Ochra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ochra
 
Przybliżone współrzędne barw1
Hex (szesnastkowo) #CC7722
RGB [0–255] (204, 119, 34)
CMYK [0–100%] (0, 42%, 83%, 20%)
HSV [°, %, %] (30°, 83%, 80%)
1dla większości barw są to tylko dane orientacyjne
Strumyk zabarwiony ochrą

Ochra (stgr. ὤχρα ōchra, z ὠχρός ōchrós – żółty, blady) – rodzaj pelitycznej zwietrzeliny skał albo iłów bogatych w związki żelaza, wykorzystywany jako naturalny, nieorganiczny pigment o barwie od żółtej do brązowej.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Powstaje przez zmieszanie glinokrzemianów i substancji barwnych, głównie tlenków żelaza. Ilość i rozdrobnienie tlenków wpływa na uzyskaną barwę. Barwnik ten jest wykrywany makroskopowo, między innymi dzięki analizie fizyko-chemicznej. Ponieważ ochra występuje w naturze jako proszek, nie można jej użyć bezpośrednio do malowania, stosuje się ją wraz z wypełniaczem.

Złoża ochry w Roussillon we Francji

Ochry powstają w strefie wietrzenia swych "macierzystych" minerałów. Stąd, można wyróżnić ochrę żelazistą, żółtą ochrę antymonową, kremowo-żółtą ochrę bizmutową, czarną ochrę molibdenową, cytrynowo-żółtą ochrę uranową. Obok metali, które mogą występować w postaci różnych związków chemicznych (tlenki, tlenowodorotlenki, krzemiany, siarczany), występują domieszki, przeważnie minerały ilaste, kwarc drobnoziarnisty, szczątki organiczne i inne substancje charakterystyczne dla danego miejsca.

Kolor i odcień ochr może być modyfikowany przez obróbkę termiczną. W wyniku podgrzewania żółtej ochry do 200 stopni Celsjusza następuje zmiana jej koloru w kierunku pomarańczowo-czerwonym. Stosowanie wyższych temperatur pozwala uzyskać ciemniejsze odcienie, aż do ciemnowiśniowego i ciemnobrunatnego.

Historia zastosowania[edytuj | edytuj kod]

Ochra znana jest ludzkości od wielu tysięcy lat. Dla człowieka neandertalskiego, a także współczesnego ochra, obok hematytu, była symbolem życia. Czerwony kolor ochry kojarzony był z krwią, przez co uważano ją za pierwiastek życia. Używano jej do barwienia ciała przed uczestnictwem w rytuałach i tańcach, a także do posypywania pochówków, co było symbolem wiary w ponowne narodziny lub życie po śmierci.

Ochra była używana przez społeczności paleolitu, mezolitu i neolitu także do konserwacji i obróbki skór oraz jako barwnik wyrobów artystycznych.

Ochra stosowana jest w przemyśle do produkcji farb, lakierów, zabarwiania wyrobów ceramicznych, materiałów budowlanych, także w przemyśle kosmetycznym.

W języku polskim funkcjonuje termin ugier (skała ilasto-linomitowa), który odnosi się do żółtej ochry.

Farby ochry i ugru w malarstwie[edytuj | edytuj kod]

  • ugier ciemny
  • ugier jasny
  • ugier naturalny
  • ugier żółty
  • ugier złoty
  • ugier czerwony
  • ocre de rue

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło ochra w Wikisłowniku
  • Roussillon – miejscowość we Francji
  • ochronoza - genetycznie uwarunkowana choroba, z ochrowym zabarwieniem tkanki łącznej

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Ryka W. i Maliszewska A. Słownik petrograficzny. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa, 1982. ISBN 83-220-0150-9.