Odrzechowa
| Odrzechowa | |
 Kościół |
|
| Państwo |  Polska |
| Województwo | podkarpackie |
| Powiat | sanocki |
| Gmina | Zarszyn |
| Liczba ludności (2006) | 1400 |
| Strefa numeracyjna | (+48) 13 |
| Tablice rejestracyjne | RSA |
|
Położenie na mapie Polski
  Odrzechowa
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Odrzechowa – wieś w gminie Zarszyn, powiecie sanockim, województwie podkarpackim. Położona nad rzeczką Czernisławka, na Pogórzu Bukowskim.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Wieś lokowana przez króla Władysława Jagiełłę na prawie wołoskim w 1419 roku jako jedna z pierwszych miejscowości w starostwie sanockim. Notowana już była jako istniejąca osada w 1419 r. Przez cały XV wiek stanowiła centrum krainy. W okresie reformacji Odrzechowa sprzyjała arianom (Bracia polscy) i była jednym ze znaczniejszych ośrodków reformacji w regionie. Stanowiła własność królewska. Z niej wywodzili się Odrzechowscy, np. Michał Odrzechowski. W r. 1592 Jan Jędrzejowski najechał na Odrzechową i Małgorzata Odrzechowska, wdowa po Michale Odrzechowskim, wniosła skargę na zbrojny najazd na jej miejscowość. W 1623 r. wieś spustoszyli Tatarzy. W 1777 r. wybuchł we wsi pożar, który strawił m.in. księgi metrykalne i parafialne.
Do zaboru Polski w 1772 wieś należała administracyjnie do ziemi sanockiej województwa ruskiego, od 1772 do cyrkułu leskiego, a następnie sanockiego. Po reformie administracyjnej w 1864 powiat sądowy sanocki, gmina wiejska Sanok w kraju Galicja. W 1811 r. na licytacji tutejszy folwark zakupił Ignacy Urbański. We wsi zachowała się dawna cerkiew greckokatolicka, zbudowana w 1813 r. z fundacji Urbańskiego, obecnie kościół rzymskokatolicki pw. św. Jana Chrzciciela. Właściciel folwarku Władysław Morawski gospodarzył na 2582 morgach, zaś chłopi użytkowali 3487 morgów ziemi.
W okresie I wojny światowej od 8 do 10 maja 1915 Odrzechowa była miejscem walk oddziałów wojennych. Rzeka Wisłok w górnym biegu na odcinku od Odrzechowej do Beska stanowiła linię oporu wojsk rosyjskich (m.in. Kozaków dońskich) przed nacierającymi od zachodu pułkami austriacko-niemieckimi. W nocy z 9 na 10 maja pułki bośniackie usiłowały kilkakrotnie sforsować Wisłok w Odrzechowej i Besku, w miejscu, gdzie rzeka płynie głębokim jarem[1]. Przed II wojną światową były we wsi dwa folwarki Jana Morawskiego i Heleny Russockiej. Na przysiółku Czernisławka, powyżej dworu, funkcjonowały dwa młyny wodne, zaś przy potoku, tartak parowy. Józef Morawski w 1928 został posłem na Sejm RP.
15 września 1945 po potyczce z wojskiem polskim oddział UPA „Rena” przybył do wsi, grabiąc mieszkańców i ich mienie. W czasie pacyfikacji zamordował również 10 "nieposłusznych" Łemków.
Na miejscowym cmentarzu znajduje się grób Morawskich z rzeźbą dłuta Stanisława Piętkiewicza, przedstawiającą Chrystus dźwigającego krzyż; obok grobów Morawskich usytuowany jest grobowiec Russockich.
We wsi znajduje się doświadczalny ośrodek zarodowy krów rasy simentalskiej oraz siedziba Polskiego Związku Hodowców Bydła Simentalskiego, którego prezesem jest inż. Edgar Beneš. Ośrodek zajmuje się również hodowlą koni huculskich. Corocznie pod koniec sierpnia ośrodek organizuje wystawę hodowlaną w Rudawce Rymanowskie. W roku 2008 na prezesa Polskiego Związku Hodowców Koni został wybrany pochodzący z Odrzechowej dr inż. Władysław Brejta.
[edytuj] Ludzie związani z Odrzechową
- Iwan Ziatyk
- Władysław Morawski - właścieciel majątku, oraz "obory krów siemmentalskich półkrwi"
- Józef Morawski (5 lutego 1893 - 1963), s. Władysława i Kazimiery z Leszczyńskich, ożeniony w 1917 z Felicją Jachimowską (majątek Markowce). Właściciel majątku Niebieszczany, Markowce i Odrzechowa. Członek Drużyn Bartoszowych. Poseł do sejmu 1935-1940. Prezes Oddz. Zw. Legionistów w Sanoku, wójt gminy zbiorowej Bukowsko, odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych[2], miał synów Wacława Kazimierza (ur. 22 października 1918 Odrzechowa, porucznik 1 DPanc. zm. 11 sierpnia 1944 Langannerie, Francja) oraz Andrzeja.
