Ogród Zoologiczny w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Plan ZOO
Słonica Kasia z dwuletnią Tuzinką schowaną za matką, 1938 rok
Szympans w warszawskim zoo w starej małpiarni. Obecnie (2010) szympansy mają nowy pawilon a ich stare lokum zajmują kapucynki czubate[1]
Antylopa bongo
Słoniarnia

Miejski Ogród Zoologiczny w Warszawie – zlokalizowany jest w Warszawie w dzielnicy Praga Północ, przy ulicy Ratuszowej 1/3. Zoo zostało otwarte w 1928 na powierzchni 12 ha i początkowo posiadało blisko 500 okazów[2]. Obecnie jego powierzchnia wynosi 32 ha.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Warszawskie zwierzyńce[edytuj | edytuj kod]

Warszawa długo nie miała właściwego ogrodu zoologicznego. Wprawdzie już Jan III Sobieski miał zwierzyniec w Wilanowie-Morysinie, a i później powstawały niewielkie menażerie prywatne, pod tym względem jednak Warszawa późno dołączyła do takich miast jak Paryż, Amsterdam, Budapeszt, czy Poznań, który miał swój ogród zoologiczny już w 1875 roku. Wreszcie, staraniem Mieczysława Pągowskiego, 10 lipca 1926 roku został otwarty niewielki zwierzyniec na ulicy Koszykowej 47. Zajmował powierzchnię zaledwie 0,75 ha, ale znalazły się w nim ciekawe okazy zwierząt: niedźwiedź brunatny, lemury, koczkodany, aligator, kangur, jeżozwierz, aguti i wiele egzotycznych ptaków. Równocześnie wspólnym wysiłkiem kilku nauczycieli zoologii utworzono niewielki zwierzyniec przy ulicy Bagatela. Oba ogrody cieszyły się wielką sympatią warszawiaków. W rok później zoo Pągowskiego przeniosło się na 10-hektarowy teren przy alei 3 Maja, jednakże koszty utrzymania były tak wysokie, że wkrótce ogród zaczął podupadać.

Powstanie Miejskiego Ogrodu Zoologicznego[edytuj | edytuj kod]

Uchwałą magistratu z dnia 14 czerwca 1927 przyjęto decyzję o utworzeniu Miejskiego Ogrodu Zoologicznego na Pradze. Otwarcie dla publiczności nastąpiło 11 marca 1928 roku. Prowadzenie ogrodu powierzono Wenantemu Burdzińskiemu, byłemu dyrektorowi i założycielowi ogrodu zoologicznego w Kijowie. Pierwszymi mieszkańcami ogrodu stały się zwierzęta z upadłego zwierzyńca Pągowskiego i innych, mniejszych menażerii.

Po śmierci Burdzińskiego dyrektorem ogrodu został Jan Żabiński, człowiek wielkiej wiedzy, miłośnik zwierząt i popularyzator przyrody. W ogrodzie działo się dobrze. Na przykład, w 1937 r. przyszło na świat słoniątko, co było osiągnięciem na skalę światową, bowiem azjatycka słonica Tuzinka, córka Kasi i Jasia, była jednym z nielicznych, a konkretnie dwunastym słoniem urodzonym w warunkach ogrodu zoologicznego. Słoniątko bardzo szybko stało się ulubieńcem warszawiaków.

Wojna[edytuj | edytuj kod]

