Ojciec chrzestny (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filmu Ojciec chrzestny. Zobacz też: inne znaczenia tego wyrażenia.
Ojciec chrzestny
The Godfather
Ojciec chrzestny
Gatunek dramat, gangsterski
Data premiery Ziemia 15 marca 1972,
Polska Rzeczpospolita Ludowa 31 grudnia 1972
Kraj produkcji  Stany Zjednoczone
Język angielski, włoski
Czas trwania 170 minut
Reżyseria Francis Ford Coppola
Scenariusz Francis Ford Coppola, Mario Puzo
Główne role Marlon Brando
Al Pacino
James Caan
Robert Duvall
Diane Keaton
Muzyka Nino Rota
Carmine Coppola
Zdjęcia Gordon Willis
Scenografia Dean Tavoularis
Produkcja Albert S. Ruddy
Wytwórnia Paramount Pictures
Alfran Productions
Dystrybucja Paramount Pictures
Budżet 6 000 000 USD
Kontynuacja Ojciec chrzestny II
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Ojciec chrzestny w Wikicytatach

Ojciec chrzestny (ang. The Godfather) – dramat gangsterski nakręcony w 1972 roku. Fabuła filmu oparta jest na książce amerykańskiego pisarza włoskiego pochodzenia Maria Puzo o tym samym tytule. Reżyserem filmu był Francis Ford Coppola, a scenariusz napisali wspólnie Puzo i Coppola. Aktorzy występujący w filmie to m.in. Marlon Brando, Al Pacino, Robert Duvall, Diane Keaton oraz James Caan. Film opowiada o historii rodziny mafijnej Corleone w latach 1945-1955. Dalsze losy rodziny Corleone zostały ukazane w Ojcu chrzestnym II oraz Ojcu chrzestnym III.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Film rozpoczyna wesele córki Vita Corleone, Connie i Carla Rizzi na Long Island w Nowym Jorku, jest koniec lata 1945 roku. Ponieważ wedle zwyczaju żaden Sycylijczyk nie może odmówić prośby w dniu ślubu swojej córki, Corleone, znany wśród przyjaciół i współpracowników jako "Ojciec chrzestny", oraz Tom Hagen (consigliere rodziny) są zasypywani różnymi prośbami od znajomych rodziny. W międzyczasie najmłodszy syn Dona, Michael Corleone, który powrócił z wojny na pacyfiku pojawia się jako bohater wojenny. Opowiada swojej partnerce, Kay Adams o interesach rodziny, zapewniając ją jednocześnie że on nie jest taki jak oni i chce podążać własną drogą.

Wśród gości weselnych jest słynny piosenkarz Johnny Fontane, syn chrzestny Vita Corleone, który przyjechał z Hollywood aby poprosić Dona o pomoc w zdobyciu roli w filmie, który pomoże mu w dalszej karierze. Jack Woltz, szef studia nagraniowego, nie chce dać Fontane'owi tej roli, Don Corleone tłumaczy Johnny'emu, że "złoży mu propozycję nie do odrzucenia (I'm gonna make him an offer he can't refuse)". Hagen zostaje wysłany do Kalifornii aby zajął się tą sprawą. Rozdrażniony Woltz odmawia jednak, twierdząc iż Fontane zrujnował młodą aktorkę którą on kiedyś chciał wypromować. Następnego ranka Woltz budzi się w łóżku z odcięta głową konia ze swojej stajni.

Gdy Hagen wraca, rodzina spotyka się z dilerem heroiny Virgilem "Turkiem" Sollozzo, który ma wpływy w rodzinie Tattaglia. Prosi Don Corleone o protekcje polityków oraz współfinansowanie startu masowego importu i dystrybucji heroiny, ale pomimo możliwości zarobienia dużych ilości pieniędzy, Corleone odrzuca ta propozycję. Najstarszy syn Dona, porywczy Sonny, łamie zasady i wyraża swoje zainteresowanie propozycją, za co później karci go ojciec.

Po odmowie Dona Corleone, Hagen zostaje uprowadzony przez Sollozza i jego wspólników, podczas gdy Don zostaje ciężko ranny w wyniku zamachu na jego życie, ale udaje mu się przeżyć. Sollozzo przekonuje Hagena, aby zaoferował Sonny'emu możliwość dobicia targu, ale Sonny odrzuca możliwość rozpatrzenia tego na nowo, obiecując wojnę rodzinie Tattaglia i Sollozzowi. Rodzina Corleone przygotowuje się na piekło jakie może się rozpętać po dołączeniu się do wojny "Pięciu Rodzin", które zjednoczą się przeciwko rodzinie.

