Oblężenie Budy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pierwsze oblężenie Budy 1684
V wojna austriacko-turecka 1683-1699
BelagerungOfen3.jpg
Oblężenie Budy w roku 1684
Czas 27 czerwca30 października 1684
Miejsce Budapeszt, Węgry
Terytorium Węgry
Wynik oblężenie przerwano po nadejściu armii posiłkowej
Strony konfliktu
Imperium osmańskie Osmanowie Cesarstwo Austrii Austria
Dowódcy
Abdurrahman Abdi Pasza hrabia Ernest Ruediger von Starhemberg
Siły
10 000 34 000
Straty
23 000 zabitych nieznane
Drugie oblężenie Budy 1686
V wojna austriacko-turecka 1683-1699
BelagerungOfen1.jpg
Fortyfikacje Budy w roku 1686
Czas 15 czerwca2 września 1686
Miejsce Budapeszt, Węgry
Terytorium Węgry
Wynik zwycięstwo Austrii
Strony konfliktu
Imperium osmańskie Osmanowie Cesarstwo Austrii Austria
Dowódcy
Abdurrahman Abdi Pasza Karol Lotaryński
Siły
nieznane 74 000 ludzi
Straty
3 000 zabitych,
2 000 jeńców
3 000 zabitych
Dubbele Adelaar door Strohl.jpg Wojny austriacko-tureckie TurkishEmblem.svg

Wojna austriacko-turecka (1525-1541) - Mohacz (1526) - Tokaj (1527) - Wiedeń (1529) - Güns (1532) - Wojna austriacko-turecka (1566-1568) - Szigetvár (1566) - Wojna austriacko-turecka (1593-1606) - Sziszak (1593) - Mezökeresztes (1596) - Selimbar (1599) - Wojna austriacko-turecka (1663-1664) - Czernowitz (1663) - Szentgotthárd (1664) - Wojna austriacko-turecka (1683-1699) - Wiedeń (1683) - Buda (1684-1686) - Nagyharsány (1687) - Slankamen (1691) - Zenta (1697) - Wojna austriacko-turecka (1716-1718) - Petrovaradin (1716) - Belgrad (1717) - Wojna austriacko-turecka (1735-1739) - Grocka (1739) - Wojna austriacko-turecka (1787-1792)

Oblężenie Budy (dzisiejszy Budapeszt) – dwa oblężenia, które miały miejsce w 1684 i 1686 r.

Po zwycięstwie wiedeńskim w roku 1683 wojska cesarskie podjęły kontrofensywę w celu wyswobodzenia Węgier z rąk tureckich. Głównym celem ataku wojsk cesarskich stała się Buda (Budapeszt).

Wprowadzenie[edytuj | edytuj kod]

W roku 1541 Buda wpadła w ręce tureckie, pozostając pod ich władaniem przez okres 145 lat. Turecka klęska roku 1683 została odebrana przez cesarza Leopolda I jako szansa odebrania Turkom stolicy Węgier. Z pomocą papieża Innocentego XI, w dniu 5 marca 1684 r. zawarto sojusz Ligi Świętej przeciwko Osmanom. W jej skład weszli król polski Jan III Sobieski, cesarz Leopold I oraz republika wenecka.

Pierwsze oblężenie Budy (lipiec – wrzesień 1684 r.)[edytuj | edytuj kod]

Wiosną 1684 r. Karol V Lotaryński poprowadził armię liczącą 38 000 żołnierzy pod Budę. Podczas gdy siły główne armii w dniu 13 czerwca przekraczały Dunaj w okolicy Gran (Esztergom), jej przednia straż pod wodzą Maksymiliana Lorenza von Starhemberga i generała kawalerii hrabiego Ludwika Badeńskiego w dniu 15 czerwca stanęła pod Visegradem.

Dnia 16 czerwca siły główne zdobyły silnie ufortyfikowane miasto Gran, wdzierając się do miasta przez jedną ze zniszczonych pociskiem armatnim bram. Większa część tureckiej załogi została wybita a miasto doszczętnie splądrowane. Nieliczni obrońcy wycofali się do zamku na skałach poza miastem. Jednak i ci skapitulowali po dwudniowym oblężeniu w dniu 18 czerwca.