Wybuch II wojny światowej zakończył okres świetności warszawskiego zoo. Gdy zaczęły się bombardowania, personel, ze względów bezpieczeństwa, musiał odstrzelić zwierzęta drapieżne i słonia Jasia. Słonica Kasia zginęła wskutek wybuchu bomby. Dzieła zniszczenia dokonało wywiezienie do Niemiec najcenniejszych okazów, w tym ukochanej przez warszawiaków Tuzinki. Wywózkę zwierząt zarządził dawny znajomy Żabińskich, profesor Lutz Heck, dyrektor Berlińskiego Ogrodu Zoologicznego, od lat trzydziestych XX wieku pracujący nad "odtworzeniem" wymarłego w XVII wieku tura[3]. Zabierając zwierzęta obiecywał, że zostają tylko wypożyczone na czas prowadzenia działań wojennych. Heck zabrał też do Monachium żubry i tarpany. Te pierwsze miały posłużyć do odtworzenia tura, symbolu siły i potęgi, do którego chętnie odwoływali się naziści[3]. Nie bacząc na sprzeciwy i prośby Antoniny Żabińskiej, Heck wysłał wówczas Tuzinkę do Królewca (miasto w III Rzeszy), wielbłądy i lamy do Hanoweru, hipopotamy do Norymbergi, konie Przewalskiego do Wiednia, a rysie i zebry do Schorfheide. Młoda słonica miała wówczas dwa lata; zdechła w Niemczech, w 1944 roku.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Decyzja o odbudowie zoo podjęta została w 1946 roku i od razu przystąpiono do odbudowy i remontu budynków oraz gromadzenia zwierząt. W lipcu 1948 zoo zostało ponownie otwarte – ze 150 okazami, pochodzącymi głównie z darów od osób prywatnych. Po szybkim rozwoju nastąpiła stagnacja, wobec podjęcia decyzji o przeniesieniu zoo poza granice Warszawy, co zaowocowało długoletnim niedoinwestowaniem.

W 1978 r. zoo liczyło ok. 2000 okazów zwierząt reprezentujących 380 gatunków. W latach 1970-1978 frekwencja wynosiła ok. 900 000 zwiedzających rocznie. W latach 80. XX wieku zoo znalazło się w planie inwestycyjnym miasta i nastąpiła poprawa - powstały nowe budynki i poprawiły się warunki bytowe zwierząt.

W 1997 r. został otwarty wówczas bardzo nowoczesny pawilon dla gadów (herpetarium). Pod koniec roku 1998 otwarto ptaszarnię wraz z azylem dla ptaków krajowych[4]. 2 maja 2003r. zakończyła się budowa słoniarni oraz budynków dla nosorożców[5]. 14 stycznia 2006 r. otwarto pawilon dla bezkręgowców. 12 lipca 2006 r. wybieg dla jaguarów[6].

W 26 września 2008 został otwarty pawilon dla małp człekokształtnych. Wprowadzono tam: dwa goryle sprowadzone z Zurychu (Azizi został przywieziony do Warszawy 28 sierpnia, urodził się w 2000 roku.) oraz z Holandii (M’Tongé został przywieziony do Warszawy 3 września)[7]. W drugiej części budynku zamieszkują szympansy. Oba gatunki mają do dyspozycji wybiegi wewnętrzny i zewnętrzny.

10.04.2010 o godz. 11:00 odbyło się uroczyste otwarcie nowego obiektu dla hipopotamów i rekinów[8] w którym od marca[9] przebywają rekiny (między innymi żarłacze czarnopłetwe) oraz hipopotamy: Hugo (3 listopada 2009 przyjechał z Ostrawy) z Anielą[10].

Przetrzymywane zwierzęta[edytuj | edytuj kod]

Według stanu na 1 stycznia 2007 w ZOO znajduje się 3646 zwierząt - przedstawicieli 489 gatunków, w tym:

  • ssaki - 77 gatunków, 366 szt.
  • ptaki - 209 gatunków, 1072 szt.
  • gady - 49 gatunków, 161 szt.
  • płazy - 12 gatunków, 79 szt.
  • ryby - 63 gatunki, 627 szt.
  • bezkręgowce - 79 gatunków[11]

1 stycznia 2009 w ZOO znajdowało się 4203 zwierząt - przedstawicieli 533 gatunków, w tym:

  • ssaki - 78 gatunków, 378 szt.
  • ptaki - 224 gatunki, 1058 szt.
  • gady - 53 gatunki, 53 szt.
  • płazy - 14 gatunków, 173 szt.
  • ryby - 79 gatunków, 948 szt.
  • bezkręgowce - 85 gatunków
  • pozostałe - zwierzęta laboratoryjne[12].

31 grudnia 2011 w ZOO znajdowało się 3566 zwierząt - przedstawicieli 553 gatunków, w tym[13]:

  • ssaki - 67 gatunków, 717 szt.
  • ptaki - 198 gatunków, 951 szt.
  • gady - 86 gatunków, 316 szt.
  • płazy -30 gatunków, 354 szt.
  • ryby - 83 gatunki, 1062 szt.
  • bezkręgowce - 89 gatunków, 166 szt. policzalnych
  • zwierzęta laboratoryjne - 2 gatunki, 310 szt

Ważniejsze obiekty i ich fauna[edytuj | edytuj kod]

Hipopotarium, Akwarium Morskie (otwarte w 2010 r.)

