Odwołanie do natury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przykład argumentu: ponieważ zwierzęta w naturze zabijają inne, ludzie mają moralne prawo jeść mięso.

Odwołanie do natury, nazywane niekiedy błędem naturalistycznym, to argument lub retoryczna zagrywka, w której zjawisko opisuje się jako pożądane, ponieważ jest naturalne, bądź jako niepożądane, ponieważ jest nienaturalne[1]. Argumentu tego używa się często w dyskusjach na temat homoseksualizmu, ekologii, medycyny, wegetarianizmu czy feminizmu.

Forma[edytuj | edytuj kod]

Formalna postać argumentu wygląda następująco:[2]

N jest naturalne,
Zatem N jest dobre lub właściwe.
N jest nienaturalne,
Zatem N jest złe lub niewłaściwe.


W stanowisku Komitetu Biologii Ewolucyjnej i Teoretycznej PAN przeczytać możemy:

Quote-alpha.png
Przynajmniej od czasów Traktatu o Naturze Ludzkiej Davida Hume’a rozumiemy, że nie należy twierdzić o tym jak powinno być, na podstawie tego jak jest. Biologowie ewolucyjni bardziej może niż inni uczeni są świadomi tego, że normy etyczne nie mogą być wyprowadzane na podstawie tego, co naturalne lub powszechne w przyrodzie. Dobitnie przekonuje o tym wzmiankowany wyżej przykład dzieciobójstwa. Ewolucja nie tworzy żadnych norm, to społeczeństwa je tworzą. Próby posługiwania się przy tym źle rozumianą teorią ewolucji bardzo źle się kojarzą, służyły bowiem w przeszłości do uzasadniania rasizmu i krzewienia nietolerancji[3].

Filozof Julian Baggini tłumaczy:

Quote-alpha.png
Nawet jeśli się zgodzimy, że niektóre rzeczy są naturalne i niektóre nie, co z tego wynika? Odpowiedź brzmi: nic. Nie ma racjonalnych powodów, by założyć, że to, co naturalne, jest dobre (lub przynajmniej lepsze) i co jest nienaturalne jest złe (lub przynajmniej gorsze)[4].

Steven Pinker z kolei zauważa, że:

Quote-alpha.png
Błąd naturalistyczny to idea, według której to, co obecne w naturze, jest dobre. Stanowiła ona podstawę socjaldarwinizmu, wiary, że pomaganie biednym i chorym stoi w sprzeczności z ewolucją, która polega na przetrwaniu najsilniejszych. Dzisiejsi biolodzy potępiają błąd naturalistyczny, ponieważ chcą opisywać świat natury szczerze, unikając wyciągania moralnych wniosków w rodzaju: jeśli ptaki i inne zwierzęta popełniają cudzołóstwo, zabijają własne młode i praktykują kanibalizm, to musi to być dobre. Z kolei błąd moralistyczny polega na przekonaniu, że co jest dobre, musi mieć miejsce w naturze. Błąd ten leży u podłoża nierzetelnego referowania świata przyrody przez lektorów w filmach przyrodniczych, według których lwy miłosiernie mordują wyłącznie słabe i schorowane jednostki, myszy nie czują bólu, gdy pożerają je koty, żuk gnojowy przetwarza odchody z korzyścią dla ekosystemu i tak dalej. Z błędu moralistycznego wynika także wiara, że ludzie nie mogą z natury pragnąć mordować, gwałcić, kłamać lub kraść, ponieważ byłoby to zbyt przygnębiające[5].

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Odwoływanie się do natury jest częstą praktyką marketingową stosowaną w przypadku produktów żywieniowych, ubrań lub alternatywnych ziołowych leków. Etykietki zawierają wyrażenia typu "100% naturalne", sugerując, że produkt jest przyjazny dla środowiska i/lub bezpieczny. Jednakże wiele toksycznych substancji jest obecnych w naturze, np. cykuta, belladonna, trujące grzyby, dlatego uważa się, że to, czy produkt jest naturalny, nie ma najmniejszego znaczenia w kwestii jego bezpieczeństwa lub efektywności[6].

Przypisy

  1. http://yourlogicalfallacyis.com/appeal-to-nature
  2. Curtis, Gary N. "Fallacy Files — Appeal to Nature". fallacyfiles.org. Retrieved 13 February 2011.
  3. Stanowisko Komitetu Biologii Ewolucyjnej i Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk w sprawie oświadczenia wydanego przez Akademicki Klub Obywatelski im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Poznaniu, http://www.kbet.pan.pl/images/stories/Stanowisko_KBEiT_odnosnie_listu_AKO.doc
  4. Baggini, Julian (2004) Making sense: philosophy behind the headlines. Oxford University Press. strony 181–182. ISBN 978-0-19-280506-5.
  5. Q&A: Steven Pinker of 'Blank Slate', United Press International, 10/30/2002, http://pinker.wjh.harvard.edu/books/tbs/media_articles/2002_10_30_upi.html
  6. Flew, Antony (1998). How to Think Straight: An Introduction to Critical Reasoning. Prometheus Books. ISBN 978-1-57392-239-5.