadniczych, jednak przebiegający tędy ważny szlak komunikacyjny na południe Europy, spowodował, że miasto znalazło w średniowieczu dogodne warunki do rozwoju i wymiany handlowej – głównie z Węgrami.

Nowy Sącz położony jest u podnóża masywów górskich Beskidu Sądeckiego, Beskidu Wyspowego i Beskidu Niskiego, a także w niewielkiej odległości od Jeziora Rożnowskiego, co podnosi walory turystyczne miasta.

[edytuj] Klimat

Klimatogram dla Nowego Sącza

St

Lu

Ma

Kw

Ma

Cz

Li

Si

Wr

Pa

Li

Gr

33

8

-18

28

10

-16

35

18

-10

53

23

-3

78

26

0

109

29

4

108

31

7

95

30

5

56

28

1

39

26

-2

41

16

-8

41

11

-15

Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: Weatherbase ^[2]

Na jednostki imperialne

St	Lu	Ma	Kw	Ma	Cz	Li	Si	Wr	Pa	Li	Gr
1.3 46 -0	1.1 50 3	1.4 64 14	2.1 73 27	3.1 79 32	4.3 84 39	4.3 88 45	3.7 86 41	2.2 82 34	1.5 79 28	1.6 61 18	1.6 52 5
Temperatury w °F Opad całkowity w calach

Na jednostki imperialne

St	Lu	Ma	Kw	Ma	Cz	Li	Si	Wr	Pa	Li	Gr
1.3 46 -0	1.1 50 3	1.4 64 14	2.1 73 27	3.1 79 32	4.3 84 39	4.3 88 45	3.7 86 41	2.2 82 34	1.5 79 28	1.6 61 18	1.6 52 5
Temperatury w °F Opad całkowity w calach

[edytuj] Osiedla

Zgodnie z obowiązującym Statutem Nowego Sącza ^[3] miasto dzieli się na 25 osiedli:

[edytuj] Toponimika nazwy

Początkowo, osada w miejscu dzisiejszego Nowego Sącza nosiła nazwę Kamienica. Nazwa miasta aktem lokacyjnym nadanym przez Wacława II, została przeniesiona z sąsiadującego Sandecz – Sącza (dzisiaj Starego Sącza). Aby odróżnić od poprzedniego miasta, dodano przymiotnik "Nowy", a miasto zaczęło nosić nazwę "Nova Sandecz".

[edytuj] Historia

Miasteczko galicyjskie

Nowy Sącz został lokowany 8 listopada 1292 przez króla Wacława II. Miasto zawdzięczało szybki rozwój licznym przywilejom oraz położeniu na szlaku handlowym na Węgry. W XIV w., za panowania Kazimierza Wielkiego, wybudowany został zamek i mury obronne. W zamku sądeckim odbywały się liczne spotkania polskich władców z władcami innych narodów. W 1409 król Władysław Jagiełło oraz książę litewski Witold układali tutaj plany wojny z zakonem krzyżackim. W średniowieczu miasto kilkakrotnie nawiedzały powodzie, pożary oraz epidemie, co częściowo zahamowało jego rozwój.

W XVI i XVII w. w okolicach Nowego Sącza rozwijali działalność arianie (m.in. Jonasz i Wespazjan Schlichtyngowie). W mieście w latach 1556-1616 funkcjonowała tu szkoła i zbór ariański ukierunkowane na dyteizm.

13 grudnia 1655 mieszczanie sądeccy pod dowództwem braci Wąsowiczów, przy wsparciu oddziałami Gabriela Wojniłłowicza, uwolnili miasto (jako jedno z pierwszych w Rzeczypospolitej) od najeźdźców szwedzkich. Tym samym rozpoczął się zryw narodu polskiego przeciwko najeźdźcy z północy. Odwrót Szwedów spod Jasnej Góry rozpoczął się 13 dni po tym fakcie. 3 stycznia 1656 Król Jan Kazimierz przebywający w Krośnie, datował list z podziękowaniem dla ludności Nowego Sącza za obronę Polski. W 1683 miasto odwiedził powracający do kraju po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem Jan III Sobieski.

