Nsima

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nsima jako główny składnik dania, podana z rybą, warzywami i sosem

Nsima (nshima), sadza, putu, bidia, meali, pap, ugali – potrawa typowa dla kuchni krajów wschodniej, zachodniej i południowej Afryki, obecnie sporządzana z grubo mielonej mąki lub kaszki kukurydzianej rozklejonej na gęsto.

Do 2 poł. XIX w. potrawa sporządzana była z ziaren różnych zbóż. Jest to jedna z najdawniejszych form spożywania rozdrobnionego ziarna zbóż chlebowych lub odsianej mąki zamiast chleba.

Potrawa w formie gęstej, klajstrowatej papki, spożywana bez użycia sztućców[1], jest serwowana w postaci ręcznie toczonych placuszków.

W klasycznej formie nsima nie była spożywana z dodatkami, co zachowało się w zwyczajach żywieniowych warstw uboższych. Obecnie jednak często jest podawana z dodatkiem ugotowanych lub usmażonych warzyw (najczęściej są to owoce i liście dyni). Niekiedy serwuje się ją z rybą lub mięsem (wołowina, koźlęcina i dziczyzna, wyjątkowo drób hodowlany)[2]. Placuszki można maczać w podawanych jako dodatek sosach.

Nsimę spożywa się najczęściej dwa razy dziennie, na obiad i kolację, chociaż pierwotnie była spożywana w godzinach wieczornych, po zakończeniu wszystkich prac w gospodarstwie[3]

Tradycyjnie ugotowana potrawa nie jest solona, lecz pozostawiana na noc w celu delikatnego sfermentowania i nabrania odpowiedniego smaku[4].

Analogicznymi potrawami kuchni europejskiej, wyrabianymi przeważnie z mąki kukurydzianej, są mamałyga i polenta[5].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Potrawa znana jako nsima (nshima w żargonie miejskim), podawana w dwóch wersjach (mgawiwa i ufa), jest bardzo popularna w Zambii, Malawi i Botswanie. Zambijskie ludy Bemba, Chewa, Lozi, Ngoni, Nsenga, Tonga, Tumbuka czy Tsenga używają na określenie dania z mąki kukurydzianej takich słów, jak nsima, sima, insima, ubwali i buhobe[6].

W Zairze i Kongo potrawa znana jest jako bidia, w Namibii jako oshifima, w Zimbabwe jako sadza, w Republice Południowej Afryki, w tym Zululandzie oraz w Lesotho jako putu i meali, w Kenii i Tanzanii najczęściej jako posho lub ugali, w Ghanie jako kpekpele[7][8].

Nsima w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Przygotowywanie nsimy jako głównego składnika posiłków w kulturach afrykańskich było zadaniem kobiet. Dziewczynki przed osiągnięciem dojrzałości i zamążpójściem przygotywywały się do tego zadania m.in. pomagając matkom i krewnym w suszeniu ziarna, mieleniu mąki kukurydzianej (nie tylko z ziaren, ale również z kolb kukurydzy) za pomocą dokładnego ubijania ziaren długimi kijami w kamiennych lub glinianych misach oraz w wielokrotnym gotowaniu potrawy[9][10].


Przypisy

  1. Jeanne Jacob, Michael Ashkenazi, The World Cookbook for Students. Afghanistan to Cook Island, Westport: Greenwood Publishing Group, 2007, s. 127, 197. - Placuszki należy jeść tylko prawą ręką. Nigdy lewą, która jest rytualnie skalana, jako dłoń używana m.in. do podcierania i mycia reszty ciała.
  2. Jeanne Jacob, Michael Ashkenazi, The World Cookbook for Students. Afghanistan to Cook Island, Westport: Greenwood Publishing Group, 2007, s. 135.
  3. Jeanne Jacob, Michael Ashkenazi, The World Cookbook for Students. Afghanistan to Cook Island, Westport: Greenwood Publishing Group, 2007, s. 135.
  4. Agnieszka Podolecka-Niewdana, Republika Południowej Afryki [w:] Marta Jackowska, Hanny Rubinkowska (red.), Gry i zabawy afrykańskie, Warszawa: Dom Wydawniczy "Elipsa", 2011, s. 222.
  5. Lois Sinaiko, Multicultural Cookbook of Life-Cycle Celebrations, Westport: Oryx Press 2000, s. 29.
  6. Mwizenge Tembo, Zambian Traditional Names. The Meaning of Tumbuka, Chewa, Nsenga, Ngoni, and Tonga , Lusaka: Julubbi Enterprises Limited, 2006, s. 130.
  7. Kowligi R. Krishna, Maize Agroecosystem. Nutrient Dynamics and Productivity, Oakville: Apple Acadmic Press, 2013, s. 36.
  8. Lois Sinaiko, Multicultural Cookbook of Life-Cycle Celebrations, Westport: Oryx Press 2000, s. 29.
  9. Agnieszka Podolecka-Niewdana, Republika Południowej Afryki [w:] Marta Jackowska, Hanny Rubinkowska (red.), Gry i zabawy afrykańskie, Warszawa: Dom Wydawniczy "Elipsa", 2011, s. 222.
  10. Katarzyna Hryćko, Zimbabwe [w:] Marta Jackowska, Hanny Rubinkowska (red.), Gry i zabawy afrykańskie, Warszawa: Dom Wydawniczy "Elipsa", 2011, s. 199, 204