Odrowąż (herb szlachecki)
| Odrowąż | |
 |
|
| Alternatywne nazwy | Odrzywąs |
| Pierwsza wzmianka | 1350 (pieczęć) |
| Herbowni |
Razem 362 nazwiska
|
| Miasta | Opoczno, Ozorków, Sędziszów Małopolski, Szydłowiec |
| Wsie | Chlewiska, Chocicza, Górno, Iwanowice, Mirów, Odrowąż, Słupia |
| Gminy | Nowy Targ |
| Powiaty | ropczycko-sędziszowski, skarżyski, szydłowiecki |
| Miasta czeskie | Bilovec, Fulnek, Humpolec, Hustopeče nad Bečvou, Krawarze, Kvasice, Moravský Krumlov, Nowy Jiczyn, Plumlov, Štramberk, Tlumačov |
Odrowąż (Odrzywąs) – herb szlachecki pochodzący prawdopodobnie z Moraw.
Spis treści |
[edytuj] Opis herbu
Kasper Niesiecki w swoim Herbarzu opisuje herb następująco[1]:
| „ |
Ma być w polu czerwonym strzała biała, z końcami na obie strony zakrzywionymi. W klejnocie ogon pawi, a w nim tenże herb, przecież na bok obrócony. |
” |
Herb powstał najprawdopodobniej ze znaku kreskowego, czyli tamgi. Ten znak to rogacina na zawiasie kotłowej. W herbie jest on użyty jako godło barwy białej/srebrnej, umieszczone w tarczy czerwonej.
[edytuj] Historia herbowa
| „ |
[...] mąż jeden sławny w Morawie, w cudzej ziemi z poganami o sztukę strzelał z łuku, potem z nim i za pasy chodził i dziwnych sztuk rycerskich z sobą próbowali. On Poganin widząc, że nań szczęścia z mocy niemiał, przed monarchą krainy onej, znając łaskę Pańską; dla tego, że mu się z każdym nieprzyjacielem fortunnie w potrzebach zdarzało, chcąc i nad onym górę otrzymać, o szczudłki[2] z nim przed Cesarzem czynić chciał. On z gniewu, mając to sobie za zelżywość, uchwycił go za gębę, którą mu z wąsem i nosem oderwawszy, na strzałę wetknął i ukazał Panu, który wzgardziwszy onym oszpeconym Poganinem, dał temu za wieczny upominek, onej jego zwierzchności nad nim, strzałę przez wąs przewleczoną, i nazwał go Odrzywąs, aż per corruptionem sermonis [przez skażenie mowy wymawiają] Odrowąż po ten wiek. |
” |
| — Kasper Niesiecki, Herbarz, VII, s. 24 | ||
[edytuj] Najwcześniejsze wzmianki
Wizerunki pieczętne: 1350 (kasztelan dobrzyński Piotr), 1352 (Jakub z Dębna). W wyniku unii horodelskiej w 1413 przeniesiony na Litwę (herb przyjął bojar litewski Wyszegerd, adoptował kasztelan lubelski Jan ze Szczekocin).
[edytuj] Herb w kulturze
Herb również, obok Pomiana, wspomina Włodzimierz Wolski w libretcie Halki:
| „ |
W jedno godło dziś się wiążą Pomian, panie, z Odrowążą. |
” |
[edytuj] Herbowni
Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla[3]. Jest to dotychczas najpełniejsza lista herbownych, uzupełniana ciągle przez autora przy kolejnych wydaniach Herbarza. Najnowsze na chwilę obecną wydanie (z roku 2007) wymienia 362 nazwiska.
[edytuj] Znane osoby legitymujące się herbem Odrowąż
- Czesław Odrowąż
- Władysław Starewicz
- Iwo Odrowąż
- Jacek Odrowąż
- Mikołaj Chlewicki
- Joachim Litawor Chreptowicz
- Jakub Dembiński (Jakub z Dębna)
- Jan Chryzostom Pieniążek
- Janusz Odrowąż Pieniążek
- Jan Prandota
- Jan de Sprowa-Sprowski
- Jan ze Szczekocin
- Stanisław Szydłowiecki
- Maciej Szukiewicz
- Wojciech Szukiewicz
- Jakub Szydłowiecki - protoplasta rodu Szydłowieckich
- Jakub Szydłowiecki - podskarbi wielki koronny
- Krzysztof Szydłowiecki
- Mikołaj Szydłowiecki
- Mikołaj Stanisław Szydłowiecki
- Stanisław Szydłowiecki
- Adam Witold Odrowąż-Wysocki
- Piotr Wysocki
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Kasper Niesiecki: Herbarz Polski. T. VII. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, 1841, s. 23.
- ↑ Popularna gra ludowa.
- ↑ Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007. ISBN 978-83-60597-10-1.
|
|||||
|
|||||||||||||||||||||||
