Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kotlina Żytawska
Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie
332.25 Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie.png
Megaregion Pozaalpejska Europa Środkowa
Prowincja Masyw Czeski
Podprowincja Sudety z Przedgórzem Sudeckim
Makroregion Pogórze Zachodniosudeckie
Mezoregion Kotlina Żytawska
Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie
Położenie Kotliny Żytawskiej na obszarze Czech

Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie lub Kotlina Żytawska (332.25) [1] – obniżenie tektoniczne, położone pomiędzy Górami Izerskimi na południowym wschodzie, Górami Żytawskimi na południowym zachodzie i Górami Łużyckimi na zachodzie a Pogórzem Izerskim na północnym wschodzie.

Wyróżnia się tu następujące mikroregiony:

Obniżenie Żytawsko–Zgorzeleckie rozciąga się wzdłuż Nysy Łużyckiej między Pogórzem Wschodniołużyckim w Niemczech, a Pogórzem Izerskim na Dolnym Śląsku w Polsce. Składa się z Kotliny Turoszowskiej, zapadliska tektonicznego wypełnionego trzeciorzędowymi osadami jeziornymi z grubymi pokładami węgla brunatnego, przełomowej doliny Nysy, Obniżenia Zawidowskiego i Równiny Zgorzeleckiej. Między Obniżeniem Zawidowskim, odwadnianym przez dopływ Nysy ŁużyckiejWitkę, z niedużym zbiornikiem zaporowym (5 mln m³) w Niedowie (Jezioro Witka), a Równiną Zgorzelecką występują pagóry bazaltowe. Równina Zgorzelecka przedstawia lekko falisty teren rolniczy z niewielkimi płatami leśnymi. Wielkim przekształceniom antropogenicznym uległa Kotlina Turoszowska, przecięta granicami Niemiec i Czech.

Podłoże zbudowane jest z fragmentów bloku karkonosko-izerskiego, przede wszystkim z gnejsów i granitów rumburskich, a podrzędnie – amfibolitów. W okolicach Zgorzelca występują szarogłazy. W kilku miejscach starsze skały przebite są przez trzeciorzędowe bazalty. W Kotlinie Turoszowskiej występują miąższe osady trzeciorzędowe (neogeńskie) – iły z wkładkami węgli brunatnych.

Turoszowskie złoże węgla brunatnego zalega na obszarze 32 km², przy czym główna jego część znajduje się w Polsce – około 1150 mln ton, pozostała: na terenie Niemiec, w rejonie miasta Żytawy (Zittau) – około 400 mln ton, i Czech – koło Gródka nad Nysą. Węgiel pochodzący ze złoża zasila polską elektrownię Turów o mocy osiągalnej (w 2006) 2106 MW. Eksploatacja węgla brunatnego spowodowała powstanie głębokich, nawet do 300 metrów, wyrobisk oraz wysokich hałd (zwałowisk) płonego urobku. We wschodniej części Kotliny Turoszowskiej, w dolinie Miedzianki, leży miasto Bogatynia.

Powierzchnię całego mezoregionu oceniono na 240 km².

Nieoficjalnie stosuje się dla polskiego obszaru nazwę Worek Turoszowski od kształtu przypominającego na mapie worek[2].

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]