Słoniarnia[edytuj | edytuj kod]

Jedna z najnowocześniejszych w Europie, 6000 m². Na rok 2012 zoo zamieszkiwały cztery słonie afrykańskie (Loxodonta africana) - jeden samiec i trzy samice. W wewnętrznej części słoniarni znajduje się również wydzielona część dla góralków przylądkowych (Procavia capensis).

Ptaszarnia[edytuj | edytuj kod]

Obejmuje halę wolnych lotów - jest to jedyny tego typu obiekt w Polsce (na rok 2012). Jednymi z prezentowanych gatunków są wymarłe na wolności szpak balijski (Leucopsar rothschildi) i gołębiak kasztanowaty (Zenaida graysoni)[14]. Prócz tego w ptaszarni przebywają dwie pary korońca plamoczubego (Goura victoria)[2], bezszpony (Rollulus rouloul), turkuśniki indyjskie (Irena puella), bilbil zbroczony (Pycnonotus jocosus)[15], wyspiarek zbroczony (Gallicolumba luzonica)[16], turak fioletowy (Tauraco violaceus)[17] i kea (Nestor notabilis)[2].

Herpetarium[edytuj | edytuj kod]

Nowoczesna ekspozycja gadów. Budynek oddano do użytku w 1997 r. Posiada przeszklone ściany celem nasłonecznienia wnętrza. Do okazów należą m.in.[2]:

Żyrafiarnia i małpiarnia[edytuj | edytuj kod]

Zewnętrzny wybieg żyraf nieogrodzony jest siatką, natomiast otacza go fosa. Wewnątrz żyrafiarni znajdują się również miejsca dla małp. Są to pigmejka (Callithrix pygmaea), marmozeta zwyczajna (Callithrix jacchus), tamaryna białoczuba (Saguinus oedipus), kapucynka Cebus xanthosternos i pawian płaszczowy (Papio hamadryas). Wybiegi posiadają część zewnętrzną[2].

Małpiarnia[edytuj | edytuj kod]

Ekspozycja goryli i szympansów. Na rok 2012 zoo zamieszkiwały dwa samce goryla nizinnego (Gorilla gorilla gorilla) oraz dziewięć szympansów zwyczajnych (Pan troglodytes)[2].

Hipopotamiarnia i akwarium[edytuj | edytuj kod]

Pawilon przeznaczony dla hipopotamów nilowych (Hippopotamus amphibius) - posiada także basen wewnętrzny - oraz największy w Polsce zbiornik morski, w którym eksponowane są rekiny i płaszczki. w rekinarium znajduje się jedyny w Polsce okaz twrosza piaskowego (Carcharias taurus). Towarzyszy mu kilka innych rekinów oraz ryby charakterystyczne dla rafy koralowej. Rekinarium posiada akrylową szybę grubości 14 cm[2].

Insektarium[edytuj | edytuj kod]

Ekspozycja bezkręgowców. Do wystawianych gatunków należą m.in. liśćce (Phyllium), wij Graphidostreptus giganteus, skorpion Pandinus cavimanus, rohatyniec herkules (Dynastes hercules), Acanthoscurria geniculata, Grammostola rosea, rak Cherax quadricarinatus, karaczan madagaskarski (Gromphadorhina portentosa) oraz ślimak achatina zwyczajna (Achatina achatina)[2].

Wybieg australijski[edytuj | edytuj kod]

Wybieg australijski podzielony jest na cztery części. Przeznaczona dla walabii Bennetta (Macropus rufogriseus) oraz kangurów rudych (Macropus rufus) wzmocniona jest podwójną siatką. Z ptaków obecne są emu zwyczajne (Dromaius novaehollandiae), kazuar hełmiasty (Casuarius casuarius) i łabędź czarny (Cygnus atratus)[2].