Dnia 27 czerwca wojska cesarskie podeszły pod Waitzen (Vác), gdzie natknęły się na liczącą 17 000 ludzi armię turecką. Turcy zajmowali dobrze umocnione pozycje pod miastem, jednak Karol V nakazał otwarcie ognia artyleryjskiego na szańce tureckie. Centrum armii cesarskiej poprowadził Maksymilian von Starhemberg, który po krótkiej walce pokonał Turków. Jeszcze tego samego dnia miasto wpadło w ręce wojsk cesarskich. Dnia 30 czerwca główne siły Leopolda skierowały się w okolice Pesztu, które krótko przedtem zostało spalone przez Turków. Po przekroczeniu Dunaju w okolicy Waitzen dnia 14 lipca 1684 r. rozpoczęło się oblężenie Budy. Siły cesarskie liczyły 34 000 żołnierzy przeciwko 10 000 Turków dysponującym 200 działami.

Głównodowodzącym wojsk cesarskich został feldmarszałek hrabia Ernest Ruediger von Starhemberg. Turkami dowodził Abdurrahman Abdi Pascha. Dnia 19 lipca siłom cesarskim udało się zająć przedmieścia Budy, które zostały spalone. Kolejne ataki cesarskich przeprowadzone w lipcu i sierpniu zostały jednak odparte przez Turków. Na początku września liczba oblegających spadła do 12 500 żołnierzy a morale żołnierzy nie było najwyższe. Dnia 11 września siły oblegających wzmocnił korpus pomocniczy, który znacznie poprawił nastroje w armii.

Także Turcy otrzymali posiłki w dniu 22 września. Turecka armia pomocnicza przypuściła natychmiastowy atak na oblegających, została jednak odparta. Ciągłe ataki Turków jak i wypady obrońców z miasta a także trudne warunki klimatyczne osłabiły armię cesarską na tyle, że Starhemberg sam zmagający się z artretyzmem zdecydował o zwinięciu oblężenia. Dnia 30 września armia cesarska wycofała się spod Budy po 109 dniach oblężenia. Straty z powodu walk i chórób wyniosły 23 000 żołnierzy cesarskich, wśród nich znajdował się wysokiej rango oficer Paul Joseph Jakob von Starhemberg.

Drugie oblężenie Budy (czerwiec – wrzesień 1686 r.)[edytuj | edytuj kod]

Dwa lata po nieudanym oblężeniu miasta doszło do kolejnej kampanii mającej na celu zdobycie Budy. Tym razem siły chrześcijan liczyły 74 000 ludzi. Oblężenie rozpoczęło się w połowie czerwca 1686 r. Po wstępnej walce z turecką armia Abdi Paschy, doszło do generalnego szturmu na miasto w dniu 2 września 1686 r. Wojska cesarskie pod wodza Karola Lotaryńskiego i elektora bawarskiego uderzyły z całą determinacją na Turków, chronieni z tyłu przez dragonów pod wodzą księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. Wdzierając się do miasta żołnierze cesarscy bezlitośnie wybijali znienawidzonych niewiernych, mszcząc się za poprzednie niepowodzenia i barbarzyństwo Turków. Buda została zdobyta i splądrowana, zwycięzcy dokonywali licznych masakr i gwałtów na mieszkańcach i żołnierzach tureckich. Poległo około 3 000 Turków, 2 000 ludzi dostało się do niewoli. Straty wojsk cesarskich to około 3 000 ludzi. Dodać należy, ze ofiarami zwycięzców padli takze mieszkający w Budzie Żydzi, których gminę doszczętnie zniszczono.

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 1687 r. po zdobyciu Budy i zwycięskiej bitwie pod Mohaczem (1687), Węgry dostały się pod panowanie Habsburgów. Dnia 9 grudnia 1687 r. dziewięcioletni syn cesarza Leopolda Józef przyjął koronę węgierską. Węgry stały się lennem Habsburgów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ernst Trost: Prinz Eugen von Savoyen, Wien 1985.