Odprawa posłów greckich

Odprawa posłów greckich – dramat autorstwa Jana Kochanowskiego, wydany po raz pierwszy 12 stycznia 1578 roku. Pierwsza polska tragedia humanistyczna.

Pełny tytuł utworu brzmi: Odprawa posłów greckich podana na teatrum przed Królem Jego Mością i Królową Jej Mością w Jazdowie nad Warszawą dnia dwunastego stycznia Roku Pańskiego MDLXXVIII na feście u Jego Mości Pana Podkanclerzego Koronnego.

Treść utworu

Odprawa posłów greckich odwołuje się do mitu o wojnie trojańskiej. Opowiada o przybyciu do Troi dwóch posłów greckich: Menelaosa i Ulissesa (Odysa). Domagają się oni zwrócenia Heleny prawowitemu mężowi. Król Priam zrzeka się odpowiedzialności podjęcia decyzji na rzecz rady miejskiej. Ta, pod wpływem przemowy Iketaona, postanawia nie wysłuchać posłania i dalej przetrzymywać Helenę w Troi. Utwór kończą pierwsze wieści o wojnie i przemowa Antenora nawołująca Trojan do walki.

Okoliczności powstania

Odprawa posłów greckich była prezentem ślubnym dla Jana Zamoyskiego. Początkowo miała mieć wymowę antywojenną, jednak magnat wymusił na Kochanowskim jej zmianę, ze względu na przygotowania do wyprawy polskiej na Rosję. Z tego też powodu w dramacie Antenor, który przez cały utwór przedstawia postawę antywojenną, w mowie końcowej nawołuje Trojan do walki.

Odprawa a mit trojański

Kochanowski w swoim dramacie rozwinął jeden z epizodów mitu o wojnie trojańskiej. Jej geneza sięga aż do tzw. „sądu Parysa”. Parys (inaczej: Aleksander), syn króla Troi, Priama, został poproszony przez trzy boginie – Herę, Afrodytę i Atenę o rozstrzygnięcie między nimi sporu o to, która z nich jest najpiękniejsza. Każda z bogiń w zamian za wybranie jej ofiarowywała Parysowi inną nagrodę. Afrodyta obiecała mu miłość najpiękniejszej kobiety świata i to właśnie ją wybrał Aleksander. Ową kobietą była Helena, żona króla Sparty, Menelaosa. Aleksander wybrał się do Sparty i uprowadził stamtąd Helenę. Akcja dramatu Kochanowskiego rozpoczyna się w momencie, gdy do Troi przybywają posłowie greccy (Odyseusz [Ulisses] i Menelaos), żądając zwrotu porwanej Heleny. Tytuł dramatu – „odprawa” nie oznacza odmowy, lecz załatwienie, jak dzisiaj odprawa celna lub paszportowa.

Odprawa posłów greckich jako tragedia antyczna

Odprawa posłów greckich została wystawiona tylko raz, na ślubie Jana Zamoyskiego i została bardzo negatywnie przyjęta przez krytykę. Było to spowodowane niezgodnością tragedii Kochanowskiego ze wzorcami antycznymi. Tak zwana zasada trzech jedności (miejsca, czasu i akcji) została formalnie zachowana, jednak w praktyce w Odprawie akcja jest rozłożona na kilka miejsc (dzięki rozbudowanemu opisowi posła, który zajmuje około 30% utworu), a mnogość wydarzeń jest niemożliwa do zmieszczenia w tradycyjnym jednym dniu. Z tego też powodu krytycy nie uznali Odprawy za pełnowartościową tragedię antyczną. Zdaniem Kochanowskiego jego utwór nie łamał zasad, lecz rozwijał ideę starożytnego dramatu.

Postacie

• Antenor
• Aleksander (Parys)
• Helena
• Pani Stara
• Poseł Parysów
• Ulisses
• Menelaos
• Priam (król Troi)
• Kasandra
• Rotmistrz
• Więzień
• Chorus z panien trojańskich

Zobacz też

• lista dzieł Jana Kochanowskiego

Linki zewnętrzne

• Odprawa posłów greckich w serwisie Wolne Lektury