Okrzyn jeleni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Okrzyn jeleni
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd selerowce
Rodzina selerowate
Rodzaj okrzyn
Gatunek okrzyn jeleni
Nazwa systematyczna
Laserpitium archangelica Wulfen
Jacq. Coll. i. 214; Ic. Pl. Rar. i. t. 58.

Okrzyn jeleni (Laserpitium archangelica Wulfen) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych, osiągający nawet ponad 2 m wysokości.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w górach środkowej i południowo-zachodniej Europy. W Polsce występuje tylko w Karpatach i to w dwóch tylko miejscach: na Babiej Górze i w Beskidzie Śląskim na Malinowskiej Skale[2].

W masywie Babiej Góry okrzyn jeleni występuje na północnych stokach góry, głównie w ziołoroślach paprociowych w piętrze regla górnego. Rośnie z reguły w trudno dostępnych miejscach w strefie górnej granicy lasu, w większości pomiędzy 1350 a 1400 m n.p.m.[3] Największe skupiska znajdują się pod Sokolicą, w dolinie Markowego Potoku (gdzie schodzi on aż poniżej Górnego Płaju, tj. do ok. 1050 m n.p.m.)[4]. Rośnie też pod Kępą, poniżej Izdebczysk i na Borsuczych Skałach. Stanowisko w dolinie Cylowego Potoku nie zostało potwierdzone[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Gruba, bruzdowana, sięgająca blisko 2 m wysokości, silnie srebrzysto owłosiona. Puste międzywęźla i wyraźne węzły.
Liście
Dwu- lub trzykrotnie pierzaste, z rozdętymi pochwami. Poszczególne listki jajowate, nierówno ząbkowane.
Kwiaty
Drobne, białawozielone, zebrane w baldach złożony.
Owoce
Rozłupnia rozpadająca się na dwie niełupki, barwy brunatnej.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Po wykiełkowaniu przez kilka lat nad ziemią widoczne są tylko okazałe liście, zebrane w przyziemną rozetę. Dopiero po 5-10 latach (w zależności od stanowiska) okrzyn wypuszcza wysokie pędy, w porze kwitnięcia - zwykle w końcu lipca - zakończone okazałymi baldachami. Każdy z nich może zawierać nawet kilka tysięcy kwiatów, a później brunatnych owocków. Po wydaniu owoców roślina obumiera.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Kategorie zagrożenia gatunku:

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Okrzyn jeleni został uznany za symbol Babiogórskiego Parku Narodowego. Uprawiany jest w Ogrodzie Roślin Babiogórskich w Ośrodku Edukacyjnym Babiogórskiego Parku Narodowego w Zawoi Markowej[6].

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
  2. 2,0 2,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  3. Florian Celiński, Teofil Wojterski: Szata roślinna Babiej Góry, w: "Park narodowy na Babiej Górze. Przyroda i człowiek". Warszawa-Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983. ISBN 83-01-04137-4.
  4. Teofil Wojterski: Babia Góra. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
  5. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  6. Danuta Ptaszycka-Jackowska (red.): Światy Babiej Góry. Zawoja: Babiogórski Park Narodowy i Wydawnictwo "Grafikon", 2001. ISBN 83-88744-02-X.