Obiekty bliskie Ziemi

Obiekty bliskie Ziemi (NEO od ang. Near-Earth objects) – planetoidy, komety i meteoroidy których orbity przechodzą blisko orbity Ziemi. Przyjmuje się, że są to obiekty, których część orbity jest w odległości mniejszej niż 1,3 j.a. od Słońca. Zależnie od ich rozmiarów i bliskości, obiekty NEO są też łatwiejsze w dostępie dla sond kosmicznych z Ziemi i są ważne dla przyszłych badań naukowych i rozbudowy komercyjnej. Niektóre planetoidy bliskie Ziemi mogą być osiągane ze znacznie mniejszą zmianą prędkości (ΔV) niż Księżyc.

W USA, NASA ma upoważnienie Kongresu na katalogowanie wszystkich ciał NEO, które mają co najmniej 1 km średnicy. Taka wielkość może sprawić, że spadający obiekt NEO mógłby spowodować katastrofalne zniszczenia o zasięgu lokalnym, a nawet spowodować pewne zjawiska w skali całego globu. Dotychczas odkryto blisko 1000 z tych obiektów NEO. Stany Zjednoczone, Unia Europejska i inne państwa na bieżąco przeszukują niebo w poszukiwaniu obiektów NEO w ramach międzynarodowego programu Spaceguard. Dodatkowo wykorzystanie teleskopu z Australii umożliwi obserwację ~30% nieprzebadanego jeszcze nieba.

Klasyfikacja obiektów NEO według rodzaju i kształtu:

• Meteoroidy < 50 m średnicy
• Planetoidy > 50 m średnicy. Zobacz planetoidy bliskie Ziemi
• Komety

Liczba obiektów NEO

Do 15 sierpnia 2010 zostało odkrytych 7197 obiektów NEO: 85 komet i 7112 planetoid (NEA). Z tych planetoid 10 należy do Grupy Atiry, 582 należą do Grupy Atena, 2660 do Grupy Amora, a 3860 do Grupy Apolla. Z nich 1137 obiekty NEO zostały sklasyfikowane jako potencjalnie niebezpieczne asteroidy (ang. PHA). Obecnie 816 obiekty NEA, w tym 149 obiektów PHA, mają absolutną wielkość gwiazdową 17,75 lub jaśniejszą, która w przybliżeniu odpowiada wielkości co najmniej 1 km.

Na stronie NASA Impact Risk (Ryzyko Uderzenia) do maja 2008 znajdowało się 188 obiektów NEA. 121 (dane na luty 2008) z tych obiektów ma średnicę niewiększą od 50 metrów i żadne z nich nie zostało umieszczone w "strefie żółtej" (Skala Torino 2), co znaczy, że nie ma podstaw do skupienia na tym temacie uwagi opinii publicznej. Tylko jedna planetoida 2007 VK₁₈₄ została oznaczona jedynką w Skali Torino, w kwietniu 2008. Planetoida 2008 AF₄ jest zdegradowana do 0 w Skali Torino od maja 2008.

Obecnie (2011 rok) na podstawie obserwacji satelity WISE w ramach programu NEOWISE szacuje się, że liczba obiektów NEO wynosi:

• liczba planetoid o średnicy co najmniej 1 km - ok. 981, w tym 911 odkrytych (93%),
• liczba planetoid o średnicy od 100 m do 1 km - ok. 19500, w tym ponad 5200 odkrytych.

Ocena ryzyka

Istnieją dwa schematy klasyfikacji zagrożenia uderzeniem:

• prosty Skala Torino
• i bardziej skomplikowany Palermo Technical Impact Hazard Scale

25 grudnia 2004 planetoida 2004 MN₄ (znana także jako 99942 Apophis) otrzymała 4 stopień w Skali Torino, co jest najwyższym wskaźnikiem w historii. 27 grudnia 2004 obliczono na 2,7% prawdopodobieństwo zderzenia z Ziemią w dniu 13 kwietnia 2029. Jednakże 28 grudnia 2004, po dokładniejszym ustaleniu jego orbity, szacunki spadły praktycznie do zera dla roku 2029, ale zwiększyła się niepewność obliczenia jego trajektorii podczas kolejnego powrotu i znacznego zbliżenia do Ziemi w kwietniu 2036. Planetoida znów otrzymała 4 stopień w Skali Torino (w okresie od początku 2005 roku do sierpnia 2006). Kolejne pomiary znowu umożliwiły ustalenie skali ryzyka na 0. W skali z Palermo obiekt uzyskał wówczas (sierpień 2006) ocenę −2,25.

