Olaf Stapledon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Olaf Stapledon
Imiona i nazwisko William Olaf Stapledon
Data i miejsce urodzenia 10 maja 1886
Seacombe
Data i miejsce śmierci 6 września 1950
Caldy
Narodowość angielska
Język angielski
Obywatelstwo brytyjskie
Alma Mater University of Oxford
Gatunki science fiction
Ważne dzieła Ostatni i pierwsi ludzie, Gwiazdotwórca

William Olaf Stapledon (ur. 10 maja 1886 r. w Seacombe - zm. 6 września 1950 r. w Caldy) - brytyjski filozof i pisarz. Autor kilku wpływowych dzieł science fiction.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Olaf Stapledon urodził się w Seacombe w pobliżu Liverpoolu, był jedynym synem Williama Clibberta Stapledona i Emmeline Miller. Pierwsze sześć lat życia spędził z rodzicami w Port Said. Stapledon ukończył szkołę Abbotsholme School, a następnie Balliol College w Oksfordzie, gdzie uzyskał licencjat w dziedzinie historii współczesnej. Przez krótki okres pracował jako nauczyciel w Manchester Grammar School, a w latach 19101913 w biurze transportu morskiego w Liverpoolu i Port Said.

Podczas I wojny światowej od lipca 1915 do stycznia 1919 r. służył w Friends' Ambulance Unit na terenie Francji i Belgii. W dniu 16 lipca 1919 r. poślubił Agnes Zenę Miller (1894-1984). Mieli dwoje dzieci: córkę Mary Sydney Stapledon (ur. 1920) i syna Johna Davida Stapledona (ur. 1923). W 1920 r. zamieszkał w West Kirby.

W 1925 roku otrzymał doktorat z filozofii na Uniwersytecie w Liverpoolu. W 1929 r. opublikował swoja pierwsza książkę pt. A Modern Theory of Ethics. W roku 1930 r. wydał powieść science fiction pt. Ostatni i pierwsi ludzie (Last and First Men), która przyniosła mu sukces i do dziś zalicza się do kanonu gatunku. W 1940 r. przeniósł się z rodziną do Caldy.

W 1948 r. brał udział w Światowym Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju we Wrocławiu, gdzie wygłosił referat "Świat i kultura". Rok później uczestniczył w konferencji Conference for World Peace, która miała miejsce w Nowym Jorku.

Zmarł nagle na zawał serca w swoim domu w Caldy.

Światopogląd[edytuj | edytuj kod]

Olaf Stapledon był socjalistą (część krytyków nazywała go marksistą [1], sam jednak odcinał się od tej ideologii [2]) i pacyfistą, uznając agresję i chciwość charakteryzujące naszą cywilizację za niegodne pełnego człowieczeństwa. W swoich książkach wprowadził koncepcję rozwoju "osobowości we wspólnocie" (ang. personality-in-community) i "życia dla ducha", w którym główne miejsce ma pragnienie wiedzy, miłości i twórczości. W stosunku do religii był agnostykiem, twierdził że ludzki umysł jest zbyt słabo rozwinięty by dojść do prawdy w kwestii istnienia Boga. [3]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Science fiction[edytuj | edytuj kod]

  • Ostatni i pierwsi ludzie (Last and First Men: A Story of the Near and Far Future 1930; fragment powieści w polskim przekładzie w antologii Droga do science fiction, Alfa, 1986)
  • Last Men in London - Ostatni Ludzie w Londynie (1932)
  • Dziwny John (Odd John: A Story Between Jest and Earnest 1935, wyd. polskie Wydawnictwo "Śląsk", 1991)
  • Star Maker - Gwiazdotwórca (1937)
  • Darkness and the Light - Ciemność i Światło (1942)
  • Old Man in New World - Stary człowiek w nowym świecie (1944)
  • Syriusz (Sirius: A Fantasy of Love and Discord 1944; wyd. polskie Czytelnik, 1989)
  • Death into Life (1946)
  • The Flames: A Fantasy - Płomienie: Fantazja (1947)
  • A Man Divided - Człowiek podzielony (1950)
  • Four Encounters - Cztery spotkania (1976)
  • Nebula Maker - Twórca mgławic (porzucona wersja Star Maker, 1976)

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • Latter-Day Psalms - Psalmy dni ostatnich (1914)

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • A Modern Theory of Ethics: A study of the Relations of Ethics and Psychology - Nowoczesna teoria etyki: Studium relacji etyki i psychologii (1929)
  • Waking World - Budzący się świat (1934)
  • Saints and Revolutionaries - Święci i rewolucjoniści (1939)
  • New Hope for Britain - Nowa nadzieja dla Brytanii (1939)
  • Philosophy and Living - Filozofia i życie, 2 tomy (1939)
  • Beyond the "Isms" - Poza "izmami" (1942)
  • Seven Pillars of Peace - Siedem filarów pokoju (1944)
  • Youth and Tomorrow - Młodość i jutro (1946)
  • Worlds of Wonder: Three Tales of Fantasy - Zadziwiające światy: Trzy opowieści fantasy (1949)
  • To the End of Time: the Best of Olaf Stapledon - Do końca czasu: Najlepsze dzieła Olafa Stapledona (1953)
  • The Opening of the Eyes - Otwarcie oczu (1954)
  • Far Future Calling: Uncollected Science Fiction and Fantasies of Olaf Stapledon - Daleka przyszłość wzywa: Niepozbierane science fiction i fantasy Olafa Stapledona (1979)
  • An Olaf Stapledon Reader - Wypisy z Olafa Stapledona (1997)

Przypisy

  1. “His Marxism, which remained his only irrational faith throughout his life, told him that surely the United States could never be a positive influence.” Benford, Gregory (1999), Przedmowa do: Olaf Stapledon, Last and First Men (Series: SF Masterworks); London: Gollancz Books; pg x.
  2. “I am not a Marxist, but I have learned much from Marxists, and I am not anti-Marxist... Marxism and Christianity spring from the same emotional experience, but each in its way misinterprets, falsifies.” cytowane w: Geoghegan, Vincent, Socialism and Religion: Roads to Common Wealth.
  3. Olaf Stapledon, What Are “Spiritual” Values?

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]