Obwód grodzieński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
grodzieński
Гродзенская вобласць
Гродненская область
Rzeka Niemen w Grodnie
Rzeka Niemen w Grodnie
Herb Flaga
Herb obwodu grodzieńskiego Flaga obwodu grodzieńskiego
Państwo  Białoruś
Siedziba Grodno
Kod ISO 3166-2 BY-HR
Zarządzający Uładzimier Kraucou
Powierzchnia 25 tys. km²
Populacja (2011)
• liczba ludności

1 064 300Red Arrow Down.svg
• gęstość 42,6 os./km²
Nr kierunkowy +375-15
Kod pocztowy 230 хxx, 231 xxx
Szczegółowy podział administracyjny
Plan obwodu grodzieńskiego
Liczba rejonów 17
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Białoruś

Obwód grodzieński (biał. Гродзенская вобласць, trb. Hrodzienskaja wobłasć; ros. Гродненская область) – obwód będący częścią Białorusi leżący w jej północno-zachodniej części przy granicy z Polską i Litwą. Stolicą obwodu jest Grodno.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Obwód grodzieński dzieli się na 17 rejonów:

  1. BIA Brzostowica Wielka COA.jpg Brzostowicki (Brzostowica Wielka) Бераставіцкі (Bierastawicki)
  2. Coat of Arms of Hrodna, Belarus.png Grodzieński (Grodno) Гарадзенскі (Haradzienski)
  3. Coat of Arms of Iŭje.svg Iwiejski (Iwie) Іўеўскі (Iujeuski)
  4. Coat of Arms of Kareličy, Belarus.png Korelicki (Korelicze) Карэліцкі (Karelicki)
  5. BIA Lida COA.png Lidzki (Lida) Лідскі (Lidski)
  6. BIA Mosty COA.jpg Mostowski (Mosty) Мастоўскі (Mastouski)
  7. Coat of Arms of Navahrudak, Belarus.png Nowogródzki (Nowogródek) Наваградзкі (Nawahradzki)
  8. BIA Ostrowiec COA.jpg Ostrowiecki (Ostrowiec) Астравецкі (Astrawiecki)
  9. Coat of Arms of Ašmiany, Belarus.png Oszmiański (Oszmiana) Ашмянскі (Aszmianski)
  10. Coat of Arms of Słonim, Belarus.png Słonimski (Słonim) Слонімскі (Słonimski)
  11. Coat of Arms of Smarhoń, Belarus.png Smorgoński (Smorgonie) Смаргонскі (Smarhonski)
  12. Coat of Arms of Ščučyn, Belarus.png Szczuczyński (Szczuczyn) Шчучынскі (Szczuczynski)
  13. BIA Świsłocz COA.svg Świsłocki (Świsłocz) Сьвіслацкі (Świsłacki)
  14. BIA Wołkowysk COA.gif Wołkowyski (Wołkowysk) Ваўкавыскі (Waukawyski)
  15. BIA Woronów COA.gif Woronowski (Woronów) Воранаўскі (Woranauski)
  16. Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.png Zdzięciolski (Zdzięcioł) Дзятлаўскі (Dziatłauski)
  17. Coa of zelva, belarus.jpg Zelwieński (Zelwa) Зэльвенскі (Zelwienski)

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Obwód grodzieński położony jest w północno-zachodniej części Białorusi. Maksymalna odległość terytorialna z północy na południe obwodu grodzieńskiego wynosi 247 km, a ze wschodu na zachód obwodu wynosi 213 km. Całkowite terytorium obwodu wynosi 25 tys. km². Na północnym zachodzie graniczny z obwodem witebskim, na zachodzie z obwodem mińskim, a na południu z obwodem brzeskim. Na zachodzie graniczny z Polską (województwo podlaskie), a na północy z Litwą (okręg wileński). Terytorium jest przede wszystkim równinne, a jego wysokość wynosi ok. 120–180 m. Obwód leży w obrębie niziny Niemeńskiej, niziny Naroczańsko-Wileńskiej i równiny Lidzkiej (do 170 metrów). Najniższy punkt znajduje się na północno-zachodniej części obwodu w miejscu, w którym Niemna wpływa na terytorium Litwy – wynosi 80 m n.p.m. Najwyższym punktem obwodu jest góra Zamkowa (323 m) znajdująca się na obszarze Wyżyny Nowogródzkiej. Praktycznie całe terytorium obwodu należy do basenu Niemna i jego dopływów: Gawji, Dzitwy, Uszy, Szczary i Łasośna. Na północnym zachodzie zaczyna swój bieg rzeka Narew – dopływ Wisły. Na terytorium obwodu znajduje się też Kanał Augustowski, łączący Wisłę i Niemen. Występują również jeziora: Jezioro Białe, Jezioro Rybnica, Świteź, Jezioro Świr.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obwód został utworzony 20 września 1944 roku dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR[1], po wyparciu Niemców z tzw. Zachodniej Białorusi (ziem północno-wschodnich II Rzeczyspospolitej) przez Armię Czerwoną. Utworzona na jego terenie sowiecka administracja cywilna w większości składała się z osób pochodzących ze wschodniej Białorusi lub z głębi ZSRR. Miejscowa ludność tylko w niewielkim stopniu otrzymała możliwość współudziału w realnym zarządzaniu obwodem. Cała kadra administracyjna na szczeblu obwodowym i rejonowym złożona była z byłych sowieckich partyzantów, z których 300 osób wysłano na kursy doszkalające KC KP(b)B. Podobnie było w rejonowych oddziałach milicji, szczególnie w miejscowościach zamieszkanych przez ludność polską, gdzie były one złożone prawie wyłącznie z osób niemiejscowych[2].