Michael, który przez resztę rodzin uważany jest za cywila, odwiedza swojego ojca w szpitalu, gdzie okazuje się, że nikt go nie ochrania. Uświadamia sobie, że jego ojciec został wystawiony i ktoś go zabije. Przenosi ojca do innego pokoju, dzwoni do Sonny'ego, przedstawia mu sytuację i idzie na zewnątrz obserwować wejście. Gdy mordercy przyjechali pod szpital i zobaczyli, że ktoś stoi pod drzwiami, przestraszyli się i odjechali. Po chwili przyjechały oddziały policji wraz z skorumpowanym kapitanem McCluskey, który łamie szczękę Michaelowi jednym uderzeniem. Chwilę później pojawia się Hagen i "prywatni detektywi" z licencjami na posiadanie broni, aby ochraniać Don Corleone.

Po próbie zabicia jego ojca w szpitalu, Michael chce zabić Sollozza i kapitana McCluskeya, który jest ochroniarzem Sollozza. Sonny i pozostali członkowie rodziny są zaskoczeni decyzją Michaela, ale Sonny tłumaczy mu, że podchodzi do tego zbyt emocjonalnie. Jednakże Michael przekonuje go, że zabicie Sollozza i McCluskeya jest w interesie rodziny ("To nie jest osobiste, Sonny. To czysty biznes. (It's not personal, Sonny. It's strictly business.)").

Spotkanie Michaela z Sollozzem i kapitanem zostaje zorganizowane w małej restauracji. Podczas kolacji mają omówić zawarcie pokoju. Michael przeprasza ich, mówiąc, iż musi skorzystać z ubikacji, w której ukryty jest rewolwer, po czym morduje Sollozza i kapitana McCluskeya strzałami z bliska w głowę. Aby uniknąć aresztowania Michael musi uciekać na Sycylię, gdzie jest chroniony przez lokalnego Dona mafii. Podczas pobytu na wyspie zakochuje się i żeni z młodą dziewczyną, Apollonią, która zostaje pomyłkowo zamordowana podczas zamachu na Michaela.

W międzyczasie, w Nowym Jorku, Don Corleone wraca ze szpitala do domu i zostaje powiadomiony, że to Michael zabił Sollozza i McCluskeya. Kilka miesięcy później, w 1948, Sonny kilkukrotnie bije Carla za to, że tamten znęca się nad Connie. Następnym razem, gdy Carlo ją bije, Sonny samotnie jedzie do ich domu aby zabić Carla. Po drodze wpada w zasadzkę i zostaje zastrzelony.

Zamiast szukania zemsty za śmierć Sonny'ego, Don Corleone spotyka się z głowami Pięciu rodzin aby zakończyć wojnę. Jest to jedyny sposób aby Michael mógł bezpiecznie wrócić do domu. Na przekór swojej poprzedniej decyzji rodzina Corleone zapewni protekcje polityczną dla Philipa Tattaglia na handel heroiną. Na spotkaniu Vito odkrywa, że to Don Barzini, a nie Tattaglia jest odpowiedzialny za tę wojnę.

Z gwarancją bezpieczeństwa Michael wraca z Sycylii. Po roku spotyka się ze swoją dawną dziewczyną, Kay, i mówi jej, że chce się z nią ożenić. Don Corleone jest już prawie na emeryturze, Sonny nie żyje, Fredo nie jest w stanie rządzić rodzinnym interesem. Michael przejmuje dowodzenie, i zapewnia, że rodzinny interes będzie wkrótce legalny.

Clemenza i Tessio, dwaj rodzinni caporegime (kapitanowie) skarżą się, że są "popychani" przez rodzinę Barzini i proszą o pozwolenie na odwet, ale Michael odmawia. Wraz ze swoim ojcem jako "consiglieri", postanawia przenieść rodzinny interes do Nevady, i po tym Clemenza i Tessio będą mogli założyć własne rodziny. Michael obiecuje, że mąż Connie, Carlo, będzie jego prawą ręką w Nevadzie, podczas gdy Hagen będzie rodzinnym adwokatem w Las Vegas.

