Olejek cynamonowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Surowiec olejkodajny
Zbiór kory cynamonowca na Seszelach
Zbiór kory cynamonowca na Seszelach

Olejek cynamonowyolejek eteryczny, pozyskiwany z cynamonowca cejlońskiego (łac. Cinnamomum zeylanicum Nees, Cinnamomum zeylanicum Breyne), gatunku drzewa, należącego do rodziny wawrzynowatych. Gatunek jest uprawiany na Cejlonie, wyspach Seszelskich i Madagaskarze. Głównym surowcem olejkodajnym jest kora, z której otrzymuje się, metodą destylacji z parą wodną, olejek zawierający 42–75% aldehydu cynamonowego. Jest stosowany do aromatyzowania artykułów spożywczych i oraz w perfumerii i kosmetyce. Olejki otrzymywane z liści i korzeni mają mniejszą wartość[1].

Otrzymywanie i właściwości olejków[edytuj | edytuj kod]

Olejek pozyskuje się z kory cynamonowca metodą destylacji z parą wodną. W prymitywnych urządzeniach do destylacji, pracujących w miejscu zbiorów, osiągana jest wydajność ok. 0,2% olejku o zapachu cynamonu i korzennym smaku. Olejek zawiera ok. 55% aldehydu cynamonowego i do 18% eugenolu. Znaczna część aldehydu utlenia się do kwasu cynamonowego. W doskonalszych instalacjach destylacyjnych osiąga się wydajność 0,5–1,0%, a zawartość aldehydu cynamonowego waha się w zakresie 42–76% (w zależności od jakości surowca). Poza tym aldehydem olejki z kory zawierają wiele innych związków, od których zależy ich smak i zapach, np. keton metylowo-n-amylowy, furfural, L-α-pinen, L-felandren, p-cymen, aldehyd benzoesowy, aldehyd nonylowy, aldehyd fenylopropylowy (hydrocynamonowy), aldehyd kuminowy, L-linalol, eugenol, kariofylen[1].

Olejek cynamonowy z liści (łac. Oleum Foliorum Cinnamomi) jest otrzymywany na Cejlonie, Seszelach i Madagaskarze z wydajnością ok. 0,7%. Olejek ma zapach goździkowo-cynamonowy, ponieważ dominującym składnikiem jest eugenol (65–95% eugenolu, do 5% aldehydu cynamonowego). Olejek cynamonowy z korzenia pachnie kamforą. Zawiera kamforę, pinen, felandren, eukaliptol, eugenol, safrol i inne[1].

Właściwości Olejek z kory Olejek z liści
Właściwości olejków cynamonowych[1]
a) według Gildemeistra i Hoffmanna
b) według Guenthera (1)
c) według Guenthera (2)
a) Cejlon
b) Seszele
Barwa jasnożółta prawie bezbarwna
Zapach cynamonowy goździkowo-cynamonowy
Gęstość, d15/15 a) 1,023–1,040
b) 1,020–1,030
c) 1,011–1,1030
a) 1,044–1,065
b) 1,0206–1,0604
Skręcalność właściwa, αD a) lekko lewoskrętny
b) −1°0' do −2°10'
c) −0°6' do −0°52'
a) −0°15' do +2°20'
b) −2°32' do +1°27'
Współczynnik załamania światła, n20/D a) 1,581–1,591
b) 1,5680–1,57,00
c) 1,5748–1,5870
a) 1,531–1,540
b) 1,533–1,537
Zawartość aldehydów
(jako aldehyd cynamonowy)
a) 65–76%
b) 51,8–56%
c) 62,2–75%
a) do 4%
b) do 5%
Zawartość eugenolu a) 4–10%
b) 4–18%
c) 6–13,2%
a) 65–95%
b) 78–94%
Rozpuszczalność
(obj. alkoholu 70°/1 obj. olejku)
a) 2–3
b) 1,5–2,5
(niekiedy lekkie zmętnienie)
c) 1,5–3,0
(niekiedy >3 i opalizacja)
a) 1–3
(roztwory rozcieńczone niekiedy mętnieją)
b) 1–1,5
(roztwory rozcieńczone niekiedy opalizują)


Zafałszowania[edytuj | edytuj kod]

Olejek cynamonowy z kory bywa fałszowany olejkami z liści lub mieszanin kory i liści. W przypadku takich zafałszowań stwierdza się za małą zawartość aldehydu cynamonowego i za dużą – eugenolu oraz zbyt dużą gęstość. O zafałszowaniu olejkiem kasjowym (cynamonowym chińskim) świadczy wyższa zawartość aldehydu cynamonowego (>76%)[1].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Olejek cynamonowy z kory jest często stosowany do aromatyzowania artykułów spożywczych (np. słodycze, sosy, napoje orzeźwiające). Jest składnikiem perfum typu orientalnego oraz środków kosmetycznych, np. do pielęgnowania jamy ustnej. Olejek z liści jest surowcem o produkcji eugenolu, jest z kolei przetwarzany na wanilinę[1].

Aktywność biologiczna i zastosowania w medycynie wiążą się zwykle z zawartością aldehydu benzoesowego, należącego do środków drażniących stosowanych w maściach, np. rozgrzewających i przeciwbólowych. Drażnienie komórek czuciowych w jamie ustnej wzmaga wydzielanie soku żołądkowego. Olejki drażniące stosowane w nadmiarze wywołują stany zapalne błony śluzowej żołądka[2]. Biologiczna aktywność aldehydu cynamonowego jest wciąż przedmiotem specjalistycznych badań[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Romuald Klimek: Olejki eteryczne. Warszawa: Wyd. Przem. Lekkiego i Spoż., 1957.
  2. J. Supniewski: Farmakologia. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1959, s. 266–268, 925–927.
  3. PubMed.gov: "cinnamic aldehyde" (ang.). W: Przegląd piśmiennictwa nt. biologicznej aktywności aldehydu cynamonowego [on-line]. U.S. National Library of Medicine National Institutes of Health. [dostęp 2014-09-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.