W wyniku działań wojennych prowadzonych w czasie II wojny światowej, na terenie obwodu zostało spalonych i zniszczonych 14 127 domów, z których do 1 czerwca 1945 roku odbudowano 3 226[2].

Od 1991 r. obwód stanowi jednostkę administracyjną niepodległej Republiki Białorusi.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności:

  • 1995: 1 215,6 tys.
  • 1999: 1 185 tys.(741 tys. miejska, 444 tys. wiejska)[3]
  • 2003: 1 156,4 tys.
  • 2006: 1 111,4 tys.
  • 2007: 1 106,6 tys.
  • 2008: 1 104,5 tys.
  • 2009: 1 072 tys. (740 tys. miejska, 332 tys. wiejska)[3]
  • 1 stycznia 2010: 1 069,6 tys. (739,9 tys. miejska, 329,7 tys. wiejska)[4]
  • 1 stycznia 2011: 1 065,9 tys.[5]
  • 1 maja 2011: 1 064,3 tys.[6]

Około 69% ludności obwodu żyje w miastach i miasteczkach, podczas gdy 31% ludności obwodu mieszka na wsi. Kobiety stanowią 53% populacji obwodu, a mężczyźni stanowią 47% populacji obwodu. Obwód zamieszkuje około 310 tys. dzieci w wieku poniżej 19 lat oraz 240 tys. osób powyżej 60 roku życia. Białorusini stanowią 62,3% mieszkańców obwodu grodzieńskiego. Obwód grodzieński zamieszkują także mniejszości narodowe: Polacy (24,8%), Rosjanie (10%), Ukraińcy (1,8%), Żydzi (0,4%), Tatarzy (0,2%), Litwini (0,2%) oraz inne narodowości (0,4%)[7].

Rzeka Niemen w Grodnie
Cerkiew w Murowance

Narodowości obwodu grodzieńskiego.png

W obwodzie grodzieńskim dominującymi religiami są katolicyzm i prawosławie. W obwodzie znajduje się 165 cerkwi i 169 kościołów. Większość Polaków mieszkających w obwodzie należy do Kościoła katolickiego.

Mapa[edytuj | edytuj kod]

Harodnia province, Harodnia district.svg

Podział administracyjny obwodu grodzieńskiego:


Kościół św. Antoniego i Objawienia Pańskiego w Kamionce
Panorama Oszmiany

Ludność w miastach[edytuj | edytuj kod]

Zespół zamkowy w Mirze

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Указ Президиума Верховного Совета СССР от 20 сентября 1944 года об образовании Бобруйской, Гродненской и Полоцкой областей в составе Белорусской ССР (Сборник законов СССР и указов Президиума Верховного Совета СССР. 1938 г. — июль 1956 г / под ред. к. ю. н. Мандельштам Ю. И. — Москва: Государственное издательство юридической литературы, 1956, s. 56)
  2. 2,0 2,1 Jan Szumski: I.II. Sytuacja społeczno-polityczna w drugim półroczu 1944–1945. Inny obraz sowieckiego wyzwolenia. W: Jan Szumski: Sowietyzacja Zachodniej Białorusi 1944–1953. Propaganda i edukacja w służbie ideologii. Wyd. 1. Kraków: ARCANA sp. z o.o., 2010, s. 29–55. ISBN 978-83-60940-21-1. (pol.)
  3. 3,0 3,1 Предварительные итоги переписи населения Республики Беларусь 2009 года (ros.). Narodowy Komitet Statystyczny Republiki Białorusi. [dostęp 2010-01-24].
  4. Czislennost′ nasielenija po Riespublikie Biełaruś, obłastiam i g. Minsku (tysiacz czełowiek) na 1 janwaria 2010 goda (ros.). Narodowy Komitet Statystyczny Republiki Białorusi. [dostęp 2011-05-31].
  5. Czislennost′ nasielenija po obłastiam i g. Minsku (ros.). Narodowy Komitet Statystyczny Republiki Białorusi. [dostęp 2011-05-31].
  6. O diemograficzeskoj situacyi za janwar′ – apriel′ 2011 g. (ros.). Narodowy Komitet Statystyczny Republiki Białorusi. [dostęp 2011-05-31].
  7. Polacy na Białorusi-Liczebność i rozmieszczenie ludności polskiej według ostatnich spisów powszechnych (1999)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]