Oberkommando der Wehrmacht

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Oberkommando der Wehrmacht (OKW) - Naczelne Dowództwo Wehrmachtu - sił zbrojnych III Rzeszy utworzone przez Adolfa Hitlera dekretem z 4 lutego 1938 i rozwiązane rozkazem gen. Eisenhowera 23 maja 1945 r.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Flaga komendanta Oberkommando der Wehrmacht 1941-1945
Flaga komendanta Oberkommando der Wehrmacht 1938-1941

W czasie I wojny światowej armia Cesarstwa Niemieckiego dowodzona była przez Naczelne Dowództwo Armii Polowej (niem. Oberstheeresleitung) w skrócie OHL, którego naczelnym dowódcą był cesarz Wilhelm II Hohenzollern. Cesarz sprawował dowództwo jedynie nominalnie, dlatego też całokształt planowania strategicznego i dowodzenia operacjami spoczywał na OHL i jego szefie sztabu.

W okresie Republiki Weimarskiej po utworzeniu Sił Obronnych Rzeszy - (niem. Reichswehr), rolę Naczelnego Dowództwa na czas pokoju przejęło Ministerstwo Obrony Rzeszy - (niem. Reichswehrministerium), natomiast na czas wojny rolę tę miał tradycyjnie przejąć sztab wojsk polowych (niem. Reichsheeresstab).

Zarówno OHL jak i Reichswehrministerium opanowane było przez oficerów należących do arystokracji pruskiej i będących jej afirmacją.

Po dojściu do władzy, Hitler, jako "parias" tego systemu i zaciekły wróg Republiki Weimarskiej, postanowił go zniszczyć i przejąć całokształt kontroli nad armią. W 1935 rozwiązał Reichswehrę i utworzył Wehrmacht. W 1938 rozwiązał Reichswehrministerium, a z dotychczasowego Zarządu Ministerialnego Wehrmachtu utworzył Naczelne Dowództwo Sił Zbrojnych (niem. Oberkommando der Wehrmacht) w skrócie OKW.

Pretekstem do tego kroku była tzw. afera Blomberga-Fritscha. Zbiegające się w czasie; małżeństwo Ministra Obrony feldmarszałka Wernera von Blomberg z byłą prostytutką i sfabrykowane z inicjatywy Goeringa przez Gestapo Himmlera oskarżenie o homoseksualny romans głównodowodzącego OKH generalleutnanta Wernera von Fritscha miały świadczyć o "dekadencji" starej wywodzącej się z arystokracji kadry oficerskiej i w pełni uzasadniać rozwiązanie Reichswehrministerium.

Nowo mianowanym szefem OKW i jednocześnie tytularnym ministrem III Rzeszy został podporządkowany Hitlerowi generaloberst Wilhelm Keitel.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Do 1940 na OKW składały się:

  • Zarząd Dowodzenia Wehrmachtu (niem. Wehrmachtführungsamt) w skrócie (WFA) - koordynacja działań rodzajów sił zbrojnych i operacji.
  • Wydział Zagraniczno Obronny Kraju (niem. Abteilung Landesverteidigungsführungsamt) w skrócie (WFA/L) - szczegółowe planowanie operacyjne i rozkazy dla wojsk sojuszniczych Rzeszy.
  • Zarząd Gospodarki i Uzbrojenia (niem. Wirtschafts und Rüstungsamt) - logistyka.
  • Zarząd Spraw Ogólnych Wehrmachtu (niem. Amtsgruppe Allgemeine Wehrmachtangelegenheiten) - inne zadania.

Od 1940 dodatkowo utworzono:

  • Zarząd Wywiadu i Kontrwywiadu (niem. Amt Ausland/Abwehr).
  • Adiutantura Wehrmachtu przy Naczelnym Wodzu.
  • Wydział Prawny Wehrmachtu.
  • Wydział Rozpoznania i Łączności.

a Wydział Zagraniczno Obronny Kraju wcielono do Zarządu Dowodzenia Wehrmachtu. Od początku najważniejszy, kierowany przez generalobersta Alfreda Jodla Zarząd Dowodzenia Wehrmachtu został rozbudowany i przemianowany na Sztab Operacyjny Wehrmachtu (niem. Wehrmachtführungsstab) w skrócie WFSt.

Rola w procesie dowodzenia[edytuj | edytuj kod]

Z założenia OKW miało w łańcuchu dowodzenia zająć miejsce tradycyjnie należne Naczelnemu Dowództwu Wojsk Lądowych (niem. Oberkommando des Heeres) - OKH i tym samym ostatecznie odsunąć od dowodzenia na najwyższym szczeblu kadrę oficerską rodowodem z Reichswehry, co też nastąpiło. Analogicznie Sztab Generalny OKW miał przejąć rolę Sztabu Generalnego OKH. To jednak było sprzeczne na dłuższą metę z planami Hitlera, który chciał jednoosobowo osobiście dowodzić całą armią.

Dlatego też, choć wydawać by się mogło, iż poprzez umocowanie OKW pomiędzy Naczelnym Wodzem a głównodowodzącymi poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, armii zapasowej a w końcu także i Waffen-SS, Wilhelm Keitel jako jego szef miał całkowity i nieskrępowany wpływ na planowanie strategiczne to w rzeczywistości, planistyczno-strategiczna rola OKW zakończyła się po realizacji planu agresji na Polskę (niem. Fall Weiss). Od tego momentu OKW zaczęło spełniać rolę sekretariatu Hitlera, którego zadaniem było przygotowywanie map sytuacyjnych i przetwarzanie idei Hitlera na dyrektywy i rozkazy zrozumiałe dla wojska.

Patrząc kategoriami funkcjonalności, jeżeli Naczelne Dowództwo Wehrmachtu - OKW było sekretariatem Naczelnego Wodza to Główna Kwatera Wodza (niem. Führerhauptquartier) - FHQ była sztabem generalnym Naczelnego Wodza.

Proces norymberski[edytuj | edytuj kod]

OKW jako organizację postawiono w stan oskarżenia przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze, ale oskarżenie nie utrzymało się.

Keitel i Jodl, zostali skazani na śmierć przez powieszenie, aczkolwiek Jodl w sześć lat po wykonaniu wyroku, w 1952 został pośmiertnie uniewinniony przez sąd niemiecki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]