O szczęściu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
O szczęściu
Autor Władysław Tatarkiewicz
Miejsce wydania  Polska
Język polski
Data I wyd. 1947
Tematyka szczęście w etyce
Typ utworu rozprawa naukowa

O szczęściu – książka polskiego filozofa Władysława Tatarkiewicza (1886-1980) poświęcona zagadnieniom szczęścia na gruncie etyki. Jej pierwotny tytuł brzmieć miał "O względności szczęścia", co miało być nawiązaniem do innej pracy o tytule "O bezwzględności dobra".

Przygotowania do napisania rozprawy miały miejsce od 1918 kiedy to autor miał odczyty kilku swoich esejów na temat szczęścia w Warszawskim Towarzystwie Filozoficznym. Dwa lata później doszedł do tego nowo otwarty Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie. Ich tematyka pokrywała się z treściami, jakie zawierają rozdziały 7, 24 i 26 znajdujące się w pierwszym i drugim wydaniu[1]. Jeden z nich został opublikowany w Przeglądzie Filozoficznym pod tytułem "Pojęcie szczęścia a wymagania prawidłowej terminologii".

Od tego czasu filozof rozpoczął zbieranie materiałów, czego efektem było rozpoczęcie prac nad książką jesienią 1938. Praca była gotowa w sierpniu 1939 jednak w związku z wybuchem II wojny światowej Tatarkiewicz postanowił dopisać nowy rozdział o nazwie "Cierpienie". Kolejne fragmenty były tworzone aż do 1943. Pierwotna wersja rozprawy doczekała się odczytów na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1938-1939 a potem w czasie okupacji na tajnych zebraniach. Większość osób, która uczestniczyła w odczytach, a która w mniejszy lub większy sposób pomogła autorowi w stworzeniu ostatecznej wersji rozprawy, nie przeżyła wojny.

Podczas powstania warszawskiego w 1944 udało się autorowi uratować rękopis z domu, który został podpalony. W czasie opuszczania Warszawy przez ludność cywilną (w październiku 1944) walizka Tatarkiewicza, będącego w drodze do obozu Dulag 121 w Pruszkowie, została zrewidowana przez oficera niemieckiego, który wyrzucił rękopis do rynsztoka mówiąc:

Praca naukowa? To już niepotrzebne - nie ma już polskiej kultury.

Filozof ryzykując uratował manuskrypt. Niestety utracone zostały zbierane przez długi czas materiały, czego efektem są niekompletne przypisy w książce.

Pierwsze wydanie miało miejsce w Krakowie w 1947. Trzecie wydanie nastąpiło w Warszawie nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN w 1962, w którym zostały opuszczone rozdziały: "Szczęście i wzruszenie", "O szczęśliwych dniach" (poprzez twierdzenie, iż były one za bardzo emocjonalne) i "O szczęściu ludzi przeszłych i przyszłych" (uznając go za hipotetyczny), dodany został natomiast rozdział "Szczęście a zdrowie psychiczne" będący wynikiem rozmów Tatarkiewicza z Eugeniuszem Geblewiczem.

Według biografa Tatarkiewicza - Marka Jaworskiego rozprawa

zawiera przegląd podstawowych koncepcji szczęścia i dróg jego osiągania... Nie jest to poradnik praktyczny, ale głęboka refleksja nad jedną z fundamentalnych kategorii etycznych. Książka ta może najpełniej prezentuje 'etyczny optymizm' szkoły lwowsko-warszawskiej[2].

Rozdziały[3][edytuj | edytuj kod]

  1. Cztery pojęcia szczęścia
  2. Definicja szczęścia
  3. Pojęcie szczęścia i jego odmiany
  4. Koleje pojęcia szczęścia
  5. Przyjemności a szczęście
  6. Szczęście a nieszczęście
  7. Przyjemności
  8. Cierpienia
  9. Małe przyjemności
  10. Szczęście przewidywane a rzeczywiste
  11. Szczęście a zdrowie psychiczne
  12. Szczęście i świat
  13. Szczęście i czas
  14. Przeszkody w szczęściu
  15. Czynniki szczęścia
  16. Źródła szczęścia
  17. Charakter człowieka a jego szczęście
  18. Zakazy dla szczęśliwych
  19. Nakazy dla szczęśliwych
  20. Osiągalność szczęścia
  21. Niewiara w szczęście
  22. Szczęście w utopiach
  23. Dążenie do szczęścia
  24. Hedonizm i eudajmonizm
  25. Obowiązek szczęścia i prawo do szczęścia

Przypisy

  1. Tatarkiewicz w trzecim, ostatecznym już, wydaniu niektóre rozdziały opuścił.
  2. Marek Jaworski: Władysław Tatarkiewicz. Warszawa: Interpress, 1975, s. 88.
  3. Według wydania trzeciego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Tatarkiewicz: O szczęściu. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2008, s. 10-14. ISBN 9788301140830.