Ogromnie Wielki Teleskop Europejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (E-ELT)
Wizualizacja E-ELT
Wizualizacja E-ELT
Organizacja Europejskie Obserwatorium Południowe
Lokalizacja Cerro Armazones, Chile[1]
Wysokość n.p.m. 3060[1]
Zakres widma optyczne, bliska podczerwień[1]
Rozpoczęcie budowy 2014
Ukończenie budowy 2022-2024
Typ zwierciadlany[1]
Średnica zwierciadła 39,3 m
Montaż azymutalny[1]
Kopuła półsferyczna[1]
Położenie na mapie Chile
Mapa lokalizacyjna Chile
Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (E-ELT)
Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (E-ELT)
Ziemia 24°35′20″S 70°11′32″W/-24,588889 -70,192222Na mapach: 24°35′20″S 70°11′32″W/-24,588889 -70,192222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (European Extremely Large optical/near-infrared Telescope – E-ELT) – projekt największego na świecie teleskopu optycznego opracowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).

Zwierciadło główne teleskopu E-ELT o średnicy 39,3 m ma być wykonane z 798 sześciokątnych elementów, każdy o maksymalnej średnicy 1,45 m i grubości 5 cm[2]. Towarzyszyć mu będą cztery lustra wtórne: część z nich będzie zmieniać kształt tysiące razy na sekundę, by skompensować drgania obrazu wywołane przejściem światła przez ziemską atmosferę. Dzięki temu E-ELT podejmie badania, jakich dotąd nikt na świecie nie był w stanie wykonać.Łącznie lustro zapewni badaczom aż 978 m² powierzchni zbierającej – 15 razy więcej niż obecnie największe teleskopy, 100 mln więcej niż nieuzbrojone oko[3]. Dzięki temu pozwoli na obserwowanie Wszechświata bardziej szczegółowo niż Kosmiczny Teleskop Hubble’a, np. umożliwi badanie składu atmosfer planet pozasłonecznych. Początkowe plany zakładały budowę zwierciadła o średnicy 42 m, jednak w 2011 w celu redukcji kosztów i przyspieszenia oddania teleskopu do użytku zdecydowano się na zmniejszenie jego rozmiaru[4].

Na lokalizację teleskopu wybrano górę Cerro Armazones o wysokości 3060 metrów n.p.m., znajdującą się w centralnej części pustyni Atakama, około 130 km na południe od miasta Antofagasta i 20 km od obserwatorium Cerro Paranal, miejsca położenia teleskopu VLT.

Inauguracja przewidziana jest na rok 2022, a koszt przedsięwzięcia szacuje się na około 1 miliard euro[4]. Pierwsze światło teleskopu planowane jest na rok 2024[5].

W marcu 2014 rozpoczęto budowę drogi na szczyt Cerro Armazones[6]. Ceremonia otwarcia odbyła się w Obserwatorium Paranal. Uczestniczyły w niej władze ESO, przedstawiciele państw członkowskich oraz przedstawiciele rządu chilijskiego. Całe wydarzenie było pokazywane na żywo za pośrednictwem strony internetowej ESO. W trakcie uroczystości, 19 czerwca 2014[7], oficjalnie rozpoczęła się budowa – wysadzono część wierzchołka góry, na której znajdzie się teleskop[5]. Łącznie trzeba usunąć 220 000 m³ skał, aby zrobić miejsce dla platformy teleskopu o wymiarach 150 na 300 metrów[5].

Wizualizacja[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Porównanie wielkości i budowy zwierciadeł największych obecnych i planowanych teleskopów. Ogromnie Wielki Teleskop Europejski po prawej stronie.


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 The European Extremely Large Telescope (ang.). Europejskie Obserwatorium Południowe. [dostęp 2014-06-20].
  2. The E-ELT in numbers (ang.). [dostęp 2010-04-30].
  3. Weronika Śliwa. Po prostu brak słów.. „Wiedza i życie”, s. 78, 2014. Warszawa: Prószyński Media. ISSN 0137-8929. 
  4. 4,0 4,1 Europe Downscales Monster Telescope to Save Money (ang.). ScienceInsider, 2011-06-14. [dostęp 2011-08-30].
  5. 5,0 5,1 5,2 Przełomowa chwila dla E-ELT (pol.). W: eso1419pl — Komunikat organizacji [on-line]. Europejskie Obserwatorium Południowe, 2014-06-19. [dostęp 2014-06-20].
  6. Rozpoczęto budowę drogi na Armazones (ang.). W: ann14019-pl — Ogłoszenie [on-line]. Europejskie Obserwatorium Południowe, 2014-03-14. [dostęp 2014-06-20].
  7. Agnieszka Ryś: Kosmos. Eksplozja na Cerro Armazones. T. 102. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2014, s. 3. ISBN 978-83-252-2318-2.