O Żydach i ich kłamstwach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pierwsze wydanie traktatu O Żydach i ich kłamstwach

O Żydach i ich kłamstwach (niem. Von den Jüden und iren Lügen[1]) – traktat Marcina Lutra, wydany po raz pierwszy w 1543 przez drukarnię Hansa Luffta[2].

Poglądy Lutra wobec Żydów[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Marcin Luter, w sekcji Kontrowersyjne poglądy Lutra – Żydzi.

Początkowo Marcin Luter darzył Żydów sympatią. Gdy jednak zauważył, że nie są oni skłonni przejść na protestantyzm, zaczął ich poddawać ostrej krytyce, noszącej niejednokrotnie wyraźne znamiona antysemityzmu. Swoim antysemityzmem Luter nie wyróżniał się spośród reprezentantów innych wyznań chrześcijańskich owych czasów. Pierwsze antyżydowskie pismo Lutra powstało w 1538 (Pismo przeciwko Sabatyjczykom do dobrego przyjaciela).

Treść rozprawy[edytuj | edytuj kod]

Luter upatruje w Żydach przyczyny wszystkich nieszczęść, które od stuleci nękają chrześcijan. Określa Żydów jako leniwych i nieuczciwych, pisząc: "(...) zdobyli nas i nasze dobra przez ich przeklętą lichwę (...)"[3], po czym dodaje, że taki stan rzeczy czyni z chrześcijan żydowskich niewolników.

Traktat O Żydach i ich kłamstwach zawiera także konkretne postulaty rozprawy z Żydami, streszczające się w siedmiu punktach:

  1. Omijanie wszystkich synagog i szkół żydowskich.
  2. Zniszczenie żydowskich domów.
  3. Konfiskata żydowskich modlitewników i pism talmudycznych.
  4. Zakaz głoszenia nauk przez rabinów pod groźbą kary śmierci.
  5. Zakaz swobodnego poruszania się przez Żydów po drogach publicznych.
  6. Konfiskata złota, srebra i klejnotów posiadanych przez Żydów oraz zakaz lichwy.
  7. Przymusowa praca dla Żydów[4].

Odbiór antysemickich tez Lutra w świecie współczesnym[edytuj | edytuj kod]

Antysemickie pisma Lutra w XX wieku cytowali nazistowscy ideolodzy: Alfred Rosenberg i Julius Streicher, tłumacząc w ten sposób przyczyny prześladowań i zbrodni ludobójstwa (holocaust).

Po II wojnie światowej zbory ewangelickie zaczęły oficjalnie dystansować się od antyżydowskich poglądów ojca reformacji. Kościół Ewangelicko-Luterański w Bawarii wydał w 1998 oświadczenie dotyczące stosunków chrześcijańsko-żydowskich, w którym określił swój krytyczny stosunek do przejawów antysemityzmu w teologii Lutra[5].

Przypisy

  1. We współczesnym zapisie niemieckim: Von den Juden und ihren Lügen.
  2. Ralph Keen: On the Jews and Their Lies (1543). W: Antisemitism: A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution. Richard S. Levy (red.). 2005, s. 519. ISBN 1-85109-439-3.
  3. W oryginale: "(...) haben uns und unsere Güter gefangen durch ihren verfluchten Wucher (...)". Cytat za: Thorsten Ehrke. Schluss mit der Luther-Apologie. „Politik und Kultur. Zeitung des Deutschen Kulturrates”, s. 37, marzec-kwiecień 2009. Deutscher Kulturrat. ISSN 1619-4217. 
  4. Marcin Luter, O Żydach i ich kłamstwach. Za: Helmut Fuhrmann: Literatur, Literaturunterricht und die Idee der Humanität. Würzburg: Der Deutsche Bibliothek, 2007, s. 58. ISBN 978-3-8260-3589-0.
  5. Erklärung der Evangelisch-Lutherischen Kirche in Bayern zum Thema "Christen und Juden" (niem.). 1998-11-29. [dostęp 2010-08-06].