W 1770 a więc jeszcze przed I rozbiorem Polski Austria zaanektowała powiaty spiski, nowotarski i sądecki, w wyniku czego Nowy Sącz znalazł się w granicach Austrii w Galicji – urzędowa niemiecka nazwa miasta brzmiała Neu Sandez. W 1876 utworzono C.K. Warsztaty Kolejowe, a rok później oddano do użytku sądecki odcinek kolei tarnowsko-leluchowskiej. 3 lipca 1893 w Nowym Sączu powstał Związek Stronnictwa Chłopskiego (ZSCh) – pierwsza w Europie polityczna organizacja chłopska. Utworzona została przez Jana i Stanisława Potoczków.

W 1889 Nowy Sącz stał się gminą miejską. W 1912 jako w jednym z pierwszych miast w Polsce wybudowano w rekordowym tempie własną elektrownię. 11 marca po raz pierwszy zapaliły się lampy elektryczne.

Podczas I wojny światowej, w latach 1914-1915, miasto przejściowo okupowali Rosjanie, następnie ponownie zajęte zostało przez wojska państw centralnych. Wyzwolony w 1918 powrócił do odrodzonej Rzeczypospolitej. 31 października 1918 w Nowym Sączu (3 dni po powołaniu Polskiej Komisji Likwidacyjnej), po raz pierwszy w niepodległej Polsce, orkiestra oficjalnie odegrała Mazurka Dąbrowskiego, który później stał się hymnem państwowym.

21 czerwca 1934 na "Starym Cmentarzu" został pochowany minister spraw wewnętrznych gen. Bronisław Pieracki. W tym dniu Polskie Radio przeprowadziło pierwszą w historii bezpośrednią transmisję wydarzenia spoza Warszawy.

6 września 1939 Nowy Sącz został zajęty przez wojska niemieckie. W latach okupacji niemieckiej przez Nowy Sącz prowadziły szlaki przerzutu żołnierzy na Węgry do organizowanej we Francji a potem Anglii armii polskiej. 20 stycznia 1945, po trzydniowych walkach, do miasta wkroczyły jednostki 38 Armii gen. płk. Kiryła Moskalenki. Za bohaterską postawę w czasie wojny w 1946 miasto odznaczone zostało Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy.

W 1951 Nowy Sącz został uznany za miasto na prawach powiatu. W latach 1958-1975 miał miejsce tzw. „eksperyment sądecki”. W latach 1975-1998 był stolicą województwa nowosądeckiego. W wyniku reformy administracyjnej od 1 stycznia 1999 Nowy Sącz jest powiatem grodzkim, będąc jednocześnie siedzibą powiatu nowosądeckiego ziemskiego.

[edytuj] Demografia

Osobny artykuł: Ludność Nowego Sącza.

Wykres liczby ludności Nowego Sącza na przestrzeni ostatnich 6 stuleci ^[4] ^[5].

Największą populację Nowy Sącz odnotował w 2005 r. – wg danych GUS 84 729 mieszkańców ^[6].

[edytuj] Zabytki

Nowosądecki ratusz.

