Obwód białostocki (ZSRR)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Obwód białostocki (BSRR))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jednostki administracyjnej BSRR. Zobacz też: inne jednostki o tej nazwie.
białostocki
biał. Беластоцкая вобласць (Biełastockaja vobłasć)
ros. Белостокская область
Państwo  ZSRR
Republika związkowa  Białoruska SRR
Siedziba Białystok
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba rejonów 24
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Ziemia 53°07′59,9″N 23°09′00,0″E/53,133300 23,150000Na mapach: 53°07′59,9″N 23°09′00,0″E/53,133300 23,150000
Położenie obwodu białostockiego na mapie BSRR w 1940
Białoruska SRR w 1940 z rejonem białostockim

Obwód białostocki (biał. Беластоцкая вобласць (Biełastockaja wobłasć), ros. Белостокская область) – jednostka podziału administracyjnego w granicach Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, powstała w wyniku "zjednoczenia Zachodniej i Wschodniej Białorusi". Formalnie istniała w latach 1939–1945, de facto 1939–1941, 1945.

Obwód utworzono 4 grudnia 1939 r. dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR[1] z części terytorium II Rzeczypospolitej[2] zajętych przez Armię Czerwoną po kampanii wrześniowej. Po sfałszowanych wyborach ziemie te przyłączono do BSRR i utworzono z nich obwód białostocki.

Do 1940 roku zachowany był podział na powiaty. Następnie w ich miejsce stworzone zostały 24 rejony: augustowski, białostocki, bielski, brański, ciechanowiecki, czyżewski, dąbrowski, grajewski, grodzieński, jedwabieński, kolneński, krynecki, łapski, łomżyński, moniecki (przemianowany w 1940 na knyszyński), porzecki (w 1940 w większej części przekazany Litewskiej SRR), skidelski, sokólski, sopoćkiński, śniadowski, świsłocki, wołkowyski, zabłudowski i zambrowski. W 1944 r. wschodnie rejony obwodu przekazano do nowopowołanego obwodu grodzieńskiego.

Stolicą obwodu, zgodnie z jego nazwą, był Białystok.

Od czerwca 1941 tereny te znajdowały się pod okupacją III Rzeszy. Po ponownym zajęciu terytorium obwodu przez Armię Czerwoną we wrześniu 1944 wróciły pod administrację BSSR, ale na mocy umowy granicznej pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku obwód zlikwidowano – 17 rejonów obwodu białostockiego wraz z 3 rejonami obwodu brzeskiego oddano Rzeczypospolitej Polskiej, a resztę przekazano do obwodu grodzieńskiego.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Władze sowieckie na terenie obwodu białostockiego wprowadziły reformę edukacji, upodabniając ją do systemu panującemu w innych częściach ZSRR. Na bazie dotychczasowych szkół i gimnazjów w roku szkolnym 1940/1941 zaczęto tworzyć technika, „dziesięciolatki”, „siedmiolatki” i szkoły początkowe. Wszystkie szkoły prywatne upaństwowiono. Powstawały także nowe placówki – otwarto 95 szkół średnich i 108 niepełnych średnich, w tym 47 z polskim językiem nauczania. Z braku wystarczającej liczby budynków na ich potrzeby przystosowano 73 dawne majątki ziemskie, w których uczyło się 10 tysięcy uczniów. Tworzono też sieć szkół żydowskich. Tuż przed wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej w obwodzie białostockim działało 859 szkół z polskim językiem nauczania (ok. 112 tysięcy uczniów), 470 szkół z białoruskim językiem nauczania (ok. 300 tysięcy uczniów) oraz szkoły żydowskie. Ogółem na terytoriach tzw. Zachodniej Białorusi do początku 1940 roku istniało o 25% szkół więcej, niż rok wcześniej[3].

Przypisy

  1. Указ Президиума Верховного Совета СССР от 4 декабря 1939 года об образовании Барановичской, Белостокской, Бресткой, Вилейской и Пинской областей в составе Белорусской ССР (Сборник законов СССР и указов Президиума Верховного Совета СССР. 1938 г. — июль 1956 г / под ред. к. ю. н. Мандельштам Ю. И. — Москва: Государственное издательство юридической литературы, 1956, s. 55)
  2. Mapa podziału Polski. Podpisy: Stalin, Ribbentrop
  3. Jaszcze da wajny. W: Armija Krajowa... s. 12–13.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]