Obecnie jedynym znanym obiektem NEO w Skali z Palermo z wartością większą od zera jest (29075) 1950 DA, który według obliczeń przejdzie bardzo blisko lub zderzy się z Ziemią (p≤0,003) w roku 2880. Jeżeli to zderzenie miałoby miejsce, energia wyzwolona przy kolizji z (29075) 1950 DA spowodowałaby globalne wymieranie, które mogłoby zniszczyć większość życia na planecie. Jednakże ludzkość ma ponad 800 lat na dokładne obliczenie orbity (29075) 1950 DA, i zmienienie jej, jeżeli będzie to konieczne. Do tego czasu być może nastąpi też kolonizacja Marsa, a zatem zniszczenie Ziemi nie musiałoby wówczas oznaczać śmierci wszystkich ludzi.

Planetoida z grupy Apolla 2007 TU₂₄ zbliżyła się do Ziemi 29 stycznia 2008 na odległość 450 000 km, z wymiarami szacowanymi na 300–600 metrów. To może być najbliższa planetoida, która przeszła obok ziemi do roku 2027.

NASA utrzymuje nieprzerwanie aktualizowane strony internetowe o najważniejszych obiektach NEO zagrażających Ziemi w przeciągu następnych 100 lat. Wszystkie lub prawie wszystkie obiekty na tej stronie z dużym prawdopodobieństwem odpadną z listy po ewentualnym dostarczeniu większej ilości danych. (Strona ta jeszcze (w dniu 27-01-2011) nie wymienia 1950 DA, gdyż ten obiekt nie uderzy w ciągu najbliższych ponad 800 lat.)

Bliskie przejścia obiektów NEO

Przelot planetoidy 2004 FH. Inny przelatujący obiekt to satelita.

18 marca 2004 zauważono bardzo bliski obiekt odnotowany jako obiekt NEO. Planetoida 2004 FH, około 30 metrów (100 stóp) średnicy, przeszła około 43 000 km nad powierzchnią Ziemi (dziewiąta część odległości od Księżyca). Astronomowie wykryli go zaledwie trzy dni wcześniej. Czas od wykrycia tego wydaje się bardzo mały, ale planetoida 2004 FH jest bardzo mała. Obiekt NEO, którego uderzenie wywołałoby globalną katastrofę, miałby o wiele większe szanse wcześniejszego wykrycia.

Zaledwie dwa tygodnie później, 31 marca 2004, meteoroid 2004 FU₁₆₂ ustanowił nowy rekord przelotu obok Ziemi, przelatując zaledwie 6 500 km od Ziemi (ok. jedna sześćdziesiąta część dystansu do Księżyca). Ponieważ był to bardzo mały obiekt (ok. 6 metrów), 2004 FU₁₆₂ został wykryty zaledwie kilka godzin przed najbliższym przejściem. Gdyby jednak znajdował się na kursie kolizyjnym z Ziemią, prawdopodobnie spaliłby się w atmosferze.

Zobacz też

• 2008 TC3 – pierwsza planetoida odkryta przed uderzeniem w Ziemię
• 6Q0B44E
• J002E3
• Planetoidy bliskie Ziemi
• NEODyS
• Orbit@home
• Katastrofa tunguska

Linki zewnętrzne

• The Jet Propulsion Laboratory's NEO website
• Spaceguard UK
• House Holds Hearing On NEO Threat
• The UK NEO Information Centre
• Earth in the Cosmic Shooting Gallery Paper published 2005
• Near Earth Asteroids