Ruiny Zamku Królewskiego w Nowym Sączu

Bazylika kolegiacka św. Małgorzaty

Kościół pw. św. Kazimierza

Ratusz – budynek stanowiący serce miasta, siedziba władz Nowego Sącza. Obecny kształt ratusz uzyskał podczas odbudowy po pożarze w końcu XIX wieku. Stoi pośrodku rynku – centralnego placu miasta, który ma powierzchnię 19 200 m².
Bazylika kolegiacka
Układ urbanistyczny Starego Miasta
Mury obronne miasta Nowego Sącza
Zamek Królewski w Nowym Sączu (XIV, XVII w.) – ruiny, z zachowanym fragmentem fortyfikacji miejskich
Dom Gotycki – siedziba Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu
Renesansowa kamienica Lubomirskich – dzisiaj Biblioteka Publiczna
Kościół pw. św. Rocha – parafia istniała za czasów księdza Jana Długosza, przed 1513 r.
Kościół pw. św. Heleny – nieznany rok budowy, wymieniany w archiwach Kapituły Katedry Wawelsklej już w 1596 r.
Kościół pw. św. Ducha i Klasztor OO Jezuitów – z fundacji Władysława Jagiełły wzniesiony w 1410
Zespół Poklasztorny OO Franciszkanów – powstał w 1297 r. z upoważnienia Wacława II
Kościół pw. św. Kazimierza
Klasztor i Kościół Popijarski – budowa z inicjatywy starosądeckich klarysek przed 1610 r.
"Biały Klasztor" - Klasztor Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny
Synagoga – wybudowana w 1746 roku.
Chasydzka bożnica Bajs Nusn z przełomu XIX i XX wieku
Sądecki Park Etnograficzny – jest skansenem regionalnym, który prezentuje kulturę ludową Sądecczyzny.
Secesyjny Dworzec PKP
Stara Kolonia - jedno z najstarszych osiedli robotniczych w kraju.
Dom Robotniczy - neogotycki ośrodek kulturalny z 1907 r.
Willa Marya
XIX-wieczny budynek Szkoły Podstawowej im. Władysława Jagiełły
XIX-wieczny budynek Szkoły Podstawowej im. Adama Mickiewicza
Dawny gmach Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"
Cmentarz Komunalny – na którym znajdują się m.in.: symboliczny pomnik powstańców (1831), Grób Nieznanego Żołnierza z 1920, Groby powstańców z 1863 r., monumentalny pomnik – obelisk z kwaterami grobów żołnierzy (polskich, austriackich i niemieckich z czasów I wojny światowej), pomnik legionistów z I wojny światowej, nagrobny pomnik gen. Józefa Kustronia, symboliczny grób "Oświęcimiaków" (kwatery ofiar terroru hitlerowskiego), pomnik i groby żołnierzy radzieckich z lat II wojny światowej, pomnik Bronisława Pierackiego (ministra i polityka II Rzeczypospolitej), symboliczny grób "Sybiraków" Ziemi Sądeckiej
Cmentarz żydowski – kirkut, w latach 1940-1945 był miejscem egzekucji, także masowych dokonywanych przez hitlerowców na ludności żydowskiej miasta i okolicy, również na Polakach.
Stary Cmentarz ("Cmentarz Zasłużonych") – W cokole pomnika złożone są urny z prochami z miejsc straceń, obozów koncentracyjnych, z pól bitewnych. Przed pomnikiem Sądeckiej Piety znajduje się płyta Nieznanego Żołnierza II wojny światowej. Cmentarz symbolizuje: kaźń w więzieniu w Nowym Sączu, rozstrzelanych przy moście kolejowym nad Dunajcem, przy moście na Kamienicy, na Cmentarzu Żydowskim, rozstrzelanych dwóch partyzantów w Dąbrówce, rozstrzelanych w Biegonicach, w Rdziostowie, Młodowie, Starym Sączu, Wysokim, Chomranicach, Łomnicy.
Kapliczka "Szwedzka" p.w. św. Marka z 1771 r.
Kapliczka pw. św. Jana Nepomucena z przełomu XIX i XX wieku (przyczółek mostu nad Kamienicą)
Kapliczka pw. św. Anny z XVII wieku (przy ul. Lwowskiej)
Pomniki martyrologii

[edytuj] Gospodarka

Lista przedsiębiorstw w mieście zatrudniających ponad 500 osób:

w branży budownictwa: Fakro

Nowy Sącz to również miasto rzemieślników, spośród których większość zajmuje się wytwarzaniem skórzanej galanterii oraz regionalnych pamiątek, głównie z drewna.

Dla zgromadzenia nowych inwestycji, stworzenia nowych miejsc pracy, 19 września 2007 roku powstała w mieście "Podstrefa Nowy Sącz Krakowskiego Parku Technologicznego" - Miasteczko Multimedialne, obejmująca obszar 12,0359 ha (prace nad przedsięwzięciem mają rozpocząć się w 2009 r.)^{[potrzebne źródło]}.

Miasto jest gospodarzem Targów Budownictwa oraz Targów Stolarki Budowlanej.

Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University i miasto Nowy Sącz są corocznym organizatorem Światowego Forum Ekonomicznego dla Młodzieży (równoległego do Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdrój).

[edytuj] Edukacja i nauka

Wyższa Szkoła Biznesu - National-Louis University

Na terenie Nowego Sącza działa: 19 szkół podstawowych, 15 gimnazjów, 13 techników (wraz ze szkołami artystycznymi), 18 liceów, 10 zasadniczych szkół zawodowych, 13 liceów dla dorosłych, 7 techników dla dorosłych oraz 28 szkół pomaturalnych. Swoją siedzibę mają tu również uczelnie wyższe:

Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University – uczelnia prowadzi studia licencjackie, z amerykańskim dyplomem MBA oraz magisterskie,
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu,
Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Nowym Sączu,

oraz ośrodki zamiejscowe krakowskich uczelni:

W 2007 r. Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University została pierwszym (i jest obecnie jedynym) partnerem firmy Google w Europie Środkowej. Szeroka współpraca ze światowym potentatem w wyszukiwaniu będzie polegać m.in. na rozwijaniu nowoczesnych systemów komunikacji w WSB-NLU. Uczelniami współpracującymi z Google w Europie Zachodniej są m.in. uniwersytety Oksfordzki i Cambridge.

