Ogród Saski w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy parku w Warszawie. Zobacz też: Ogród Saski w Lublinie.
Ogród Saski
Obiekt zabytkowy nr rej. 512/1 z 1 lipca 1965
Fontanna w Ogrodzie Saskim
Fontanna w Ogrodzie Saskim
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Dzielnica Śródmieście
Powierzchnia 15,5 ha
Data założenia 1724–1748
Projektant Matthäus Daniel Pöppelmann
Zacharias Longuelune
Carl Friedrich Pöppelmann
Johann Christoph von Naumann
James Savage
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ogród Saski
Ogród Saski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ogród Saski
Ogród Saski
Ziemia 52°14′25″N 21°00′30″E/52,240278 21,008333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Ogród Saski
Ogród Saski, ok. 1900
Ogród Saski, ok. 1900

Ogród Saskipark miejski w Warszawie, w Śródmieściu, w Śródmieściu Północnym, położony między placem marsz. Józefa Piłsudskiego, placem Za Żelazną Bramą i ul. Królewską, na Osi Saskiej.

Pierwotnie geometryczny ogród francuski założony w latach 1724–1748 dla króla Augusta II Mocnego według projektu Matthäusa Daniela Pöppelmanna i Zachariasa Longuelune'a przy współpracy (od 1733) Carla Friedricha Pöppelmanna i Johanna Christopha von Naumanna jako ogród pałacu Saskiego. Został zdewastowany w czasie insurekcji kościuszkowskiej (1794), przekomponowany na krajobrazowy ogród angielski w latach 1816–1827 według projektu Jamesa Savage'a. Częściowo zniszczony w czasie powstania warszawskiego (1944), został odtworzony po wojnie.

Jest pierwszym publicznym ogrodem miejskim w Polsce[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ogród Saski został założony na przełomie XVII i XVIII wieku przez króla Augusta II Mocnego, na tzw. Osi Saskiej, jako ogród przypałacowy w stylu francuskim.

27 maja 1727 został udostępniony przez króla wszystkim mieszkańcom miasta. Dla użytku dworu królewskiego wydzielono tylko dwa niewielkie ogródki w części przylegającej do pałacu Saskiego[1].

W 1748 August III Sas wzniósł tu Opernhaus (operalnię), pierwszy na terenie Polski zbudowany specjalnie w tym celu wolno stojący budynek teatralny[2]. W ogrodzie od XVIII wieku odbywały się występy orkiestry janczarskiej istniejącej na dworze króla Augusta II, która dawała tzw. "Koncerty Promenadowe"[3] Koncerty te miały charakter otwarty i były darmowe, a ich tradycja utrzymała się aż do wybuchu II wojny światowej. W okresie PRLu nie były organizowane, wznowiono je dopiero po 1990 roku.

W 1846 powstał Instytut Wód Mineralnych w Ogrodzie Saskim.

W XIX wieku zamieniony został w park w stylu angielskim. W 1870 roku zbudowano w nim Teatr Letni w Warszawie. Pomiędzy 31 marca a 2 kwietnia 1902 roku pierwsza polska wytwórnia filmowa Towarzystwo Udziałowe Pleograf założona przez wynalazcę Kazimierz Prószyńskiego[4] organizowała w budynku teatru pionierskie pokazy polskich filmów dokumentujących życie codzienne w Warszawie.[4].

W latach 40. XX wieku, podczas okupacji niemieckiej, przez zachodnią część parku przebito ulicę Marszałkowską. 4 maja 1942 park został zamknięty dla ludności polskiej[5].

Drzewostan częściowo przetrwał powstanie warszawskie, jednak wszystkie elementy architektoniczne uległy zniszczeniu. Po II wojnie światowej park odtworzono.

Najważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Obiekty nieodbudowane lub przeniesione w inne miejsce[edytuj | edytuj kod]

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Elżbieta Charazińska: Ogród Saski. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 44. ISBN 83-01-00061-9.
  2. Elżbieta Charazińska: Ogród Saski. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 38. ISBN 83-01-00061-9.
  3. "Tradycyjne Koncerty Promenadowe w Ogrodzie Saskim" Onet.pl
  4. 4,0 4,1 Władysław Jewsiewicki: Kazimierz Prószyński. Warszawa: Interpress, 1974, s. 33-38.
  5. Tomasz Szarota: Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Warszawa: Czytelnik, 2010, s. 38. ISBN 978-83-07-03239-9.
  6. Uroczyste odsłonięcie tablicy w Ogrodzie Saskim. (pol.). [dostęp 2011-10-20].
  7. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 164. ISBN 83-01-06109-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]