Nowy Sad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nowy Sad
Nowy Sad
Herb Flaga
Herb Nowego Sadu Flaga Nowego Sadu
Państwo  Serbia
Okręg południowobacki
Burmistrz Igor Pavličić
Powierzchnia 129,4 km²
Wysokość 80 m n.p.m.
Populacja (2002)
• liczba ludności
• gęstość

381 388[1]
428.2[1] os./km²
Nr kierunkowy +381 (0) 21
Kod pocztowy 21000
Tablice rejestracyjne NS
Położenie na mapie Serbii
Mapa lokalizacyjna Serbii
Nowy Sad
Nowy Sad
Ziemia 45°15′N 19°51′E/45,250000 19,850000Na mapach: 45°15′N 19°51′E/45,250000 19,850000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa

Nowy Sad (serb. / chorw. / rum. Novi Sad, Нови Сад, węg. Újvidék, słow. Nový Sad, niem. Neusatz (an der Donau), łac. Neoplanta) – miasto w północnej Serbii. Stolica okręgu autonomicznego Wojwodina, ważne centrum gospodarcze i kulturalne. Położony nad Dunajem, u wylotu kanału Dunaj-Cisa-Dunaj (kanał DTD).

Przez Serbów Nowy Sad jest często nazywany Serbskimi Atenami (Srpska Atina).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założony w końcu XVII wieku jako osiedle związane z budową twierdzy Petrovaradin, swoją nazwę obecną otrzymał 1 lutego 1748, kiedy mieszkańcy kupili na dworze w Wiedniu status wolnego miasta królewskiego za kwotę 95 tysięcy forintów. Już pod koniec XVIII wieku posiadał browar, fabrykę jedwabiu i zakład tytoniowy. Od 1826 działa w nim nieprzerwanie "Matica Srpska" instytucja edukacyjna z gazetą o najdłuższym stażu w Europie.

W 1849 Nowy Sad był po raz pierwszy bombardowany i ocalało tylko 808 budynków z 2812. W 1892 miała miejsce epidemia cholery wywołana złą jakością wody pitnej. W okresie po II wojnie światowej teren miasta uległ znacznemu powiększeniu, w tym poprzez zasypanie bagnistych terenów otaczających przez wieki twierdzę. W 1999 bombardowania NATO zniszczyły wszystkie trzy mosty i główne wodociągi przeprowadzone pod nimi, które zostały później odbudowane.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest wielokulturowe – poza Serbami zamieszkują je Węgrzy i Rusini; działa też wielojęzyczne radio. Uniwersytet w Nowym Sadzie ma ponad 43 000 studentów, a wykłady są umożliwione i w językach obcych[2]. W Nowym Sadzie działają szkoły języka serbskiego dla cudzoziemców, zarówno uniwersyteckie, jak i samodzielne (Azbukum). W Synagodze w Nowym Sadzie odbywają się koncerty filharmoniczne.

Obecnie jest to bardzo szybko rozwijające się miasto, powstaje wiele nowych budynków, odbudowano także zniszczone w 1999 mosty, wzmaga się ruch turystyczny.

W pobliżu Nowego Sadu znajduje się niskie pasmo górskie Fruška gora, na którego terenie założono park narodowy. Na teren parku można dojechać autobusami podmiejskimi. Od ponad 20 lat w każdą niedzielę organizowany jest maraton górski. Impreza jest organizowana przez towarzystwo górskie "Żelezničar" dla miłośników turystyki górskiej.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Nowy Sad.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W XIX wieku Nowy Sad był stolicą serbskiej kultury. O owym czasie miasto zamieszkiwane było przez wielu serbskich pisarzy, poetów, prawników i publicystów. Z Nowym Sadem związani byli m.in. Vuk Karadžić, Mika Antić i Đura Jakšić. Macierz Serbska (Matica Srpska), najstarsza instytucja kulturalno-naukowa Serbii, została przeniesiona z Budapesztu do miasta w 1864 roku. Instytucja zawiera bibliotekę (Biblioteka Macierzy Serbskiej) z ponad 800.000 woluminów. Serbski Teatr Narodowy, najstarszy profesjonalny teatr wśród Słowian południowych, został założony w Nowym Sadzie w 1861 roku.