Akwarium[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowy budynek z kolekcją ryb morskich i słodkowodnych. Wybudowany w 1928 roku, przeznaczony na trzymanie ptaków i gadów; z oryginalnej budowli ostał się szklany dach. Zbiornik tego akwarium zawiera 30 tys. litrów wody. Do prezentowanych gatunków należą m.in. arowana srebrna (Osteoglossum bicirrhosum), pławikonik żółty (Hippocampus kuda), pirania Nattera (Pygocentrus nattereri) i płaszczka plamista (Potamotrygon motoro). Prócz tego w liczącym około 3 tys. litrów wody zbiorniku znajduje się kilkanaście gatunków koralowców oraz inne gatunki, jak przydacznia niebieska (Tridacna maxima), amfiprion plamisty (Amphiprion ocellaris), mruk Petersa (Gnathonemus petersii), pensetnik dwuoki (Chelmon rostratus), paletka zielona (Symphysodon aequifasciatus) oraz pokolec królewski (Paracanthurus hepatus)[2].

Baśniowe zoo[edytuj | edytuj kod]

Wybieg dostępny dla dzieci, 10 000 m². Istnieje możliwość nakarmienia zwierzęcia wraz z pracownikiem[2].

Dyrektorzy warszawskiego zoo[edytuj | edytuj kod]

Kamień upamiętniający Wenantego Burdzińskiego w Ogrodzie Zoologicznym w Warszawie

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Ogród wpisano do prestiżowego Europejskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych, skupiającego także 10 innych największych polskich ogrodów spełniających normy i wymogi EAZA - we Wrocławiu, Toruniu, Płocku, Poznaniu, Opolu, Gdańsku, Łodzi, Krakowie, Chorzowie i Zamościu.

Ogród Zoologiczny wpisany jest do rejestru zabytków wraz z Parkiem Praskim, nr rej.: 1434-A z dnia 3 lipca 1990 r.[18]

Przypisy

  1. http://mrowkojad.wordpress.com/2010/01/23/wiesci-z-warszawskiego-zoo-komu-zima-nie-straszna/ dostęp 2010-08
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Dział Dydaktyczny Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego: Zwiedzamy warszawskie ZOO. Warszawski ogród zoologiczny, 2012.
  3. 3,0 3,1 Frank Fox, Endangered species: Jews and buffaloes, Zwoje (The Scrolls), 2 (30), 2002
  4. http://www.zoo.waw.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=13&Itemid=1&lang=pl data dostępu: 2010-08
  5. http://www.rmf24.pl/nauka/news-warszawskie-zoo-sloniarnia-bez-sloni,nId,166878 data dostępu: 2010-08
  6. http://www.zoo.waw.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=17&Itemid=23&lang=pl data dostępu: 2010-08
  7. http://www.zoo.waw.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=36&Itemid=54&lang=pl data dostępu: 2010-08
  8. http://www.zoo.waw.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=14&Itemid=1&lang=pl data dostępu: 2010-08
  9. http://www.se.pl/wydarzenia/warszawa/rekiny-zarlacze-czarnopletwe-sa-juz-w-akwarium_133214.html data dostępu: 2010-08
  10. http://zoo.waw.com.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=55 data dostępu: 2010-08
  11. Ogród zoologiczny w Warszawie - internetowy przewodnik po ogrodach ZOO
  12. Warszawskie Zoo - Zaprasza
  13. Przewodnik Mieszkańcy ZOO Warszawa. Miejski Ogród Zoologiczny w Warszawie. [dostęp 2012-01-21].
  14. Ryszard Topola. Gołębiak kasztanowaty. „panda”. 22, 2013. Fundacja Rozwoju Warszwskiego Zoo. 
  15. Andrzej Kruszewicz & Agnieszka Szczawińska: Życie w Hali Wolnych Lotów warszawskiego ogrodu zoologicznego. 2001. (Uwaga! Część opisanych w artykule gatunków nie jest już obecna w zoo)
  16. Tablica informacyjna zamieszczona w hali wolnych lotów [data = 21 lutego 2014]
  17. Co w zoo? – poniedziałkowy raport aktualności. 2009. [dostęp 26 lutego 2014].
  18. Rejestr zabytków nieruchomych, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Na mapach: 52°15′28″N 21°01′20″E/52,257778 21,022222