[edytuj] Kultura

Małopolskie Centrum Kultury "Sokół"

Pomnik Jana Pawła II w Nowym Sączu. Umiejscowiony jest na rynku, obok ratusza

Zegar kwiatowy w Nowym Sączu. Znajduje się u podnóża ruin zamku. Tarcza zegara ma 5 metrów średnicy. Sam mechanizm zegarowy kosztował ok. 10 tys. zł.

Nowy Sącz jest najważniejszym ośrodkiem kulturalnym ziemi sądeckiej i jednym z najważniejszych w Małopolsce.

Osobny artykuł: imprezy cykliczne w Nowym Sączu.

[edytuj] Instytucje kulturalne

Osobny artykuł: instytucje kultury w Nowym Sączu.

W Nowym Sączu znajduje się szereg instytucji i placówek, mających istotny wpływ dla życia kulturalnego regionu. Do ważniejszych z nich należą:

Muzea i galerie sztuki:

Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu:
- Dom Gotycki
- Galeria Dawna Synagoga
- Galeria Marii Ritter
- Sądecki Park Etnograficzny
Nowosądecka Mała Galeria
Galeria "Sokół"
Małopolskie Biuro Wystaw Artystycznych Nowy Sącz
Galeria Sądeckiej Biblioteki Publicznej "Piwnica"
Galeria Klubu Twórczego TPSP
Galeria Miejskiego Ośrodka Kultury

Biblioteki:

Biblioteka Publiczna im. J. Szujskiego
Biblioteka WSB-NLU
Biblioteka PWSZ Nowy Sącz
Biblioteka Pedagogiczna
Biblioteka Lekarska
Biblioteka Specjalistyczna przy Muzeum Okręgowym

Kina:

Kino Sokół
Kino Krokus
Kino Kolejarz 2000 (zamknięte)

Wybrane zespoły teatralne i kabarety:

Teatr Robotniczy im. Bolesława Barbackiego
Teatr NSA
Teatr Dziecięcy "Cudoki Szuroki"
Kabaret "Ergo" na czele z Leszkiem Bolanowskim
Teatr dziecięcy i młodzieżowy "Iskiereczka"

Wybrane kluby literackie i stowarzyszenia:

Klub Literacki "Sądecczyzna" przy Katolickim Stowarzyszeniu "Civitas Christiana"
Stowarzyszenie Animatorów Kultury
Stowarzyszenie Przyjaciół Sztuk Pięknych
Stowarzyszenie Pastelistów Polskich

W Nowym Sączu działa również wiele zespołów muzycznych, orkiestr, chórów, zespołów folklorystycznych, zespołów tanecznych.

[edytuj] Sądecki Park Etnograficzny

Sądecki Park Etnograficzny jest jednym z oddziałów Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Jest to skansen regionalny o powierzchni ok. 20 hektarów, posiadający 68 obiektów tradycyjnego budownictwa wiejskiego i mieszczańskiego (prezentujących kulturę ludową historycznej Sądecczyzny) oraz amfiteatr leśny. Na terenie parku znajdują się m.in.: zagrody chłopskie, dwór szlachecki, folwark dworski, kościół rzymskokatolicki, cerkiew greckokatolicka, zbór protestancki oraz wiele innych.

Osobny artykuł: Sądecki Park Etnograficzny.

[edytuj] Media

Prasa:

Dziennik Polski Oddział w Nowym Sączu
Gazeta Krakowska Oddział w Nowym Sączu Gazeta Nowosądecka
Miasto – Tygodnik Nowosądecki
Nasz Beskid – niezależny miesięcznik regionalny
Informacje Nowosądeckie
Promyczek Dobra – miesięcznik katolicki
Nasze Spotkania - miesięcznik parafilany - parafii św. Małgorzaty

Radio:

RMF MAXXX Nowy Sącz
Radio Echo Złote Przeboje
Polskie Radio Kraków – studio Nowy Sącz
RDN Małopolska Nowy Sącz
Radio Eska Małopolska

Telewizja:

Regionalna Telewizja Kablowa
Telewizja Kablowa INSAT
TVP Kraków redakcja w Nowym Sączu
Sądecka Telewizja Internetowa^[7]

[edytuj] Sport

Stadion MKS Sandecja w Nowy Sączu.