W Las Vegas Michael zostaje przywitany przez Freda w hotelu-kasynie finansowanym przez rodzinę Corleone, prowadzonym przez Moe Greenea. Michael tłumaczy Johnny'emu Fontane, że rodzina potrzebuje jego pomocy w przekonaniu znajomych Johnny'ego aby podpisali długoterminowe kontrakty na występy w kasynie. Podczas spotkania z Moe Greenem, Michael oferuje chęć wykupienia kasyna, na co Moe się nie zgadza. Greene uważa, że rodzina Corleone jest za słaba, oraz wie, że może dostać o wiele lepszą ofertę od rodziny Barzini.

Michael wraca do domu. Podczas prywatnego spotkania, Vito wyjaśnia, że wrogowie rodziny przeprowadzą próbę zabicia Michaela używając zaufanego wspólnika do zorganizowania spotkania, jako pretekst do rozpoczęcia nowej współpracy. Niedługo później, Don Vito umiera na atak serca podczas zabawy z wnukiem.

Podczas pogrzebu, Tessio proponuje Michaelowi spotkanie z Barzinim, przez co ujawnia się jako zdrajca, co przewidział Vito. Michael organizuje morderstwa Moe Greenea, Philipa Tattaglia, Emilio Barziniego, Salvatore Tessia, Anthony'ego Stracci oraz Ottilia Cuneo, w czasie chrztu drugiego syna Connie i Carla, którego Michael zostaje ojcem chrzestnym. Po chrzcie, Michael rozmawia z Carlem o śmierci Sonny'ego i przekonuje go, aby się przyznał do udziału w tej zasadzce. Michel mówi: "Dziś załatwiam wszystkie interesy rodzinne (Today, I settle all Family business).". Michael informuje Carla, że jego karą będzie odsunięcie go od rodzinnych interesów i wręcza mu bilet lotniczy do Nevady. Carlo wsiada do auta, które ma zawieźć go na lotnisko, gdzie zostaje uduszony przez Clemenze.

Później Connie wini Michaela za zabicie Carla. Kay pyta o to, ale Michael odmawia odpowiedzi. Po tym jak nalegała, Michael kłamie, że nie miał z tym nic wspólnego. Film kończy się, gdy Kay widzi jak do gabinetu wchodzą Clemenza oraz nowy "caporegime" Rocco Lampone i okazują swój szacunek do Michaela całując go w rękę i nazywając go "Don Corleone". Drzwi zostają zamknięte przez jego ochroniarza Ala Neri, po tym jak Kay zobaczyła, że Michael został nowym ojcem chrzestnym.

Różnice w stosunku do książki[edytuj | edytuj kod]

Jedną z ważniejszych części książki Puza, która nie została pokazana w filmie, była historia życia Don Corleone, jego przybycie do Stanów Zjednoczonych, małżeństwo, ojcostwo, zabójstwo Don Fanucci'ego, i cała droga na szczyt mafii. Wszystko to zostało przedstawione w filmie "Ojciec chrzestny II".

Również wiele pobocznych wątków z książki zostało pominiętych w filmie, należą do nich:

  • problemy Johnny'ego Fontane z głosem;
  • historia przyjaciela Johny'ego, Nino Valentiego, artysty z wisielczym poczuciem humoru, który w Hollywoodzie popada w nałogi i umiera.
  • życie Kay Adams;
  • życie Lucy Mancini, byłej kochanki Santina, po jego śmierci i Julesa Segala, jej nowego partnera.
  • szczegóły ataku na ludzi którzy pobili córkę Bonasery;
  • wiele informacji o Fredo Corleone.
  • zbrodnie Luki Brasiego
  • kariera Ala Neri'ego w policji i jego przejście na stronę mafii.

W filmie jest wiele postaci, które mają znacznie mniejsze znaczenie niż w książce, są to: Johnny Fontane, Lucy Mancini, Rocco Lampone i Al Neri (dwaj ostatni nie wypowiadają żadnego słowa w filmie). Również w książce Michael i Kay mają dwóch synów, a w filmie syna i córkę.

