Ofiara (religia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Francisco Goya, Ofiara dla Priapa, 1771
Przedstawienie ofiary z dzika na greckim tondzie z VI wieku p.n.e.

Ofiara – podstawowa, obok modlitwy, forma kultu religijnego[1], występująca we wszystkich religiach, począwszy od pierwotnych do najbardziej rozwiniętych. Polega na składaniu darów bóstwu. Często łączona z ucztą religijną.

Ofiara jest typowym elementem kultu, polega na wymienności. Celem ofiarodawcy jest uzyskanie od ofiarobiorcy przychylności w swoich poczynaniach, wyproszenie łaski, złagodzenie gniewu itd. Wysokość i wartość składanej ofiary jest uznaniowa, subiektywna i uwarunkowana trybem życia ofiarodawców. Za najbardziej cenny dar dla bóstwa uważano krwawe ofiary z ludzi (osób dorosłych, ale także z dzieci[2] i władców[3]) i zwierząt. Z czasem ofiary z ludzi zastąpiono ofiarami ze zwierząt lub ofiarą symboliczną (kukły, na które upuszczano kilka kropel krwi). Społeczności rolnicze obok krwawych ofiar praktykowały ofiary z plonów. Rozwój kultu religijnego spowodował ustalenie określonych pór i miejsc na składanie poszczególnych ofiar. W ten sposób rozwijała się siatka stałych miejsc świętych (gaje, jaskinie, kamienie, rzeki). Z czasem w miejscach świętych na wzór pałaców królewskich zaczęto wznosić przybytki bóstwom ze służącymi-kapłanami. Te z kolei przekształciły się w świątynie, których okazałość zależała od potęgi danego kultu.

Krwawe ofiary przygotowywała do składania określona i znająca się na przypisach religijnych osoba. Dokonywała czynności rzeźniczych sama bądź nadzorowała poprawność ich wykonywania przez swoich pomocników. Gdy rozwinął się stan kapłański, ofiarnik-rzeźnik stał na straży ceremonii zabicia i rozdzielenia mięsa ofiarnego. Początkowo mięso palono lub opiekano nad świętym ogniskiem, z czasem święte miejsce przekształciło się w ołtarz, przed którym wznoszono świątynię. Później ołtarze zaczęto umieszczać w obrębie murów świątynnych.

Rodzajem ofiary religijnej było także palenie kadzidła i okadzanie dymem miejsc świętych. Okadzanie miejsc świętych wywodzi się ze wschodnich tradycji świeckich, zgodnie z którymi dym kadzidła wdychano po ucztach[4].

W hinduizmie od czasów upaniszad popularyzowano interioryzację ofiary w procesie indywidualnej sadhany. W wierzeniach Słowian zwana obiatą, trzebą lub żertwą. W religii chrześcijańskiej składanie starotestamentowe ofiar zostało zastąpione przez jednorazową doskonałą ofiarę Jezusa Chrystusa, który umarł na krzyżu za grzechy ludzkości. W katolicyzmie i prawosławiu ofiara Chrystusa jest sakramentalnie uobecniana podczas Eucharystii[potrzebne źródło].

Przypisy

  1. B. Walendowska, Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, s. 266.
  2. Ofiary z najbliższych. Początki życia osiadłego. Bóg dzikiej przyrody i ofiary z dzieci, w: G. Baudler, Bóg i kobieta. historia przemocy, seksualizmu i religii, s. 81, 124–134.
  3. Ofiary z najbliższych. Początki życia osiadłego. Bóg dzikiej przyrody i ofiary z dzieci, w: G. Baudler, Bóg i kobieta. historia przemocy, seksualizmu i religii, s. 78.
  4. J. Keller, Religia, w: Zarys dziejów religii, red. J. Keller, s. 21–22.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Baudler G., Bóg i kobieta. historia przemocy, seksualizmu i religii, Łódź 1995. ISBN 83-85732-25-X.
  • Zarys dziejów religii, red. J. Keller, Warszawa 1986. ISBN 83-207-0849-4.