O wojnie
| O wojnie Vom Kriege |
|
 Okładka oryginalnego niemieckiego wydania O wojnie z 1832 |
|
| Autor | Carl von Clausewitz |
| Język | niemiecki |
| Tematyka | strategia |
O wojnie (niem. Vom Kriege) – wydana w 1832 książka autorstwa Carla von Clausewitza poświęcona strategii.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Dzieło powstawało przez lata rozwijającej się kariery Clausewitza. Jak sam stwierdził, miał ambicje napisania książki, która nie uległaby zapomnieniu po 2 lub 3 latach, takiej, do którejś ktoś zainteresowany tematem mógłby powracać wielokrotnie. Clausewitz zmarł jednak, nie ukończywszy dzieła, w roku 1831, w związku z epidemią cholery. Doprowadzeniem do wydania książki zajęła się jego żona Maria[1].
Struktura [edytuj]
Dzieło podzielone zostało na 8 ksiąg i 128 rozdziałów, niekiedy bardzo krótkich[1]. Zasadniczą część pracy stanowią zwięzłe komentarze, a całość przybiera formę dialektycznego dyskursu[2].
Księgi:
- O naturze wojny
- O teorii wojny
- Strategia
- Walka
- Siły wojskowe
- Obrona
- Atak
- Plan wojny
Treść [edytuj]
W analizie dzieła wyodrębnić można trzy główne zagadnienia: istotę wojny, istotę strategii oraz relację polityka-wojna[2].
Istota wojny [edytuj]
Istotą wojny ma być pokonanie przeciwnika i skłonienie go do realizacji naszej woli[3]. Środkiem wojny jest walka. Aby pokonać wroga należy rozbić jego armię, zająć terytorium i złamać wolę kontynuowania oporu. Na geniusz wojenny składają się cztery cechy[2]: odwaga, wytrwałość i męstwo, przenikliwy rozum oraz trafność spojrzenia, przytomność i zdecydowanie umysłu. Clausewitz podważył jednak istnienie teorii wojny jako nauki pozytywnej[4]. Wskazuje, że w obliczu przebiegu praktyki wojennej teoria powinna być raczej rozważaniem niż doktryną[4].
Istota strategii [edytuj]
Clausewitz rozróżnił naukę o użyciu siły militarnej w bitwie - taktykę i naukę o użyciu bitwy do celów wojny - strategię[4]. Celem konfrontacji militarnej ma być fizyczne rozbicie sił przeciwnika oraz pozbawienie go woli walki. Istotne jest nie samo pokonanie wroga, lecz właśnie jego zniszczenie. Z tego punktu widzenia ważne jest np. kontynuowanie pościgów za uciekającą armią, gdyż jest to okazja do zadania mu druzgocących strat[4]. Clausewitz wyróżnił następujące czynniki strategii[5]:
- wielkości moralne;
- odwagę;
- wytrwałość;
- przewagę liczebną;
- zaskoczenie;
- podstęp;
- skupienie w przestrzeni;
- połączenie sił w czasie;
- odwód strategiczny;
- ekonomię sił;
- czynniki geometryczne.
Sformułował ponadto dwie zasady[5] wyznaczające plan wojny i służące jako wskazania do wszystkiego innego:
- określenie środka ciężkości sił wroga;
- działanie szybkie, zdecydowane i ukierunkowane na całościowe zniszczenie armii przeciwnika[6].
Clausewitz dokonał także analizy przemian zachodzących w działaniach wojennych od czasu rewolucji francuskiej i przewidywał zwiększenie roli udziału całych narodów w zmaganiach wojennych[7].
Relacja polityka-wojna [edytuj]
Według autora wojna bezsprzecznie jest integralną częścią polityki. Dosłownie sformułował tę myśl pisząc: Wojna jest niczym innym, jak dalszym ciągiem polityki przy użyciu innych środków[8]. W innym miejscu określił też wojnę jako narzędzie polityki[9]. Uważa także, że wojnę stworzyła polityka i niemożliwe jest oddzielenie ich od siebie[10].
Cytaty [edytuj]
- Bitwa jest krwawym i niszczącym zmierzeniem się sił fizycznych i moralnych
- W strategii wszystko jest proste, lecz nie jest łatwe
- Środek ciężkości leży w jedności interesów
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Roman Kuźniar: Polityka i siła. Studia strategiczne - zarys problematyki. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2006, s. 46. ISBN 978-83-7383-222-0.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Roman Kuźniar: Polityka i siła. Studia strategiczne - zarys problematyki. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2006, s. 47. ISBN 978-83-7383-222-0.
- ↑ Clausewitz o wojnie - akt przemocy mający na celu zmuszenie przeciwnika do spełnienia naszej woli
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Roman Kuźniar: Polityka i siła. Studia strategiczne - zarys problematyki. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2006, s. 48. ISBN 978-83-7383-222-0.
- ↑ 5,0 5,1 Roman Kuźniar: Polityka i siła. Studia strategiczne - zarys problematyki. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2006, s. 49. ISBN 978-83-7383-222-0.
- ↑ Działać należy szybko, bez zatrzymywania się lub zbaczania bez dostatecznej przyczyny [...]. Przeciwko tym rzeczom należy kierować uderzenie. Jeżeli nieprzyjaciel przez to utracił równowagę, nie należy mu dawać czasu na jej odzyskanie. Uderzenie trzeba w tym kierunku kontynuować lub, innymi słowy, zwycięzca musi zawsze kierować całością przeciwko całości
- ↑ W XVIII stuleciu [...] wojna była jeszcze tylko sprawą gabinetu. [...] Na początku XIX stulecia w szranki wstąpiły narody
- ↑ Roman Kuźniar: Polityka i siła. Studia strategiczne - zarys problematyki. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2006, s. 50. ISBN 978-83-7383-222-0.
- ↑ Wojna jest narzędziem polityki i z konieczności musi mieć jej charakter i mierzyć jej miarą
- ↑ Roman Kuźniar: Polityka i siła. Studia strategiczne - zarys problematyki. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2006, s. 51. ISBN 978-83-7383-222-0.
Bibliografia [edytuj]
- Roman Kuźniar: Polityka i siła. Studia strategiczne - zarys problematyki. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2006, s. 46-54. ISBN 978-83-7383-222-0.
