Oberkommando der Wehrmacht
Oberkommando der Wehrmacht (OKW) - Naczelne Dowództwo Wehrmachtu - sił zbrojnych III Rzeszy utworzone przez Adolfa Hitlera dekretem z 4 lutego 1938.
Spis treści |
Geneza[edytuj]
W czasie I wojny światowej armia Cesarstwa Niemieckiego dowodzona była przez Naczelne Dowództwo Armii Polowej (niem. Oberstheeresleitung) w skrócie OHL, którego naczelnym dowódcą był cesarz Wilhelm II Hohenzollern. Cesarz sprawował dowództwo jedynie nominalnie, dlatego też całokształt planowania strategicznego i dowodzenia operacjami spoczywał na OHL i jego szefie sztabu.
W okresie Republiki Weimarskiej po utworzeniu Sił Obronnych Rzeszy - (niem. Reichswehr), rolę Naczelnego Dowództwa na czas pokoju przejęło Ministerstwo Obrony Rzeszy - (niem. Reichswehrministerium), natomiast na czas wojny rolę tę miał tradycyjnie przejąć sztab wojsk polowych (niem. Reichsheeresstab).
Zarówno OHL jak i Reichswehrministerium opanowane było przez oficerów należących do arystokracji pruskiej i będących jej afirmacją.
Po dojściu do władzy, gefrajter Hitler, jako "parias" tego systemu i zaciekły wróg Republiki Weimarskiej, postanowił go zniszczyć i przejąć całokształt kontroli nad armią. W 1935 rozwiązał Reichswehrę i utworzył Wehrmacht. W 1938 rozwiązał Reichswehrministerium, a z dotychczasowego Zarządu Ministerialnego Wehrmachtu utworzył Naczelne Dowództwo Sił Zbrojnych (niem. Oberkommando der Wehrmacht) w skrócie OKW.
Pretekstem do tego kroku była tzw. afera Blomberga-Fritscha. Zbiegające się w czasie; małżeństwo Ministra Obrony feldmarszałka Wernera von Blomberg z byłą prostytutką i sfabrykowane z inicjatywy Goeringa przez Gestapo Himmlera oskarżenie o homoseksualny romans głównodowodzącego OKH generalleutnanta Wernera von Fritscha miały świadczyć o "dekadencji" starej wywodzącej się z arystokracji kadry oficerskiej i w pełni uzasadniać rozwiązanie Reichswehrministerium.
Nowo mianowanym szefem OKW i jednocześnie tytularnym ministrem III Rzeszy został podporządkowany Hitlerowi generaloberst Wilhelm Keitel.
Struktura[edytuj]
Do 1940 na OKW składały się:
- Zarząd Dowodzenia Wehrmachtu (niem. Wehrmachtführungsamt) w skrócie (WFA) - koordynacja działań rodzajów sił zbrojnych i operacji.
- Wydział Zagraniczno Obronny Kraju (niem. Abteilung Landesverteidigungsführungsamt) w skrócie (WFA/L) - szczegółowe planowanie operacyjne i rozkazy dla wojsk sojuszniczych Rzeszy.
- Zarząd Gospodarki i Uzbrojenia (niem. Wirtschafts und Rüstungsamt) - logistyka.
- Zarząd Spraw Ogólnych Wehrmachtu (niem. Amtsgruppe Allgemeine Wehrmachtangelegenheiten) - inne zadania.
Od 1940 dodatkowo utworzono:
- Zarząd Wywiadu i Kontrwywiadu (niem. Amt Ausland/Abwehr).
- Adiutantura Wehrmachtu przy Naczelnym Wodzu.
- Wydział Prawny Wehrmachtu.
- Wydział Rozpoznania i Łączności.
a Wydział Zagraniczno Obronny Kraju wcielono do Zarządu Dowodzenia Wehrmachtu. Od początku najważniejszy, kierowany przez generalobersta Alfreda Jodla Zarząd Dowodzenia Wehrmachtu został rozbudowany i przemianowany na Sztab Operacyjny Wehrmachtu (niem. Wehrmachtführungsstab) w skrócie WFSt.
Rola w procesie dowodzenia[edytuj]
Z założenia OKW miało w łańcuchu dowodzenia zająć miejsce tradycyjnie należne Naczelnemu Dowództwu Wojsk Lądowych (niem. Oberkommando des Heeres) - OKH i tym samym ostatecznie odsunąć od dowodzenia na najwyższym szczeblu kadrę oficerską rodowodem z Reichswehry, co też nastąpiło. Analogicznie Sztab Generalny OKW miał przejąć rolę Sztabu Generalnego OKH. To jednak było sprzeczne na dłuższą metę z planami Hitlera, który chciał jednoosobowo osobiście dowodzić całą armią.
Dlatego też, choć wydawać by się mogło, iż poprzez umocowanie OKW pomiędzy Naczelnym Wodzem a głównodowodzącymi poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, armii zapasowej a w końcu także i Waffen-SS, Wilhelm Keitel jako jego szef miał całkowity i nieskrępowany wpływ na planowanie strategiczne to w rzeczywistości, planistyczno-strategiczna rola OKW zakończyła się po realizacji planu agresji na Polskę (niem. Fall Weiss). Od tego momentu OKW zaczęło spełniać rolę sekretariatu Hitlera, którego zadaniem było przygotowywanie map sytuacyjnych i przetwarzanie idei Hitlera na dyrektywy i rozkazy zrozumiałe dla wojska.
Patrząc kategoriami funkcjonalności, jeżeli Naczelne Dowództwo Wehrmachtu - OKW było sekretariatem Naczelnego Wodza to Główna Kwatera Wodza (niem. Führerhauptquartier) - FHQ była sztabem generalnym Naczelnego Wodza.
Proces norymberski[edytuj]
OKW jako organizację postawiono w stan oskarżenia przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze, ale oskarżenie nie utrzymało się.
Keitel i Jodl, zostali skazani na śmierć przez powieszenie, aczkolwiek Jodl w sześć lat po wykonaniu wyroku, w 1952 został pośmiertnie uniewinniony przez sąd niemiecki.
Bibliografia[edytuj]
- Kwatery Główne Führera, Franz W. Seidler, Dieter Zeigert, wyd. Colori 2001, ISBN 83-913459-6-3
- Kwatery Wojenne Hitlera, Ian M. Baxter, wyd. Bellona 2001, ISBN 83-11-09268-0
- Kwatery Wojenne Hitlera, opr. płk. A. Z. Siekański, wyd. Zysk i S-ka Wydawnictwo s.j., Poznań 2007, ISBN 978-83-7506-071-3
