Ochla (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ochla
Skansen - Dom winiarza
Skansen - Dom winiarza
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Zielona Góra
Liczba ludności (2012) 1928 [1]
Strefa numeracyjna (+48) 68
Kod pocztowy 66-006
Tablice rejestracyjne FZI
SIMC 0917448
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Ochla
Ochla
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ochla
Ochla
Ziemia 51°52′30″N 15°28′00″E/51,875000 15,466667Na mapach: 51°52′30″N 15°28′00″E/51,875000 15,466667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ochla (do 1945 niem. Ochelhermsdorf)[1]wieś w Polsce w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Zielona Góra. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie zielonogórskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy około 1300 roku jako Hermansdorf[1]. Pojawia się około 1400 roku informacja o ówczesnych właścicielach wsi Hansie i Kunzu von Knobelsdorfach. Do jej podziału na Ochlę Górną i Ochlę Środkowo-Dolną doszło przed rokiem 1532. Christoph von Knobelsdorf był właścicielem Ochli Górnej, natomiast Nickel von Rothenburg Środkowo-Dolnej[1]. Dość często dochodziło w ciągu następnych stuleci do zmiany właścicieli dóbr w obydwu częściach wsi. Majątkiem w Ochli Górnej władała w 1614 roku Barbara von Dohna, zaś w 1654 przedstawicielka rodu von Gersdorf. Należał on w 1681 roku do Ottona von Unruha (również część druga), zaś do Christopha Erdmanna von Nassaua w latach 1722-1745, którego spadkobiercy byli obecni w Ochli do 1789 roku[1]. Dobra zostały w 1790 roku kupione przez hrabiego Ludwiga Friedricha von Schlabrendorfa i jego żonę. Rok później opublikowano informacje o wsi z których wynika, że w Ochli Górnej znajdowały się m.in. 2 folwarki, dwór, 3 młyny wodne, 93 gospodarstwa, w których mieszkało 486 osób[1]. Do 1845 roku majątek w tej części miejscowości stanowił własność Schlabrendorfów. Wielokrotnie zmieniali się jego właściciele od drugiej połowy XIX wieku. Należał w 1903 roku do Franza Biecka, a w następnym do Arno Rassmusa. Ogrodnik Albert Bohr był ostatnim przedwojennym posiadaczem dworu[1].

Obecna nazwa pochodzi od przepływającej nieopodal Śląskiej Ochli (niem. Ochel). To określenie posiada dwa przypuszczalne źródłosłowy. Historyk Otto Wolf wywodził ją od polskiego słowa "ochłoda", inny - August Föerster - od niemieckiej nazwy ochry - żelazowej glinki, obecnej w piasku na całej długości rzeki. Potwierdza to fakt, iż Ochla przez setki lat zamieszkiwana była zarówno przez ludność polską jak i niemiecką. Obecni i przedwojenni mieszkańcy wsi w latach 90. XX w. postawili w niej pomnik poświęcony wcześniejszym pokoleniom ją zamieszkującym.

Krzyż pokutny na dziedzińcu kościoła
Płyta nagrobna z dawnego cmentarza przykościelnego

Kompletnie zniszczone w czasie najazdu Szwedów w XVII w. We wsi zachował się też dwór z XVII wieku (obecnie stoi nieużywany) oraz - częściowo zamieszkany - pałacyk z końca XVIII wieku.

Bezpośrednio po wojnie wieś otrzymała nazwę Jerzmanów, jednak po roku zmienioną ją z racji zbyt częstego występowania tej nazwy na Ziemiach Odzyskanych.

Wjeżdżając do Ochli od północy, po prawej stronie zobaczymy Park Muzeum Etnograficznego ("Skansen"). W nim - przykłady budownictwa ludowego z okolic oraz cyklicznie odbywające się festiwale etnograficzne.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[2]:

  • kościół filialny pw. Najświętszej Trójcy (dawniej Wszystkich Świętych)[1][3]. Zbudowano go w pierwszej połowie XIV stulecia z kamienia i rudy darniowej, a pierwsza wzmianka o nim pojawiła się nieco później, bo w 1376 roku. Świątynia została przebudowana w XVI wieku, a w ciągu następnych stuleci była wielokrotnie remontowana[1]. Kościół przestał pełnić funkcję świątyni katolickiej w 1525 roku, po tym, jak proboszcz wraz z właścicielem dóbr Ernstem von Knobelsdorfem oraz mieszkańcami Ochli przeszli na luteranizm[4]. W czasie kontrreformacji w 1654 roku nastąpił powrót do kościoła katolickiego. Jest to salową budowla zamknięta trójbocznie od strony wschodniej. Do korpusu od strony północnej dobudowano w XV wieku zakrystię, a kruchtę wzniesiono na przełomie XVII i XVIII wieku[4]. Miało to miejsce w trakcie odbudowy świątyni po pożarze. Nadbudowano nad częścią prezbiterialną drewnianą dzwonnicę, która przetrwała do czasów powojennych. Po stronie zachodniej w 1983 roku stanęła nowa, murowana wieża[4]. Obecny kościół to w znacznej części zachowana w pierwotnej formie średniowieczna budowla gotycka z wąskimi oknami, której korpus wraz z częścią prezbiterialną jest nakryty wysokim dachem wielospadowym. Współczesna, czworoboczna wieża jest zwieńczona dachem namiotowym[4]. Strop przykrywa wnętrze kościoła, tylko zakrystia jest sklepiona kolebkowo. Przez ostrołukowy otwór prowadzi przejście do zakrystii. Ołtarz główny z barokowymi elementami prawdopodobnie z przełomu XIX i XX wieku reprezentuje zabytkowe wyposażenie świątyni, a drewniany krucyfiks klasycystyczny z początku XIX stulecia znajduje się obok ołtarza[4]. Zachowały się również wewnątrz kościoła dwa obrazy olejne, przedstawiające dwóch świętych duchownych. Zostały namalowane na desce w drugiej połowie XIX wieku. Pięć późnobarokowych lichtarzy cynowych z pierwszej połowy XVIII wieku uzupełnia te elementy, które obecnie są przechowywane poza kościołem[4]. Można również obejrzeć na zewnątrz budowli cztery renesansowe płyty nagrobne członków rodu von Knobelsdorf: jedną poświęconą rycerzowi, a trzy chłopcom. Na uwagę zasługuje kamienny krzyż pokutny, który przypomina o zbrodni, jakiej dopuścił się w 1604 roku rycerz von Rothenhurg, zabijający w okolicy kościoła pasterza[4].
  • pałac I, z XVII wieku
  • leśniczówka i teren skansenu
  • zespół pałacowy i folwarczny II, z XVIII wieku-XIX wieku:
    • pałac
    • dwie oficyny
    • folwark:
      • trzy domy mieszkalne
      • cztery budynki gospodarcze
      • remiza strażacka
      • park.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Ochli jest klub piłkarski: LKS Zorza Ochla

Organizacje pozarządowe[edytuj | edytuj kod]

Stowarzyszenie Przyjaciół Wsi Ochla

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. s. 36.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 3.3.13]. s. 114-115.
  3. Oficjalna strona Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej. [dostęp 26.08.2008].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. s. 37.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2011, s. 36-38. ISBN 978-83-919914-8-0.