Także postacie dwóch ochroniarzy Michaela na Sycylii, Cala i Fabrizia, zostały zmienione. Film nie pokazuje ich śmierci. W książce Calo ginie razem z Apollonią podczas wybuchu auta, a Fabrizio ginie jako jeszcze jedna ofiara w słynnej "scenie chrztu", zastrzelony w swojej restauracji w Ameryce (scena jego morderstwa jest pokazana w filmie Ojciec chrzestny Saga).

W filmie podczas sceny chrztu szefowie pozostałych czterech rodzin zostają zamordowani, natomiast w książce zamordowani zostają tylko Barzini i Tattaglia.

Gdy Santino wjeżdża do Connie i zostaje zabity w filmie jest słoneczny dzień, a w książce akcja dzieje się już po zmroku.

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Coppola i Paramount Pictures[edytuj | edytuj kod]

Francis Ford Coppola nie był początkowo brany pod uwagę jako reżyser filmu. Co najmniej dwóch innych reżyserów było branych pod uwagę przed nim. Włoski reżyser Sergio Leone dostał propozycję wyreżyserowania, ale zrezygnował po przeczytaniu scenariusza, stwierdzając, że jest to nieciekawa opowieść (później wyreżyserował swój własny film gangsterski Dawno temu w Ameryce). Do tej pory Coppola wyreżyserował osiem filmów, z czego najbardziej znanym była filmowa adaptacja musicalu Tęcza Finiana. Otrzymał też Oskara za scenariusz do filmu Patton. Coppola za radą George'a Lucasa przyjął propozycję wyreżyserowania Ojca chrzestnego.

W czasie kręcenia filmu narastał spór pomiędzy wytwórnią Paramount Pictures a Coppolą. Wytwórnia uważała, że Coppola nie wywiązuje się z planów, często z jego powodów powstaje wiele błędów oraz stwarza niepotrzebne wydatki. Coppola w komentarzu na płycie DVD powiedział, że przez cały czas jak cień za nim chodził reżyser z wytwórni, który tylko czekał na jedno jego potknięcie, aby zająć miejsce głównego reżysera, ale mimo wszystko Coppola zdołał obronić swoje decyzje i uniknąć zastąpienia.

Casting[edytuj | edytuj kod]

Wybory, jakich dokonał Coppola, niezbyt podobały się wytwórni, szczególnie Marlon Brando jako Don Vito Corleone. Paramount chciało w tej roli obsadzić Laurence'a Oliviera, lecz ten nie mógł zagrać z powodów zdrowotnych. Jednakże Paramount nadal nie dawało zgody Coppoli na zatrudnienie Brando, przytaczając problemy jakie miał on na poprzednich planach zdjęciowych. Coppola usłyszał od prezydenta wytwórni, że "Marlon Brando nigdy nie wystąpi w tym filmie". Po usilnych błaganiach Coppola dostał pozwolenie na obsadzenie Marlona w filmie, pod warunkiem, że nie zarobi tyle, ile w poprzednich produkcjach, oraz jeśli przyrzeknie, że nie będzie stwarzał problemów, tak jak robił podczas kręcenia innych filmów[1]. Brando za grę w Ojcu chrzestnym otrzymał Oskara.

Studio w roli Michaela Corleone widziało Roberta Redforda lub Rayana O'Neala, ale Coppola chciał kogoś mało znanego, wyglądającego na Włocha, i znalazł to wszystko w Alu Pacino[2]. Pacino nie był wtedy dobrze znany, i wytwórnia nie chciała się zgodzić na jego występ w filmie[1] po części ze względu na jego wzrost. Pacino dostał tę rolę dopiero po tym jak Coppola zagroził, że odejdzie jeśli go nie przyjmą. Na castingu pojawili się także Jack Nicholson, Dustin Hoffman, Warren Beatty, Martin Sheen[1], oraz James Caan. Elvis Presley był również zainteresowany wystąpieniem w filmie, ale nie pojawił się na castingu.

Zanim zatrudniono Roberta Duvalla, Bruce Dern, Paul Newman i Steve McQueen byli brani pod uwagę do zagrania roli Toma Hagena.

Wtedy jeszcze nieznany Robert De Niro starał się o role Michaela, Sonny'ego, Carla lub Pauliego Gatto. Dostał rolę Pauliego, ale Coppola zaaranżował wymianę i oddał go w zamian za Ala Pacino do filmu Uderzaj powoli w bęben.

