Okręty podwodne serii S

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Okręty podwodne serii S
NH 51828 USS S-39 (SS-144) Off Olongapo, Philippine Islands, 1935.jpg
Rodzaj okrętu SS
Kraj budowy Stany Zjednoczone
Stocznia Electric Boat
Portsmouth Navy Yard
Lake Torpedo Boat Company
Bethlehem Shipbuilding
Fore River Shipyard
Zbudowane 51
Użytkownicy  US Navy    Royal Navy
 Marynarka Wojenna (2RP)
Uzbrojenie 1 działo kalibru 101 mm
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu

14,5 do 15 węzłów
11 węzłów
Napęd 2 silniki wysokoprężne, dwa silniki elektryczne
Załoga 38 oficerów i marynarzy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Okręty podwodne serii Samerykańska seria okrętów podwodnych z dwudziestolecia międzywojennego i II wojny światowej, składająca się z czterech typów okrętów tej klasy. Do roku 1925 ukończono budowę 51 okrętów tej serii, w tym 31 wybudowanych w stoczni Holland-EB według jej projektu EB73A, piętnaście okrętów typu S-3 (USN/PNY) oraz jeden okręt typu S-2 (Lake). Do służby w US Navy weszło 48 okrętów tej serii. W literaturze przedmiotu seria S określana jest czasami typem S z uwagi na jednolite wymagania amerykańskiej marynarki stawiane wszystkim okrętom serii, jednak z powodu znacznych różnic konstrukcyjnych nie stanowią one jednego typu. Jeden z okrętów typu S-1 - SS-130 - został przekazany w 1940 roku Royal Navy, a w konsekwencji polskiej Marynarce Wojennej jako ORP "Jastrząb" (P-551).

Geneza[edytuj | edytuj kod]

I wojna światowa uwidoczniła efektywność okrętów podwodnych w walce. Małe niemieckie U-Booty bardzo zaszkodziły komunikacji morskiej Wielkiej Brytanii, sprowadzając ten kraj na krawędź kapitulacji[1]. Jedynie taktyka konwojów do ochrony statków transportowych oraz wsparcie ograniczonych brytyjskich sił przeciwpodwodnych przez okręty amerykańskie umożliwiło pokonanie niemieckich okrętów podwodnych[1]. Niezależnie od powojennych wysiłków wielu środowisk (głównie brytyjskich, obawiających się zagrożenia jakie stanowiły okręty podwodne dla brytyjskich okrętów liniowych) zmierzających do wprowadzenia całkowitego międzynarodowego zakazu prowadzenia wojny podwodnej, większość marynarek wojennych na świecie kontynuowała rozwój swoich flot podwodnych.

W Stanach Zjednoczonych marynarka wojenna zaprezentowała w tym czasie nowe podejście do budowy jednostek tej klasy. Okręty wcześniejszych typów i serii budowane były przez prywatne stocznie na podstawie przedstawionych przez US Navy wymagań. W przypadku serii S ("S-boats") okręty były efektem konkurencji między przedsiębiorstwami. Stocznia Electric Boat (EB) (sukcesor stoczni założonej przez Johna Hollanda) otrzymała od marynarki kontrakt na konstrukcję i budowę jednego okrętu oznaczonego jako S-1, konstrukcja i budowa drugiej jednostki – S-2, została powierzona założonej przez innego słynnego wynalazcę Simona Lake'a stoczni Lake Torpedo Boat Company, S-3 natomiast został opracowany przez samą marynarkę, a jego budowę powierzono należącej do US Navy stoczni Portsmouth Navy Yard w Kittery w stanie Maine. Zamierzeniem marynarki był wybór najlepszych cech każdej z konstrukcji i opracowanie na tej podstawie jednego typu okrętu, który zostanie skierowany do produkcji seryjnej[1]. Po zakończeniu I wojny światowej w listopadzie 1918 roku, budowa okrętów została znacznie spowolniona, jednakże do 1925 roku wyprodukowano 51 okrętów serii "S" wszystkich wersji – 31 według projektu Holland-EB oraz 15 według własnego projektu marynarki. Prototyp S-2 Lake'a nie był jednak udany, toteż projekt uległ modyfikacji i po wprowadzeniu ulepszeń wyprodukowano cztery kolejne jednostki zmienionego typu S-48. W rezultacie różnych projektów, jednostki serii "S" znacznie różniły się miedzy sobą, stąd też nie stanowią one jednego typu okrętów. W rzeczywistości grupę tę tworzyło 5 odrębnych typów jednostek: S-1, S-2, S-3, S-42 i S-48[1].

Budowę pierwszego okrętu typu S rozpoczęto 17 grudnia 1917 w stoczni Fore River Shipyard. Wodowanie nastąpiło 26 października 1918, wejście do służby 5 czerwca 1920. Ostatni okręt wszedł do służby w 1922. Powstało 5 serii produkcyjnych różniących się między sobą wypornością i wymiarami. Trzy okręty zostały utracone w wyniku wypadków przed wybuchem II wojny światowej, 6 złomowano. Po wybuchu wojny 6 okrętów przekazano Royal Navy, która jedną jednostkę udostępniła Polskiej Marynarce Wojennej (ORP "Jastrząb"). 5 okrętów utracono podczas II wojny światowej. Okręty w czasie wojny uznawane były za już przestarzałe i wykorzystywano jedynie do celów pomocniczych: rozpoznawczych, transportowych czy szkolnych. Jednostki, które przetrwały wojnę, zostały złomowane w 1946.

Numer
kadłuba
Ukończone Typ Lata budowy Wyporność
(ton)
Długość
(metry)
Prędkość
(węzły)
Wyrzutnie torpedowe
(dziób/rufa)
Działa Załoga Głębokość testowa
(metry)
SS 105 25 S-1 1918-1921 800/1062 66 14,5 / 11 4 / 0 533 mm 1 x 101 mm 38 60
SS 123-146
SS 106 1 S-2 1919 800/977 63 15 / 11 4 / 0 533 mm 1 x 101 mm 38 60
SS 107 15 S-3 1918-1920 875/1088 71 15 /11 4 / 0 533 mm 1 x 101 mm 38 60
SS 109-122
SS 108 - Neff Planowana jednostka z system napędowym "Neff" wykorzystującym silniki Diesla
zarówno do napędu na powierzchni jak i w zanurzeniu. Niezbudowana
SS 159-162 4 S-48 1921 903/1230 81 14,5 / 11 4 / 1 533 mm 1 x 101 mm 38 60

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Norman. Polmar: The American submarine s. 33-45

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Norman. Polmar: The American submarine. Annapolis, Md.: Nautical Aviation Pub. Co. of America, 1981. ISBN 0-933852-14-2.
  • Norman Friedman: U.S. submarines through 1945 : an illustrated design histor. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1995. ISBN 1-55750-263-3.