Nowy Sad jest dzisiaj drugim ośrodkiem kulturalnym Serbii (po Belgradzie). Odbywa się tu wiele ważnych imprez kulturalnych. Od 2000 roku miasto jest gospodarzem Festiwal EXIT, największego letniego festiwalu muzyki w regionie. Ponadto miasto gości jedyny festiwal teatru alternatywnego w Serbii, Gry Dzieci Zmaj. Wśród organizowanych imprez są również Międzynarodowy Festiwal Literatury, Sterijino pozorje oraz Novi Sad Jazz Festival. Oprócz Serbskiego Teatru Narodowego, do najbardziej znanych teatrów zaliczają się również Teatr Młodzieży, Centrum Kultury w Nowym Sadzie oraz Teatr w Nowym Sadzie. Wiele imprez kulturalnych organizowanych jest również przez Synagogę. Inne ośrodki kultury to Offset Serbskiej Akademii Nauki i Sztuki, Biblioteka Miejska i Azbukum. Miasto jest także domem dla instytucji kulturalnych Wojwodiny: Akademii Nauk i Sztuk oraz Archiwum Wojwodiny.

Miasto posiada kilka muzeów i galerii publicznych i prywatnych. Najbardziej znanym muzeum w mieście jest Muzeum Wojwodiny, założone przez Macierz Serbską w 1847 roku, mieszczące stałą kolekcję historyczną serbskiej kultury i życia w Wojwodinie.

Największa galeria w mieście należąca do Macierzy Serbskiej, Galeria Sztuk Pięknych, posiada jeden z największych zbiorów sztuki serbskiej od 1900 do 1970 roku.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Novi Sad jest jednym z najważniejszych ośrodków szkolnictwa wyższego i badań w Serbii. Nowy Sad jest domem dla dwóch uniwersytetów i siedmiu wydziałów prywatnych[3]. Największa uczelnia w mieście to Uniwersytet w Nowym Sadzie z około 38.000 studentów i 2.700 w pracowników naukowych. Została założona w 1960 roku i składa się z 9 wydziałów, z których 7 znajduje się w nowoczesnym kampusie uczelni[4]

W Nowym Sadzie istnieje 36 szkół podstawowych (33 regularne i 3 specjalne) w których uczy się 26.000 uczniów. System nauczania składa się z 11 szkół zawodowych i 4 liceum uczęszczanych przez 18.000 uczniów.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ratusz nocą
Twierdza Petrovaradin
Ulica Dunajska

Od 2000 roku liczba turystów przyjeżdżających do Nowego Sadu ciągle wzrastała. Co roku na początku lipca podczas Festiwalu EXIT miasto odwiedza wielu młodych ludzi z całej Europy. W 2005 r. było ich ponad 150.000 [5].

W maju w mieście odbywają się największe targi rolne w regionie, w 2005 roku odwiedzone przez 600.000 osób[6].

W pobliżu mostu Varadin znajduje się port turystyczny goszczący statki wycieczkowe z całej Europy. Ponadto w mieście organizowane są rejsy po Dunaju.

Najbardziej znaną atrakcją turystyczną Nowego Sadu jest górująca nad miastem twierdza Petrovaradin oraz zabytkowa dzielnica miasta Stari Grad, z wieloma zabytkami, muzeami, kawiarniami, restauracjami i sklepami. Znajduje się tam wiele zabytkowych świątyń prawosławnych, katolickich, grekokatolckich, ewangelickich i innych, a także Synagoga.

Muzea i galerie:

  • Muzeum miasta Nowy Sad
  • Muzeum Wojwodiny
  • Muzeum Sztuki Współczesnej Wojwodiny
  • Galeria Matica Srpska - pokazuje współczesną sztukę serbską

Ok. 20 km od centrum miasta znajduje się Park Narodowy Fruška Gora.

Znane osobowości[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Nowym Sadzie[edytuj | edytuj kod]

Ludzie którzy pracowali w Nowym Sadzie[edytuj | edytuj kod]

  • Pavel Jozef Šafárik (1795–1861), poeta, nauczyciel i dyrektor serbskiej szkoły w Nowym Sadzie
  • Lipót Baumhorn (1860–1932), architekta Synagogi w Nowym Sadzie
  • Mileva Marić (1875–1948), fizyk, pierwsza żona Alberta Einsteina
  • Milan Begović (1876–1948), pisarz i dramaturg, był dyrektorem w Serbskiego Teatru Narodowego
  • Danilo Kiš (1935–1989), pisarz, pracował kilka lat w Nowym Sadzie
  • Ružica Đinđić (ur. 1960), Polityk, studiowała i pracowała w mieście

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Panorama Nowego Sadu

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]