Ojcze nasz

Ojcze nasz wśród innych modlitw wydrukowanych po polsku w 1475 roku. Ilustracja z Encyklopedii staropolskie Zygmunta Glogera

Tekst modlitwy Ojcze nasz po polsku w kościele Pater noster w Jerozolimie

Ojcze nasz, Modlitwa Pańska, Modlitwa wzorcowa, (łac. Oratio Dominica, Pater Noster) – najstarsza modlitwa chrześcijan, którą według Nowego Testamentu przekazał swoim uczniom sam Jezus w czasie kazania na górze. Jest to formuła chwaląca wspaniałość Boga, jednocześnie mająca formę błagalną. Według Ojców Kościoła stanowi ona wzór modlitwy chrześcijańskiej. Ojcze nasz jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym.

Tekst

Modlitwa Pańska składa się z ośmiu (dziewięciu) części: wezwania do Boga (1), siedmiu kolejnych próśb (2 a-g), które dzielą się na dwie części próśb o sprawy wieczne (a-c) i prośby doczesne (d-g) oraz doksologii (3).

1. Ojcze nasz, któryś jest w niebie
2. (a) święć się imię Twoje; (b) przyjdź królestwo Twoje; (c) bądź wola Twoja jako w niebie tak i na ziemi; (d) chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj; (e) i odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom; (f) i nie wódź nas na pokuszenie; (g) ale nas zbaw od złego.
3. Albowiem Twoje jest Królestwo, i moc, i chwała na wieki wieków. Amen.

Według Ewangelii

W Ewangelii przedstawione są dwie wersje tej modlitwy (tłumaczenie za Biblią Ekumeniczną):

• Ewangelia Łukasza 11,2-4:

„

A gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i ją ukończył, któryś z uczniów powiedział: Panie, naucz nas modlić się tak, jak i Jan nauczył swoich uczniów. Odpowiedział im: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze, niech się święci Twoje imię, niech przyjdzie Twoje Królestwo. Dawaj nam codziennie nasz chleb powszedni. Przebacz nam nasze grzechy, bo i my przebaczamy każdemu, kto wobec nas zawinił i nie dopuść, abyśmy ulegli pokusie.

”

• Ewangelia Mateusza 6,8b-15:

„

Wy zatem tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech się święci Twoje imię. Niech przyjdzie Twoje Królestwo, niech się spełni Twoja wola jak w niebie, tak i na ziemi. Naszego chleba powszedniego daj nam dzisiaj i przebacz nam nasze winy, tak jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili, i nie dopuść, abyśmy ulegli pokusie, ale nas zachowaj od złego! Niektóre rękopisy dodają: Ponieważ Twoje jest Królestwo i moc, i chwała na wieki. Amen.

”

Przyjmuje się, że wersje modlitwy pochodzą z różnych tradycji liturgicznych – w Palestynie używana była wersja dłuższa, Kościoły poganochrześcijańskie używały wersji krótszej. Długo przyjmowano, że wersja z Ewangelii Mateusza jest pierwotniejsza, a to ze względu na uznanie pierwszeństwa tej Ewangelii. Poglądowi temu sprzyjało powszechne użycie dłuższej wersji w Kościele, w tym dziełach tak dawnych jak Didache. Obecnie bibliści skłaniają się raczej ku uznaniu wersji krótszej za bliższą oryginałowi modlitwy Jezusa.

Wersja grecka, łacińska i polska

Tekst grecki	Tekst łaciński	Tekst polski
Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς· ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς· τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον· καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν· καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. [Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. ἀμήν.] Amen.	Pater noster qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum; adveniat regnum tuum; fiat voluntas tua sicut in caelo et in terra; Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; Et ne nos inducas in tentationem; sed libera nos a malo. [Quoniam tibi est regnum et potestas et gloria in saecula saeculorum.] Amen.	Ojcze nasz, któryś jest w niebie święć się imię Twoje; przyjdź królestwo Twoje; bądź wola Twoja jako w niebie tak i na ziemi; chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj; i odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy; naszym winowajcom; i nie wódź nas na pokuszenie; ale nas zbaw ode Złego. [Albowiem Twoje jest Królestwo i moc, i chwała na wieki wieków.] Amen.

Modlitwa Pańska w językoznawstwie

Porównanie tekstu modlitwy w językach polskim, herulskim, łotewskim, pruskim, żmudzkim, litewskim i łużyckim.

Modlitwa Pańska jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym. Od czasu publikacji książek Mithridatesa, tłumaczenia tej modlitwy często są używane do celu szybkiego porównywania języków, głównie dlatego że przygniatająca większość wcześniejszych filologów to chrześcijanie, a do tego często księża. Wskutek działalności misjonarzy, Biblia była historycznie jednym z pierwszych tekstów przetłumaczonych z jednego języka na drugi, więc dla wczesnych naukowców najbardziej dostępnym tekstem w jakimkolwiek języku była najczęściej Biblia przetłumaczona w całości lub części. Przykładowo, jedynym zachowanym tekstem w języku gockim, języku bardzo ważnym dla historii języków indoeuropejskich, jest Codex Argenteus, który zawiera tekst niedokończonego tłumaczenia Biblii dokonanego przez Wulfilę.

Ostatnio tej tradycji używania tłumaczeń z Biblii w studiach porównawczych sprzeciwiają się niektórzy z powodu braku neutralności wyznaniowej i praktyczności: formy używane w Modlitwie Pańskiej (tryb rozkazujący i inne) nie przedstawiają zwykłej mowy. Niektórzy filolodzy i wielbiciele języków proponują inne teksty na miejsce Biblii, takie jak tekst Babel bądź opowieść o Wietrze Północnym i Słońcu. W językoznawstwie radzieckim często były używane prace Lenina, ponieważ były przełożone na wiele języków.

Posłuchaj

Chorał gregoriański – Pater noster

w wykonaniu Scholi Gregoriańskiej z Ołtarzewa

Zobacz też

• Paternoster (sznur modlitewny)
• Doksologia
• Pacierz

Linki zewnętrzne

• Ojcze nasz w 1635 językach i dialektach
• Na temat modlitwy Ojcze Nasz