Obiektyw Petzvala

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schemat obiektywu oryginalnego (1857) i po usprawnieniach (1863)
Wygląd zewnętrzny i schemat obiektywu fotograficznego
Obiektyw Petzvala używany w rzutnikach

Obiektyw Petzvalaobiektyw fotograficzny opracowany w 1840 przez Józsefa Petzvala. Obiektyw składał się z dwóch achromatów, przednia grupa była klejona[1][2]. Pomiędzy grupami znajdowała się apertura. Przednia grupa soczewek obiektywu dobrze korygowała aberrację sferyczną, ale wprowadzała komę, którą poprawiała druga grupa soczewek. Umieszczenie apertury pomiędzy soczewkami poprawiało astygmatyzm obiektywu, ale wprowadzało elementy krzywizny pola i winietowania[2]. Znacznie jaśniejszy niż ówcześnie stosowane, obiektyw Petzvala umożliwiał praktycznie robienie zdjęć portretowych zmniejszając czas naświetlania do około 1 minuty[3][4][5].

Petzval, jako pierwszy, zaprojektował swój obiektyw metodą matematyczną, wyliczając jego teoretyczne osiągi jeszcze przed jego wykonaniem[6][7]. Pracował wówczas w Uniwersytecie Wiedeńskim pod patronatem Arcyksięcia Ludwika[2][8]. Obiektyw powstał w odpowiedzi na konkurs rozpisany przez Société d'Encouragement pour l'Industrie Nationale na zaprojektowanie szybkiego (jasnego) obiektywu portretowego do dagerotypii istotnie zmniejszającego czas naświetlania zdjęć. 32-letni wówczas Petzval postanowił podjąć wyzwanie i przystąpić do konkursu. Korzystając z pomocy przyznanych mu do dyspozycji „kaprali Löschnera i Haima oraz ośmiu bombardierów"[8][9] z Korpusu Inżynieryjnego[2] Petzval zaprojektował i zbudował dwie wersje swojego obiektywu[8]. Najbardziej znaną jest jasny, portretowy obiektyw o maksymalnej przesłonie f/3,7, natomiast drugą konstrukcją jest mniej znany szerokokątny obiektyw o przesłonie f/8,7[8]. Pomimo niespotykanych jak na ówczesne czasy parametrów, obiektyw Petzvala nie wygrał konkursu na który został zaprojektowany[9].

Zewnętrzne soczewki były wykonane z kronu, wewnętrzne z flintu[2]. Obiektywy Petzvala były produkowane w Wiedniu przez Petera Voigtländera i szybko zyskały znaczną popularność[2][5][10]. Sam Petzval jednak nie wzbogacił się na swoim wynalazku, bowiem był on chroniony patentem tylko w Austrii. Szybko został skopiowany i był produkowany w wielu krajach[5]. W ciągu 10 lat sprzedano ok. 8000 egzemplarzy obiektywu Petzvala, natomiast zwycięzca konkursu Photographe à verres combinés szybko został zapomniany[9].

Obiektyw Petzvala był do czternastu-piętnastu razy jaśniejszy od porównywalnych obiektywów z tamtej epoki[1][2][11]. Miał jasność wynoszącą f/3,7 przy ogniskowej 100 mm i większej[2], podczas gdy inne typowe obiektywy tej epoki, miały przesłony w granicach f/8-16. Dawał bardzo ostry obraz na środku, ale miękki na brzegach. Przejście od ostrej części do miękkiej było płynne, co w obiektywie portretowym może być uważane za cechę pozytywną, jako że skupia uwagę oglądającego zdjęcie na jego centrum, rozmywając przy tym mniej istotne brzegi zdjęcia[12].

Używany był także jako obiektyw w latarniach czarnoksięskich[2][13], a współcześnie w elemencie optycznym laserowego czytnika pierwszych Videodisców[14].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 R. E. Jacobson, The Manual of Photography, s. 87
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Sidney Ray, Applied Photographic Optics, s. 255-256
  3. Michael R. Peres (red), Focal Encyclopedia of Photography, s. 29
  4. Michael R. Peres (red), Focal Encyclopedia of Photography, s. 132
  5. 5,0 5,1 5,2 Michael R. Peres (red), Focal Encyclopedia of Photography, s. 159
  6. R. E. Jacobson, The Manual of Photography, s. 77
  7. Michael R. Peres (red), Focal Encyclopedia of Photography, s. 3
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 R. Kingslake, A History of the Photographic Lens, s. 35
  9. 9,0 9,1 9,2 Warren Smith: Modern Lens Design. McGraw-Hill Professional, 2004, s. 422. ISBN 0071438300.
  10. Michael R. Peres (red), Focal Encyclopedia of Photography, s. 134
  11. The Cooke Triplet and Tessar Lenses. [dostęp 2011-08-19].
  12. R. Kingslake, A History of the Photographic Lens, s. 36
  13. Michael R. Peres (red), Focal Encyclopedia of Photography, s. 92
  14. Sidney Ray, Applied Photographic Optics, s. 618

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
  • Sidney Ray: Applied Photographic Optics: Lenses and Optical Systems for Photography, Film, Video and Electronic Imaging. Focal Pr; 2 Sub edition, 1994. ISBN 0240513509.
  • R. E. Jacobson: The Manual of Photography: Photographic and Digital Imaging. Focal Press, 2000. ISBN 0240515749.
  • Rudolf Kingslake: A History of the Photographic Lens. Academic Press, 1989. ISBN 0124086403.
  • Michael R. Peres (red): Focal Encyclopedia of Photography. Focal Press, 2007. ISBN 0240807405.