Ochotnicza Legia Kobiet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksandra Zagórska (w tle) z kobietami z OLK obsługującymi karabin maszynowy Maxim.
OLKi w czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920.
Członkinie Ochotniczej Legii Kobiet w okopach na stanowiskach strzeleckich.
ppłk. Aleksandra Zagórska, organizatorka i komendantka Ochotniczej Legii Kobiet

Ochotnicza Legia Kobiet (OLK) – polska ochotnicza organizacja wojskowa utworzona we Lwowie w 1918[1] przez kobiety, pragnące walczyć o niepodległość Polski. Członkinie organizacji brały udział w bitwie o Lwów, walkach o Wilno oraz w wojnie polsko-bolszewickiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki organizacji sięgają 28 listopada 1918, kiedy to lwowianki utworzyły ochotniczy oddział milicji kobiecej funkcjonującej w ramach miejskiej Straży Obywatelskiej. Kobiety pełniły początkowo służbę administracyjną, kurierską i wartowniczą, a także funkcje pomocnicze, jednak wraz z zaostrzeniem się konfliktu walczyły również jak zwykli żołnierze – mężczyźni. W grudniu 1918 Dowództwo Miasta przekształciło milicję kobiecą w formację ściśle wojskową, skoszarowaną i zaprowiantowaną, uzbrojoną i umundurowaną, której nadano oficjalną nazwę Ochotnicza Legia Kobiet. Za inicjatorkę i organizatorkę formacji uznawana jest doktor Aleksandra Zagórska, która była pierwszą komendantką kurierek OLK[2]. W czasie walk o Lwów straciła ona swojego czternastoletniego syna Jerzego, który zginął od ukraińskich pocisków na Cmentarzu Łyczakowskim. Intensywność walk i niedobory personalne spowodowały, że w miarę potrzeb kobiety kierowane były na pierwszą linię walk z Ukraińcami. Często decyzje o uczestnictwie w działaniach bojowych podejmowane były spontanicznie i ochotniczo. Przykładem może być Helena Bujwidówna, która nie wykonała rozkazu zorganizowania punktu sanitarnego i przyłączyła się samowolnie do walczących polskich żołnierzy, ponieważ "wolała strzelać"[3]. W czasie walk o Lwów było około 400 kobiet w OLK. Pod koniec 1918 roku zginęło łącznie 66 kobiet-żołnierzy walczących w obronie miasta.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej organizacja zwiększyła swoją liczebność do 2 500 ochotniczek i brała udział w działaniach wojennych m.in. w Warszawie oraz w Wilnie (od maja 1919). W Wilnie w połowie 1919 ochotniczki Legii, pod dowództwem ppor. Wandy Gertz brały udział w obronie miasta przed bolszewikami. Kobiety z OLK służyły praktycznie we wszystkich rodzajach wojsk polskich poza wojskami pancernymi i lotnictwem. Znaleźć je można było w szeregach piechoty, kawalerii, artylerii, służbie sanitarnej, intendenturze oraz w wywiadzie.

1 kwietnia 1920 roku przy Sekcji Mobilizacyjnej Oddziału I Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie został utworzony Wydział Ochotniczej Legii Kobiet. Naczelniczką wydziału została mianowana doktor Aleksandra Zagórska z równoczesnym przyznaniem stopnia funkcyjnego majora. Naczelniczka wydziału była „dowódczynią wszystkich formacji OLK na terenie podległym Ministerstwu Spraw Wojskowych”[4].

Poza Aleksandrą Zagórską i Wandą Gertz sławę zyskały inne ochotniczki: kapral Janina Łada-Walicka z II Ochotniczego Szwadronu Śmierci[5], Janina Prus-Niewiadomska, sanitariuszka pełniąca służbę na pierwszej linii ognia[6], czy Maria Wittek, pierwsza w historii wojska polskiego kobieta mianowana generałem[7].

Po wojnie organizacja została rozwiązana w 1922. Pod koniec poprzedniego roku, przed rozkazem demobilizacji ochotniczek z OLK, stan personalny organizacji wynosił 2530 żołnierzy. Sześć lat później ochotniczki OLK utworzyły kolejną paramilitarną organizację w wojsku polskim – Przysposobienie Wojskowe Kobiet.

Film[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Anna Marcinkiewicz-Gołaś: "Ochotnicza Legia Kobiet 1918-1922", PAT Warszawa 2006
  2. Agnieszka Cieślikowa: "Ochotnicza Legia Kobiet 1918-1922", Bellona Warszawa 1998, ISBN 8311088780
  3. Stanisław M. Jankowski: "Dziewczęta w maciejówkach", Trio Sierpień 2012, ISBN 9788374362894
  4. Dziennik Rozkazów Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce” Nr 34 z 14 kwietnia 1920 roku, pkt 15 Utworzenie i etat Wydziału OLK.
  5. Janina Łada-Walicka: "Wierna straż. Z walk o oswobodzenie Lwowa", Lwów 1921
  6. Tomasz Stańczyk: "Dziewczęta w maciejówkach" portal Dzieje.pl
  7. Pierwszy harcerz i pierwsza pani generał

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Anna Marcinkiewicz-Gołaś: Ochotnicza Legia Kobiet: 1918-1922. Warszawa: PAT, 2006.
  • Anna Marcinkiewicz-Gołaś. Służba i działalność frontowa warszawskiego oddziału Ochotniczej Legii Kobiet w 1920 r.. „Niepodległość i Pamięć”. 28, 2008. Warszawa: Muzeum Niepodległości. 
  • Anna Marcinkiewicz-Gołaś: Ochotnicza Legia Kobiet w obronie Wilna (1919-1922). W: Nad Wilią i Niemnem: Wileńszczyzna w dziejach militarnych Polski XX wieku (wybrane zagadnienia) miejsce=Piotrków Trybunalski. Naukowe Wydaw. Piotrkowskie, 2004.
  • Zofia Nowosielska: W huraganie wojny: Pamiętnik kobiety-żołnierza. Nowy Jork: Nowa Biblioteka Polska, 1929.
  • Artur Leinwand, Obrona Lwowa w listopadzie 1918 roku
  • Impresje z wystawy Kobieta-żołnierz w służbie Ojczyzny 1939-1947 w Bibliotece Gdańskiej PAN (1-10 IX 2000)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]