[edytuj] Mieszkańcy
Nazwiska mieszkańców Odrzechowej XV-XVI wiek. Benczik, Berdar, Blas, Bogow, Bren, Brync, Cap, Capik, Chanasow, Cwiakow, Czornyj, Dawydiak, Deman, Demko, Dobrzanski, Dorowski, Dostik, Dracz, Fecio, Fedik, Fedor, Ferenc, Feso, Fil, Gal, Gitka, Glodenski, Goloubkow, Golownow, Gowour, Grinda, Hnat, Holdysz, Holdyszowicz, Holownia,Holobud, Holub, Holubko, Homa, Homynda, Hryc, Iwanocza, Iwanoczko, Janusz, Jarosz, Kabaniec, Kala, Kamianski, Karp, Karpik, Karpow, Karszen, Kawka, Kijak, Kirik, Kiriliw, Kitka, Klim, Klimowicz, Kliuczkow, Klucznik, Kolcoun, Koliat, Komba, Konrad, Kopko, Kowalczik, Kozak, Krol, Krouba, Kunc, Kuzan, Kuzma, Labiak, Labiak, Laniew, Laniewiat, Lanik, Lawer, Lawro, Lazarz, Lazur, Lec, Liczat, Litwin , Lorenc, Lukasz, Maculak, Madarasz, Makar, Mankow, Mara, Marszal, Maruszin, Michno, Migaliuwski, Migalowski, Migalski, Muchow, Odrzechowski, Ostafij, Paszenda, Paszko, Polaw, Polawski, Pristawka, Proc, Prokop, Roniak, Rozenkow, Sawka, Schmid, Schreder, Seredenski, Skrobala, Slowaninow, Soroka, Sowa, Stec, Swidnicki, Swiec, Szafar, Tokarski, Wanca, Warchol, Warchoul, Watral, Wiernicza, Wierniej, Wolk, Wowk, Wybraniec, Zabawski, Zalipien, Zalipnyj, Zan, Zanczat, Zin
Nazwiska mieszkańców XIX wiek : Augustyn, Barna, Benko, Berla, Borek, Brenkacz, Bursztyn, Byrwa, Cuprik, Cypla, Czerwinski, Dracz, Duczak, Dyrbała, Fedak, Gelernter, Gonkiewicz, Grubiak, Halniak, Hawer, Hecht, Hnatek, Hołotiuk, Homenda, Kostecki, Konkiewicz, Ignio, Palica, Jeredeńska, Jurczak, Josafat, Konkiewicz, Kijak, Kastraniec, Jurczak, Josafat, Senczak, Kostyk, Kowalski, Kunkiewicz, Łabiak, Lazerko, Leszczyszyn, Lichański, Liwik, Łubiak, Madarasz, Majchrowicz, Majczyk, Muska, Mydzan, Myhal, Nowosielski, Olcar, Olejar, Olejarz, Olzar, Palica, Pelczar, Pestrak, Pontus, Skrobala, Potoczak, Runkiewicz, Seredeński, Siwik, Sołtys, Stecyk, Strachocki, Struś, Szafran, Tenezak, Tiatyk, Turczak, Tymczak, Wacławski, Walhowicz, Wernej, Wójcik, Wróbel, Zawojski,
[edytuj] Drogi krajowe
Wieś położona jest przy drodze 889 z Sieniawy, przez Bukowsko do Szczawnego. Droga ta łączy się drogą 892 prowadzącą do przejścia granicznego przez Radoszyce na Słowację. Wieś położona jest 5 km od drogi krajowej 28.
[edytuj] Osobistości
- Józef Morawski, poseł na sejm RP z roku 1928
- Błogosławiony Iwan Ziatyk
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Kwartalnik historii kultury materialnej, Instytut Historii Kultury Materialnej (Polska Akademia Nauk), t. 45, 1997, s. 181.
- Pozew przeciw jezuitom samborskim w sporze ich z terenów starostwa sanockiego: Besko i Odrzechowa a dobrami kolegium jezuickiego w Krośnie [w:] Jadwiga Turska, Adam Fastnacht, Inwentarz rękopisów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Biblioteka, t. 5, 1948, s.6.
- AGZ – Akta Grodzkie i Ziemskie z okresu I Rzeczypospolitej
- Adam Fastnacht, Osadnictwo Ziemi Sanockiej
- metryki greckokatolickie z lat 1777-1884
- metryki rzymskokatolickie od roku 1772 -
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Zakład Doświadczalny Instytutu Zootechniki PIB w Odrzechowej
- Aktualna strona internetowa Odrzechowej
- Szkoła Podstawowa w Odrzechowej
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
|||||||
