Obiekty bliskie Ziemi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Obiekty bliskie Ziemi (NEO od ang. Near-Earth objects) – planetoidy, komety i meteoroidy, których orbity przechodzą blisko orbity Ziemi. Przyjmuje się, że są to obiekty, których część orbity jest w odległości mniejszej niż 1,3 j.a. od Słońca[1]. Zależnie od ich rozmiarów i bliskości, obiekty NEO są też łatwiejsze w dostępie dla sond kosmicznych z Ziemi i są ważne dla przyszłych badań naukowych i rozbudowy komercyjnej. Niektóre planetoidy bliskie Ziemi mogą być osiągane ze znacznie mniejszą zmianą prędkości (ΔV) niż Księżyc.

W USA, NASA ma upoważnienie Kongresu na katalogowanie wszystkich ciał NEO, które mają co najmniej 1 km średnicy. Taka wielkość może sprawić, że spadający obiekt NEO mógłby spowodować katastrofalne zniszczenia o zasięgu lokalnym, a nawet spowodować pewne zjawiska w skali całego globu. Dotychczas odkryto blisko 1000 z tych obiektów NEO. Stany Zjednoczone, Unia Europejska i inne państwa na bieżąco przeszukują niebo w poszukiwaniu obiektów NEO w ramach międzynarodowego programu Spaceguard. Dodatkowo wykorzystanie teleskopu z Australii umożliwi obserwację ~30% nieprzebadanego jeszcze nieba.

Klasyfikacja obiektów NEO według rodzaju i kształtu:

Liczba obiektów NEO[edytuj | edytuj kod]

Liczba obiektów bliskich Ziemi wykrytych w kolejnych latach w ramach różnych projektów. Kolorem fioletowym oznaczono odkrycia Catalina Sky Survey, a granatowym LINEAR.

Do końca 2011 roku zostało odkrytych 8549 obiektów NEO: 91 komet i 8458 planetoid (NEA). Z tych planetoid 11 należy do Grupy Atiry, 676 należy do Grupy Atena, 3199 do Grupy Amora, a 4572 do Grupy Apolla. Z nich 1278 obiektów NEO zostały sklasyfikowane jako potencjalnie niebezpieczne asteroidy (ang. PHA). Obecnie 838 obiektów NEA, w tym 152 obiekty PHA, mają absolutną wielkość gwiazdową 17,75 lub jaśniejszą, która w przybliżeniu odpowiada wielkości co najmniej 1 km[2].

Na stronie NASA Impact Risk (Ryzyko Uderzenia) do maja 2008 znajdowało się 188 obiektów NEA. 121 (dane na luty 2008) z tych obiektów ma średnicę nie większą od 50 metrów i żadne z nich nie zostało umieszczone w "strefie żółtej" (Skala Torino 2), co znaczy, że nie ma podstaw do skupienia na tym temacie uwagi opinii publicznej. Tylko jedna planetoida 2007 VK184 została oznaczona jedynką w Skali Torino, w kwietniu 2008. Planetoida 2008 AF4 jest zdegradowana do 0 w Skali Torino od maja 2008[3][4].

Obecnie (2011 rok) na podstawie obserwacji satelity WISE w ramach programu NEOWISE szacuje się, że liczba obiektów NEO wynosi:

  • liczba planetoid o średnicy co najmniej 1 km - ok. 981, w tym 911 odkrytych (93%),
  • liczba planetoid o średnicy od 100 m do 1 km - ok. 19500, w tym ponad 5200 odkrytych[5].

Ocena ryzyka[edytuj | edytuj kod]

Istnieją dwa schematy klasyfikacji zagrożenia uderzeniem:

25 grudnia 2004 planetoida 2004 MN4 (znana także jako (99942) Apophis) otrzymała 4 stopień w Skali Torino, co jest najwyższym wskaźnikiem w historii. 27 grudnia 2004 obliczono na 2,7% prawdopodobieństwo zderzenia z Ziemią w dniu 13 kwietnia 2029. Jednakże 28 grudnia 2004, po dokładniejszym ustaleniu jej orbity, szacunki spadły praktycznie do zera dla roku 2029, ale zwiększyła się niepewność obliczenia jej trajektorii podczas kolejnego powrotu i znacznego zbliżenia do Ziemi w kwietniu 2036. Planetoida znów otrzymała 4 stopień w Skali Torino (w okresie od początku 2005 roku do sierpnia 2006). Kolejne pomiary znowu umożliwiły ustalenie skali ryzyka na 0. W skali z Palermo obiekt uzyskał wówczas (sierpień 2006) ocenę −2,25.

Obecnie jedynym znanym obiektem NEO w Skali z Palermo z wartością większą od zera jest (29075) 1950 DA, który według obliczeń przejdzie bardzo blisko lub zderzy się z Ziemią (p≤0,003) w roku 2880. Jeżeli to zderzenie miałoby miejsce, energia wyzwolona przy kolizji z (29075) 1950 DA spowodowałaby globalne wymieranie, które mogłoby zniszczyć większość życia na planecie. Jednakże ludzkość ma ponad 800 lat na dokładne obliczenie orbity (29075) 1950 DA, i zmienienie jej, jeżeli będzie to konieczne. Do tego czasu być może nastąpi też kolonizacja Marsa, a zatem zniszczenie Ziemi nie musiałoby wówczas oznaczać śmierci wszystkich ludzi[potrzebne źródło].

Planetoida z grupy Apolla 2007 TU24 zbliżyła się do Ziemi 29 stycznia 2008 na odległość 450 000 km, z wymiarami szacowanymi na 300–600 metrów. To może być najbliższa planetoida, która przeszła obok Ziemi do roku 2027.

NASA utrzymuje nieprzerwanie aktualizowane strony internetowe o najważniejszych obiektach NEO zagrażających Ziemi w przeciągu następnych 100 lat[6]. Wszystkie lub prawie wszystkie obiekty na tej stronie z dużym prawdopodobieństwem odpadną z listy po ewentualnym dostarczeniu większej ilości danych.

Bliskie przejścia obiektów NEO[edytuj | edytuj kod]

Przelot planetoidy 2004 FH. Inny przelatujący obiekt to satelita.

18 marca 2004 zauważono bardzo bliski obiekt odnotowany jako obiekt NEO. Planetoida 2004 FH, mająca około 30 metrów średnicy, przeszła na wysokości około 43 000 km nad powierzchnią Ziemi (dziewiąta część odległości od Księżyca). Astronomowie wykryli ją zaledwie trzy dni wcześniej. Czas od wykrycia wydaje się bardzo krótki, ale planetoida 2004 FH jest bardzo mała. Obiekt NEO, którego uderzenie mogłoby wywołać globalną katastrofę, ze względu na swe rozmiary, byłby wykryty znacznie wcześniej.

Zaledwie dwa tygodnie później, 31 marca 2004, meteoroid 2004 FU162 ustanowił nowy rekord przelotu obok Ziemi, przelatując zaledwie 6 500 km od Ziemi (ok. jedna sześćdziesiąta część dystansu do Księżyca). Ponieważ był to bardzo mały obiekt (ok. 6 metrów), 2004 FU162 został wykryty zaledwie kilka godzin przed najbliższym przejściem. Gdyby jednak znajdował się na kursie kolizyjnym z Ziemią, prawdopodobnie spaliłby się w atmosferze.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]