[edytuj] Większe kluby sportowe

MKS Sandecja – piłka nożna, siatkówka, szachy, brydż
MKS Beskid – piłka ręczna
KS Dunajec – piłka nożna, siatkówka
SKS Start – piłka nożna, kajakarstwo górskie, tenis stołowy
LKS Zawada – piłka nożna
LKS Biegoniczanka – piłka nożna
KS Helena – piłka nożna
KS Jedność Nowy Sacz – piłka nożna, narciarstwo biegowe
RC Biało-Czarni – rugby
Nowosądecki Klub Sportowy Karate Kyokushin
KS Chruślice - piłka nożna, kolarstwo górskie
KS Halny Nowy Sącz - kick-boxing, boks tajski, K-1, sporty walki^[8]
UKS Żak - koszykówka

[edytuj] Obiekty sportowe

Stadion Ojca Władysława Augustynka – piłka nożna
Hala Widowiskowo Sportowa – przystosowana do uprawiania dyscyplin sportowych: piłka ręczna, futsal, koszykówka, siatkówka, badminton, tenis ziemny i stołowy, unihokej
Kryta Pływalnia
Basen sezonowy (odkryty)
Boiska piłkarskie: Dunajec, Start, Helena, Jedność (Piątkowa), Biegoniczanka (Biegonice), Zabełcze, Zawada
Stadion im. Romana Stramki – bieżnia okólna 330 m, urządzenia lekkoatletyczne, boiska asfaltowe do piłki ręcznej i koszykówki
Sala gimnastyczna – Sądeckie Towarzystwo Siatkarskie "Sandecja"
Biegoniczanka – kort-boisko do siatkówki
Strzelnica – Rejonowy Ośrodek Szkolenia LOK
Tory modelarskie – tor asfaltowy do modelarstwa samochodowego z podium
Lodowisko - otwierane zimą przy hali basenu
Skatepark - niezadaszony, drewniane przeszkody

[edytuj] Religia

Na terenie Nowego Sącza działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Kościół rzymskokatolicki, diecezja tarnowska, 9 parafii w 3 dekanatach: dekanat Nowy Sącz Centrum, dekanat Nowy Sącz Wschód, dekanat Nowy Sącz Zachód.

Kościół rzymskokatolicki, Ordynariat Polowy Wojska Polskiego, 1 parafia w dekanacie Straży Granicznej:
- Parafia wojskowa Miłosierdzia Bożego w Nowym Sączu

Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (greckokatolicki), Metropolia przemysko-warszawska, Archieparchia przemysko-warszawska, Dekanat krakowsko-krynicki:
- Parafia św. Dymitra w Nowym Sączu

Kościoły protestanckie
- Kościół ewangelicko-augsburski, 1 parafia
- Kościół Zielonoświątkowy w RP, 1 zbór
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, 1 zbór
- Kościół Wolnych Chrześcijan, 1 placówka
Inne
- Świadkowie Jehowy, 3 zbory (Nowy Sącz-Centrum, Nowy Sącz-Wschód, Nowy Sącz-Południe)

Historyczne obiekty sakralne:

Synagogi:
Kościoły:
- Kościół MB Częstochowskiej
- Bazylika św. Małgorzaty
- Kościół św. Ducha (Jezuitów)
- Kościół św. Kazimierza
- Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (Kolejowy)
- Cerkiew św. Dymitra w Nowym Sączu

[edytuj] Transport

Dworzec Główny w Nowym Sączu. Został wzniesiony w latach 1908-1909 w stylu secesyjnym.

[edytuj] Tranzyt

Przez Nowy Sącz przechodzą drogi krajowe nr:

28 (tzw. trasa karpacka – Sucha Beskidzka, Jordanów, Rabka-Zdrój, Limanowa, Nowy Sącz, Gorlice, Jasło, Przemyśl)
75 (Bochnia, Brzesko, Nowy Sącz, Mochnaczka Niżna, Muszynka (Granica Państwa)
87 (łączy Nowy Sącz z granicą polsko-słowacką. Nowy Sącz, Stary Sącz, Rytro, Piwniczna-Zdrój)

MAN NL222 #113

[edytuj] Komunikacja miejska

Komunikację miejską stanowią autobusy Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego (MPK Nowy Sącz).

