Ojcze nasz
Ojcze nasz, Modlitwa Pańska, Modlitwa wzorcowa (łac. Oratio Dominica, Pater Noster) – najstarsza, a zarazem najważniejsza modlitwa chrześcijan, którą według Nowego Testamentu Jezus przekazał swoim uczniom. Jest to formuła chwaląca wspaniałość Boga, jednocześnie mająca formę błagalną. Według Ojców Kościoła stanowi ona wzór modlitwy chrześcijańskiej. Ojcze nasz jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym.
Do naszych czasów na piśmie zachowały się trzy teksty mówiące o Modlitwie. Pierwszy to Ewangelia Mateusza 6,9-13, gdzie modlitwa przekazana jest w czasie kazania na górze, drugim tekstem jest Ewangelia Łukasza 11,1-4, gdzie Jezus uczy modlitwy według prośby ucznia Panie, naucz nas modlić się, jak Jan nauczył swoich uczniów. Natomiast trzecim tekstem jest Didache, któremu najbliżej jest do Mateusza, gdyż różni się tylko doksologią.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Najstarszy zapis modlitwy "Ojcze nasz" w języku polskim zachował się w "Statutach Wacława Księcia Legnickiego" z roku 1412. Najstarsza polska wersja drukowana tej modlitwy ukazała się natomiast w 1475 roku w Statuta synodalia episcoporum Wratislaviensis wydrukowanych we Wrocławiu[1]. Została wydrukowana wraz z modlitwami "Zdrowaś Mario" i "Wierzę w Boga w tzw. "Statutach Elyana" (lac. Statuta synodalia episcoporum Vratislaviensium") wydrukowanych w pierwszej oficynie wrocławskiej Kaspra Elyana[2].
Tekst [edytuj]
Modlitwa Pańska składa się z ośmiu (dziewięciu) części: wezwania do Boga (1), siedmiu kolejnych próśb (2 a-g), które dzielą się na dwie części próśb o sprawy wieczne (a-c) i prośby doczesne (d-g) oraz doksologii (3).
- Ojcze nasz, któryś jest w niebie
- (a) święć się imię Twoje; (b) przyjdź królestwo Twoje; (c) bądź wola Twoja jako w niebie tak i na ziemi; (d) chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj; (e) i odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom; (f) i nie wódź nas na pokuszenie; (g) ale nas zbaw od złego.
- Albowiem Twoje jest Królestwo, i moc, i chwała na wieki wieków. Amen.
Według Ewangelii [edytuj]
W Ewangelii przedstawione są dwie wersje tej modlitwy (tłumaczenie za Biblią Ekumeniczną):
- Ewangelia Łukasza 11,2-4:
| „ |
A gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i ją ukończył, któryś z uczniów powiedział: Panie, naucz nas modlić się tak, jak i Jan nauczył swoich uczniów. Odpowiedział im: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze, niech się święci Twoje imię, niech przyjdzie Twoje Królestwo. Dawaj nam codziennie nasz chleb powszedni. Przebacz nam nasze grzechy, bo i my przebaczamy każdemu, kto wobec nas zawinił i nie dopuść, abyśmy ulegli pokusie. |
” |
- Ewangelia Mateusza 6,8b-15:
| „ |
Wy zatem tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech się święci Twoje imię. Niech przyjdzie Twoje Królestwo, niech się spełni Twoja wola jak w niebie, tak i na ziemi. Naszego chleba powszedniego daj nam dzisiaj i przebacz nam nasze winy, tak jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili, i nie dopuść, abyśmy ulegli pokusie, ale nas zachowaj od złego!
|
” |
Przyjmuje się, że wersje modlitwy pochodzą z różnych tradycji liturgicznych – w Palestynie używana była wersja dłuższa, Kościoły poganochrześcijańskie używały wersji krótszej. Długo przyjmowano, że wersja z Ewangelii Mateusza jest pierwotniejsza, a to ze względu na uznanie pierwszeństwa tej Ewangelii. Poglądowi temu sprzyjało powszechne użycie dłuższej wersji w Kościele, w tym dziełach tak dawnych jak Didache. Obecnie bibliści skłaniają się raczej ku uznaniu wersji krótszej za bliższą oryginałowi modlitwy Jezusa[3].
Wersja grecka, łacińska i polska [edytuj]
| Tekst grecki | Tekst łaciński | Tekst polski |
|
Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς· |
Pater noster qui es in coelis, |
Ojcze nasz, któryś jest w niebie |
Modlitwa Pańska w językoznawstwie [edytuj]
Modlitwa Pańska jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym. Od czasu publikacji książek Mitrydatesa, tłumaczenia tej modlitwy często są używane do celu szybkiego porównywania języków, głównie dlatego, że przygniatająca większość wcześniejszych filologów to chrześcijanie, a do tego często księża. Wskutek działalności misjonarzy, Biblia była historycznie jednym z pierwszych tekstów przetłumaczonych z jednego języka na drugi, więc dla wczesnych naukowców najbardziej dostępnym tekstem w jakimkolwiek języku była najczęściej Biblia przetłumaczona w całości lub części. Przykładowo, jedynym zachowanym tekstem w języku gockim (bardzo ważnym dla historii języków indoeuropejskich) jest Codex Argenteus, który zawiera tekst niedokończonego tłumaczenia Biblii dokonanego przez Wulfilę.
Ostatnio tej tradycji używania tłumaczeń z Biblii w studiach porównawczych sprzeciwiają się niektórzy z powodu braku neutralności wyznaniowej i praktyczności: formy używane w Modlitwie Pańskiej (tryb rozkazujący i inne) nie przedstawiają zwykłej mowy. Niektórzy filolodzy i wielbiciele języków proponują inne teksty na miejsce Biblii, takie jak tekst Babel bądź opowieść o Wietrze Północnym i Słońcu. W językoznawstwie radzieckim często były używane prace Lenina, ponieważ były przełożone na wiele języków.
Posłuchaj [edytuj]
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ "Oycze nasz : modlitwa pańska z rozmaitych rękopismow i druków starożytnych w języku polskim i innych dialektach słowiańskich", Jerzy Samuel Bandtkie, Wrocław, 1826.
- ↑ Jerzy Oleksiński, "I nie ustali w walce", Nasza Księgarnia, Warszawa 1980, ISBN 831007610, s. 52.
- ↑ Manfred Uglorz: Teologia zwiastowania i czynów Jezusa. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1999, s. 166–167. ISBN 83-909272-3-3.
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
||||||||||
