Ogrody Tivoli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tivoli

Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi park rozrywki i ogród. Otwarty 15 sierpnia 1843, jest drugim pod względem wieku parkiem rozrywki świata, po Dyrehavsbakken, znajdującym się w pobliskim Klampenborg.

Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii, oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie park nosił nazwę "Tivoli & Vauxhall"; "Tivoli" nawiązywać miało do Jardin de Tivoli, nieistniejących dziś ogrodów w Paryżu (które z kolei wzięły swoją nazwę od miejscowości Tivoli we Włoszech, niedaleko Rzymu), natomiast "Vauxhall" do ogrodów o tej samej nazwie, położonych w Londynie.

Założyciel Tivoli, Georg Carstensen (1812–1857) uzyskał pięcioletnie nadanie ziemi od króla Danii Chrystiana VIII, mówiąc mu, że "gdy ludzie bawią się dobrze, nie myślą o polityce". Monarcha zagwarantował Carstensenowi niemal 15 akrów ziemi (61 tys. m²) położonej na wzgórzu fortyfikacji na zewnątrz Vesterport (Zachodniej Bramy) za roczną opłatą 945 koron. Aż do lat 50. XIX wieku Tivoli znajdowało się za miastem, a dostęp do parku możliwy był przez Vesterport.

Od samego początku, Tivoli oferowało szeroką gamę atrakcji: budynki w egzotycznym stylu wyobrażonego Orientu: teatr, altany, restauracje i kawiarnie, ogrody kwiatowe, oraz mechaniczne urządzenia, takie jak karuzele lub proste kolejki górskie. Po zmroku, park rozświetlały różnobarwne latarnie. W niektóre wieczory niebo nad Tivoli rozświetlały specjalnie zaprojektowane sztuczne ognie.

Kompozytor Hans Christian Lumbye (1810–1874) pełnił w Tivoli funkcję dyrektora muzycznego od 1843 do 1872 roku. Lumbye czerpał inspirację z kompozytorów walców wiedeńskich, jak np. rodzina Straussów (Johann Strauss (ojciec) i jego synowie) i stał się znany jako "Strauss północy". Wiele jego dzieł zostało zainspirowanych przez ogród, np. "Salut na cześć sprzedawców biletów w Tivoli" lub "Noc festiwalowa w Tivoli". Orkiestra symfoniczna parku do dzisiaj wykonuje wiele z jego kompozycji.

W 1874 roku do parku wprowadzono teatr pantomimę w stylu chińskim. Widownia stała na zewnątrz, a scena znajdowała się wewnątrz budynku. "Kurtyna" teatru była w formie pawiego ogona. Od samego początku w teatrze odgrywano włoską pantomimę, wprowadzoną w Danii przez Włocha Giuseppe Casortiego. Ta tradycja, oparta o włoską Commedia dell'arte jest krzewiona do dzisiaj, włączając w to tradycyjne postaci, takie jak Kolombina, Arlekin lub szczególnie popularny u młodych widzów niemądry sługa Pierrot. Nieobecność słowa mówionego, cechująca pantomimę, jest zaletą, jako że Tivoli urosło do rangi międzynarodowej atrakcji.

W 1943 roku osoby sympatyzujące z nazistami próbowały złamać ducha Duńczyków, paląc wiele budynków w Tivoli, w tym aulę koncertową. Duńczycy szybko wybudowali prowizoryczne struktury, i w ciągu kilku tygodni od incydentu park został ponownie otwarty.

Tivoli wciąż się rozwija, nie zatracając jednak swojego oryginalnego uroku i tradycji. Zgodnie ze słowami Georga Carstensena, wypowiedzianymi 1844 roku, "Tivoli nigdy nie zostanie ukończone", echo sentymentu rozbrzmiewało niemal wiek później: Walt Disney powiedział o swoim inspirowanym ogrodami Tivoli Disneylandzie: "Disneyland nie będzie ukończony tak długo, jak długo na świecie będzie wyobraźnia". Disney w czasie podróży za ocean odwiedził Tivoli wraz ze swoją żoną Lily. Widząc park, podjął natychmiastową decyzję, by Disneyland spróbował naśladować tę "radosną i rozprzężoną atmosferę".

Kolejki i atrakcje[edytuj | edytuj kod]

Drewniana kolejka górska Rutsjebanen, lub Bjerg Banen jest jedną z najstarszych wciąż działających drewnianych kolejek na świecie. Została wybudowana w 1914 roku w szwedzkim Malmö. Jest kontrolowana przez operatora wyhamowującego skład na zjazdach, tak, by nie nabrał zbyt dużej prędkości.

Dæmonen, Demon zawiera na trasie szereg rozmaitych atrakcji: pętle, miejsca o obniżonym oddziaływaniu grawitacji, a czas przejazdu wynosi zaledwie 1 minutę 46 sekund. By go wybudować, rozebrano starą kolejkę Slangen. Kolejka jest usytuowana obok auli koncertowej.

Najwyższa karuzela świata, Himmelskibet została otwarta w 2006 roku. Wysoka na 80 metrów i wybudowana przez austriacką firmę Funtime, oferuje panoramiczny widok na miasto.

1 maja 2009 udostępniono jeszcze jedną atrakcję, Vertigo.

Koncerty i występy[edytuj | edytuj kod]

Oprócz kolejek Tivoli oferuje jeszcze szereg przedstawień i koncertów, będąc istotnym elementem kopenhaskiej kultury.

Aula koncertowa[edytuj | edytuj kod]

W ogrodach występują światowej sławy artyści muzyki poważnej. Aula koncertowa wybudowana w 1956 roku przez Hansa Hansena mieści na widowni 1660 osób. W 2005 roku została odnowiona i rozbudowana o foyer i dwupiętrowy bar z lożą oraz najdłuższe w Europie akwarium ze słoną wodą, mieszczące się w piwnicach.

Pantomima[edytuj | edytuj kod]

Oprócz tego odbywają się przedstawienia pantomimy. Mechaniczna kurtyna teatru jest obsługiwana przez pięć osób, a codziennym spektaklom akompaniuje orkiestra. W teatrze odbywają się również pokazy baletu oraz tańca nowoczesnego.

Gwardia Tivoli[edytuj | edytuj kod]

Gwardia Tivoli (Tivoli Guard) jest zespołem muzycznym, złożonym z chłopców w wieku od 8 do 16 lat. Ubrani są w mundury, będące reminiscencją tych noszonych przez Den Kongelige Livgarde (Royal Life Guards) – oddziały piechoty duńskiej armii, których zadaniem jest z jednej z strony walka na linii frontu, z drugiej – pełnienie funkcji reprezentacyjnej gwardii królewskiej. Noszą oni także charakterystyczne, futrzane, wysokie czapki. Zespół założony został w 1844 roku. Zajmuje się dawaniem koncertów, uczestnictwem w paradach, trzymaniem straży przy budynkach i pomnikach na specjalne okazje, oraz reprezentowaniem ogrodów w czasie trwania rozmaitych wydarzeń.

Koncerty[edytuj | edytuj kod]

W ciepłe miesiące w ogrodach Tivoli odbywają się koncerty z serii Fredagsrock (Friday Rock), na których w przeszłości występowali tacy wykonawcy jak Smashing Pumpkins, Sting, The Beach Boys, Pet Shop Boys oraz duńscy wykonawcy: TV-2, Nephew, Hanne Boel, Raveonettes i Thomas Helmig.

W czasie festiwalu jazzowego Copenhagen Jazz Festival ogrody Tivoli są jednym z wielu miejsc w Kopenhadze, gdzie odbywają się koncerty.