Ochrona przyrody w Czechach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Obszary chronione w Czechach określa Ustawa o ochronie przyrody i krajobrazu (ustawa nr. 114/1992). W ustawie używa się terminu zvláště chráněná území (pl. szczególnie chronione obszary). Przez szczególną ochronę obszaru rozumie się bardziej ścisły tryb ochrony dotyczący konkretnego, precyzyjnie wyznaczonego obszaru.

Kategorie chronionych obszarów[edytuj | edytuj kod]

Szczególnie chronione obszary dzielą się na następujące kategorie:

  • národní park (NP), dosłowne tłumaczenie: park narodowy, polski odpowiednik to park narodowy
  • chráněná krajinná oblast (CHKO), dosłowne tłumaczenie: chroniony obszar krajobrazowy, polski odpowiednik to park krajobrazowy
  • národní přírodní rezervace (NPR), dosłowne tłumaczenie: narodowy rezerwat przyrodniczy, polski odpowiednik rezerwat przyrody
  • přírodní rezervace (PR), dosłowne tłumaczenie: rezerwat przyrody, polski odpowiednik to użytek ekologiczny
  • národní přírodní památka (NPP), dosłowne tłumaczenie: narodowy pomnik przyrody
  • přírodní památka (PP), dosłowne tłumaczenie: pomnik przyrody, polski odpowiednik to pomnik przyrody

Dla CHKO i NP używa się określenia velkoplošný, co oznacza duży obszar, w odróżnieniu od reszty, dla których używa się określenia maloplošný, co oznacza mały obszar.

Národní park[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Parki narodowe w Czechach.

To kategoria używana na całym świecie, w której są ważne i unikalne obszary z zachowanymi, lub tylko mało zmodyfikowanymi, przyrodniczymi ekosystemami. Tworzone są ustawą.

Na terenie Czech znajdują się 4 parki narodowe:

Národní park Rok utworzenia Powierzchnia w ha
Krkonošský národní park 1963 36 300
Národní park Podyjí 1991 6 300
Národní park Šumava 1991 69 000
Národní park České Švýcarsko 2000 7 900
Ogółem 119 500

Chráněná krajinná oblast[edytuj | edytuj kod]

CHKO Moravský kras

To narodowa kategoria przeznaczona do ochrony rozleglejszych obszarów lub całych obszarów geograficznych z harmonijnie tworzonym krajobrazem, charakterystycznym reliefem oraz przewagą naturalnych lub półnaturalnych ekosystemów.

CHKO tworzone są poprzez rozporządzenia rządu. Obecnie w tej kategorii znajduje się 25 obszary.

Název CHKO Data utworzenia Powierzchnia (ha)
CHKO Beskydy 5 marca 1973 116 000
CHKO Bílé Karpaty 3 listopada 1980 71 500
CHKO Blaník 29 grudnia 1981 4 000
CHKO Blanský les 8 grudnia 1989 21 235
CHKO Broumovsko 27 marca 1991 41 000
CHKO České středohoří 19 marca 1976 107 000
CHKO Český kras 12 kwietnia 1972 13 200
CHKO Český les 1 sierpnia 2005 47 000
CHKO Český ráj 1 marca 1955 18 152
CHKO Jeseníky 19 czerwca 1969 74 000
CHKO Jizerské hory 8 grudnia 1967 35 000
CHKO Kokořínsko 19 marca 1976 27 000
CHKO Křivoklátsko 24 listopada 1978 63 000
CHKO Labské pískovce 27 czerwca 1972 24 500
CHKO Litovelské Pomoraví 29 października 1990 9 600
CHKO Lužické hory 19 marca 1976 35 000
CHKO Moravský kras 4 lipca 1956 9 200
CHKO Orlické hory 28 grudnia 1969 20 000
CHKO Pálava 19 marca 1976 7 000
CHKO Poodří 27 marca 1991 8 150
CHKO Slavkovský les 3 maja 1974 64 000
CHKO Šumava 27 grudnia 1963 94 480
CHKO Třeboňsko 15 listopada 1979 70 000
CHKO Žďárské vrchy 25 maja 1970 71 500
CHKO Železné hory 27 marca 1991 38 000

Národní přírodní rezervace[edytuj | edytuj kod]

Chroni unikalne ekosystemy lub ich zespoły związane z naturalnym reliefem i typową budową geologiczną, w międzynarodowej lub narodowej skali odosobniony dzięki swojej strukturze i obecności znaczących zjawisk przyrodniczych.

Eksploatacja gospodarcza jest wykluczona z wyjątkiem działań, które utrzymują lub wspierają stabilność poszczególnych ekosystemów. Wykluczone jest również wydobywanie wszelkich surowców, jakakolwiek budowa, hodowla zwierząt, organizacja masowych imprez sportowych lub towarzyskich i wszystkie inne aktywności, które w konsekwencji zmieniają elementy przyrody – pokrywę wegetacyjną, faunę, reżim wodny, glebę lub chemizm.

NPR jest tworzony obwieszczeniem Ministerstwa Środowiska. Obecnie istnieje 110 obszarów, najbardziej cenne są np. jeziora Černé i Čertovo na Śumavie, Boubínský prales, Praděd.

Národní přírodní památka[edytuj | edytuj kod]

To z reguły obszar o mniejszej powierzchni z celem zachowania pewnych specyficznych obiektów przyrody o wysokiej (narodowej a nawet ponadnarodowej) wartości.

NPP tworzy czeskie Ministerstwo Środowiska poprzez obwieszczenie. Ochrona polega na zakazie takich działań, które mogłyby dany obiekt uszkodzić lub zniszczyć.

Jako NPP ogłoszone są w sumie 102 obszary, np. Kozákov, Zlatý kůň czy Babiččino údolí.

Přírodní rezervace[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Rezerwat przyrody w Czechach.

Przeznaczony jest do ochrony ekosystemów znaczących dla określonego regionu lub obszaru geograficznego. Podstawowe warunki ochrony są takie same jak w przypadku NPR. Přírodní rezervace tworzy się poprzez rozporządzenia urzędu kraju (krajský úřad). Takich rezerwatów jest obecnie 750.

Přírodní památka[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Pomnik przyrody w Czechach.

PP są analogiczne do NPP, tylko o znaczeniu regionalnym. Podobnie jak w przypadku PR są tworzone przez urząd kraju (krajský úřad). W kategorii tej znajduje się obecnie 1180 obszarów i obiektów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Míchal, Igor, Petříček, Václav a kol. Péče o chráněná území. II. Lesní společenstva. Agentura ochrany přírody a krajiny České republiky. Praha 1999.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]