Sylvester Stallone ubiegał się o role Carlo Rizziego i Pauliego Gatto, Anthony Perkins chciał zagrać Sonny'ego, a Mia Farrow Kay Adams. William Devane był zainteresowany rolą Moe Greenea.

Coppola umieścił swoją młodą córkę, Sofię, jako nowo narodzonego syna Connie i Carla, Michaela Francisa Rizzi, którego widzimy w scenie chrztu pod koniec filmu. Sofia Coppola zagrała także role w następnych częściach Ojca chrzestnego. W drugiej części zagrała dziewczynkę na statku, którym Vito Corleone przypłynął do Nowego Jorku, a w trzeciej części zagrała jedną z głównych ról, córkę Michaela Corleone, Mary. Coppola także "zatrudnił" swoich synów jako dzieci Toma Hagena. Widzimy ich podczas sceny bójki między Sonnym a Carlem, oraz za Alem Pacino i Robertem Duvallem podczas sceny pogrzebu.

Płace aktorów[edytuj | edytuj kod]

Al Pacino, James Caan i Diane Keaton otrzymali po 35 000 dolarów za ich pracę przy Ojcu chrzestnym. Robert Duvall otrzymał 36 000 dolarów, a Marlon Brando otrzymał 50 000 za sześć tygodni pracy, po 1 000 dolarów na tygodniowe wydatki i 5% pieniędzy zarobionych przez film, co w sumie dało ok. 1,5 miliona dolarów. Brando później sprzedał swoje udziały wytwórni Paramount za 300 000 dolarów[3].

Daty premier[edytuj | edytuj kod]

Amerykańska premiera Ojca chrzestnego miała miejsce 15 marca 1972 roku. Poniżej przedstawiono daty premier w innych państwach.

Sequele i adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Ojciec chrzestny II[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ojciec chrzestny II.

Sequel nakręcony w 1974 roku. Przedstawia dwie różne historie, nawzajem przeplatające się. Pierwsza z nich opowiada o Michaelu Corleone pod koniec lat 50. XX w., gdy musi sobie radzić z rozpadającym się małżeństwem oraz rosnącym imperium hazardu; druga – o jego ojcu Vito, o jego młodości na Sycylii, z której musiał uciekać po zabójstwie jego ojca (lokalny boss mafii wydał na niego wyrok śmierci, ponieważ obawiał się zemsty z jego strony), o założeniu rodziny Corleone w Nowym Jorku i narodzinach dzieci. Głównym wątkiem jest pokazanie różnic pomiędzy Michaelem chcącym zalegalizować rodzinny interes a Vitem budującym swoją rodzinę mafijną. Vito jest grany przez różnych aktorów, w zależności od wieku. Młodego Vita zagrał Robert De Niro, za co otrzymał Oskara. De Niro i Brando są jedynymi aktorami którzy otrzymali Oskara za tę samą rolę.

Ojciec chrzestny III[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ojciec chrzestny III.

W 1990 roku Coppola nakręcił trzecią część Trylogii, która stała się komercyjnym sukcesem, ale opinie krytyków i fanów były podzielone. Mimo wszystko film otrzymał siedem oskarowych nominacji, m.in. za najlepszy film. Akcja filmu dzieje się w 1979 roku i skupia na podstarzałym Michaelu Corleone. Część filmu była oparta na prawdziwych wydarzeniach, takich jak krótki pontyfikat Jana Pawła I.

Ojciec chrzestny Saga[edytuj | edytuj kod]

W 1975 roku, Coppola połączył ze sobą dwie pierwsze części trylogii specjalnie dla telewizji, ustawiając sceny w porządku chronologicznym, dodając kilka wcześniej wyciętych scen, jednocześnie zmniejszając brutalność. Ta wersja dostała nazwę Ojciec chrzestny Saga. W 1992, Coppola stworzył kolejną wersję, noszącą tytuł: The Godfather Trilogy 1901-1980. Rozszerza ona Sagę o fabułę części trzeciej oraz kolejne wcześniej nie pokazywane sceny. Film w tej wersji ma długość 583 minut (9 godzin i 43 minut).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Komentarze dołączone do płyty DVD wydanej w 2001 roku.
  2. Komentarze Francisa Forda Coppoli na płycie DVD wydanej w 2001 roku.
  3. Płace aktorów

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]