Okopy Świętej Trójcy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dawnej twierdzy. Zobacz też: Okopy.
Okopy Świętej Trójcy
Okopy Świętej Trójcy, Brama Lwowska (2005)
Okopy Świętej Trójcy, Brama Lwowska (2005)
Państwo  Ukraina
Miejscowość Okopy
Typ budynku twierdza
Styl architektoniczny barok
Architekt Tylman z Gameren
Rozpoczęcie budowy 25 marca 1692
Zniszczono 1915
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Okopy Świętej Trójcy
Okopy Świętej Trójcy
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Okopy Świętej Trójcy
Okopy Świętej Trójcy
Ziemia 48°32′20″N 26°24′54″E/48,538889 26,415000Na mapach: 48°32′20″N 26°24′54″E/48,538889 26,415000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Brama, kościół, plan
Brama Kamieniecka, XIX w.
Brama Kamieniecka, XIX w.

Okopy Świętej Trójcy (dawniej Okop Góry Świętej Trójcy) – twierdza bastionowa nad Dniestrem, u ujścia Zbrucza, założona w 1692 roku przez hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego, wzniesiona według projektu Tylmana z Gameren[1]; twierdza utraciła znaczenie militarne po zawarciu pokoju w Karłowicach (1699)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1664 roku generał Marcin Kątski wzniósł w swych dobrach szaniec według projektu francuskiego architekta Guillaume’a Le Vasseur de Beauplana. 25 września 1692 roku rozpoczęto budowę twierdzy[2]. Jej zadaniem, razem ze znajdującą się 43 kilometry na zachód twierdzą Szaniec Panny Marii[3], było trzymanie w szachu sił tureckich stacjonujących w odległym o 20 kilometrów Chocimiu i zdobytym przez nich w 1672 roku Kamieńcu Podolskim[2]. Pomysłodawcą i fundatorem był hetman wielki koronny Stanisław Jan Jabłonowski[2], który zwrócił uwagę Janowi III Sobieskiemu na dogodne do jej powstania miejsce, w którym Zbrucz uchodzi do Dniestru. Okopy św. Trójcy zostały zaprojektowane przez Tylmana z Gameren, a budową kierował generał artylerii koronnej Marcin Kątski.

Zachodnia linia fortyfikacji składała się z dwóch półbastionów oraz usytuowanej między nimi Bramy Lwowskiej dodatkowo wzmocnionej rawelinem. Wschodnia linia fortyfikacji to bastion i dwa półbastiony, była tam umiejscowiona Brama Kamieniecka, również zabezpieczona rawelinem.

W 1700 roku król August II nadał osadzie wokół twierdzy przywileje miejskie.

8 marca 1769 roku podczas konfederacji barskiej Kazimierz Pułaski bronił się tam przed atakami Rosjan. Trzygodzinna obrona kosztowała Pułaskiego śmierć 200 ludzi, z resztą swoich żołnierzy opuścił twierdzę i przeprawił się przez Dniestr ratując życie. Część żołnierzy zginęła w gruzach spalonego kościoła, broniąc się do końca, a część dostała się do niewoli[2].

Około 1928 roku w Okopach Świętej Trójcy zbudowano strażnicę Korpusu Ochrony Pogranicza.

Tamtejszy kościół Świętej Trójcy został spalony w 1943 roku[2] przez bojowców Ukraińskiej Powstańczej Armii i pozostawał w ruinie aż do 2012 roku, kiedy ponownie utworzono parafię i rozpoczęto odbudowę; kościół został rekonsekrowany 15 czerwca 2014 roku.

Okopy Św. Trójcy w literaturze[edytuj | edytuj kod]

W Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego nazwa „Okopy Świętej Trójcy” została użyta na określenie ostatniego przyczółka arystokracji.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ryszard Henryk Bochenek: 1000 słów o inżynierii i fortyfikacjach. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1980, s. 182–183. ISBN 83-11-06370-2.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej: historia, legendy, biografie. Warszawa: Wydawnictwo „Iskry”, 2006, s. 111–117. ISBN 83-244-0024-9.
  3. Janusz Wojtasik: Podhajce 1698. Warszawa: Wydawnictwo „Bellona”, 1990, s. 56. ISBN 83-11-07813-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rolle Antoni Józef Zameczki podolskie na kresach multańskich, Warszawa 1880, t. III, str. 35 - opis miejscowości
  • Grzegorz Rąkowski: Podole Przewodnik krajoznaczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Pruszków: Oficyna Wydawnicza ,,Rewasz", 2005, s. 344-347. ISBN 8389188465.