Początki organizowania komunikacji na terenie miasta sięgają Uchwały Miejskiej Rady Narodowej z 17.07.1947 roku, w której Miejski Zakład Komunikacyjny przystąpił do MRN. W roku 1948 pojawił się pierwszy autobus, obsługujący linię Rynek – Dworzec PKP. Po licznych reorganizacjach, ostatecznie w 1995 roku MZK przekształciło się w Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, którego jedynym właścicielem jest miasto Nowy Sącz.

Obecnie MPK obsługuje linie o numerach: od 1 do 44, będące zarówno trasami na terenie miasta, jak również pobliskich miejscowości.

[edytuj] Kolej

Przez Nowy Sącz przechodzą 2 szlaki kolejowe:

linia kolejowa 96 Tarnów-Leluchów (długość 145,5 km; uruchomiona 18 sierpnia 1878, 2-torowa na odcinku Stróże-Nowy Sącz, zelektryfikowana w latach 1984-1987)^[9]
linia kolejowa 104 Chabówka-Nowy Sącz (długość 76,5 km; uruchomiona 16 grudnia 1884, 1-torowa, 10 km odcinek do stacji Marcinkowice zelektryfikowano w 1986, obecnie czynny tylko 30 km odcinek Nowy Sącz-Marcinkowice-Limanowa)

W mieście znajdują się następujące czynne stacje i przystanki kolejowe:

Nowy Sącz – Dworzec Główny
Nowy Sącz Jamnica
Nowy Sącz Biegonice
Nowy Sącz Miasto
Nowy Sącz Chełmiec
Nowy Sącz – Expol
Nowy Sącz – SGL Carbon Group
Nowy Sącz – Newag
Nowy Sącz – Nowa Kolonia

Bezpośrednie połączenia z Nowego Sącza: Budapeszt, Kraków, Krynica, Stróże, Tarnów, Warszawa, Malbork, Gdańsk, Sopot, Gdynia.

Osobny artykuł: Nowy Sącz (stacja kolejowa).

[edytuj] Administracja

[edytuj] Władze miasta

Prezydenci miasta:

1981 – 1984 – Bolesław Basiński
1984 – 1988 – Zbigniew Pawlus
1988 – 1990 – Marian Cycoń
1990 – 1994 – Jerzy Gwiżdż
1994 – 2001 – Andrzej Czerwiński
2001 – 2002 – Ludomir Krawiński
2002 – 2006 – Józef Antoni Wiktor
od 2006 – Ryszard Nowak

Rada Miasta wybrana w wyborach 12 listopada 2006 r.^[10]

Prawo i Sprawiedliwość	Platforma Obywatelska	Porozumienie Sądeckie
Stefan Chomoncik Artur Czernecki Barbara Jurowicz Józef Kaczmarczyk Teresa Krzak Janusz Kwiatkowski Grzegorz Mądry Jacenty Piętka Jerzy Wituszyński Krzysztof Żyłka	Józef Bocheński Teresa Cabała Elżbieta Chowaniec Grzegorz Dobosz Piotr Lachowicz Jan Opiło Antoni Rączkowski	Józef Gryźlak Józef Hojnor Robert Sobol
	Sądecki Dialog	Lewica i Demokraci
	Zofia Pieczkowska Bogumiła Kałużna	Kazimierz Sas

[edytuj] Służby mundurowe i instytucje publiczne

Szpital Specjalistyczny im. Jędrzeja Śniadeckiego

Nowy Sącz jest siedzibą sądu okręgowego oraz prokuratury okręgowej. W mieście znajduje się także urząd celny.

W Nowym Sączu mieści się Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej, w której strukturach działają dwie jednostki ratowniczo-gaśnicze PSP. Działania pożarnicze wspomaga także OSP Biegonice.

Bezpieczeństwa publicznego i prawa strzeże Komenda Miejska Policji w Nowym Sączu. Działania te wspomaga straż miejska, a także znajdujący się tutaj Karpacki Oddział Straży Granicznej.

Na terenie miasta znajduje się zakład karny.

Miasto ma 2 szpitale Szpital Specjalistyczny im. Jędrzeja Śniadeckiego oraz Wojewódzki Szpital Ginekologiczno-Położniczy.